Her ilaç bir bedelle gelir: bazı istenmeyen etkiler dozla öngörülebilir, bazıları birkaç bin kişiden birinde ansızın çıkar. Bu modül advers etkilerin nasıl sınıflandırıldığını, doza bağlı ve hedef dışı etkileri, ilaç alerjisini, öngörülemeyen reaksiyonları, gebelikte ilacın bebeğe etkisini ve bir yan etkinin yeni bir hastalık sanılıp başka bir ilaçla tedavi edilmesini anlatır.
Bu modülün sonunda
- Advers ilaç reaksiyonlarını doza bağlılık ve öngörülebilirlik ölçütleriyle sınıflandırır.
- İlaç alerjisinin bağışıklık mekanizmalarını ve gerçek alerjiyi yan etkiden ayırmayı açıklar.
- Kaskad reçeteyi tanımlar ve bir örnek üzerinde gösterir.
Dersler
- M05-D01Advers etkiyi sınıflandırmakProgramda
Advers ilaç reaksiyonlarını doza bağlılık, zamanlama ve hasta yatkınlığına göre sınıflandırır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: advers ilaç reaksiyonlarının tanımı ve sınıflandırması (Edwards ve Aronson 2000, Lancet)
Eczacılığa Giriş Akademisi’nde: M03-D05
- M05-D02Doza bağlı ve hedef dışı etkilerProgramda
İstenen etkinin aşırısından doğan etkiyle ilacın başka bir hedefe bağlanmasından doğan etkiyi ayırır ve her birine bir örnek verir.
Dayanak: Temel kaynak: Rang ve Dale, Pharmacology
- M05-D03İlaç alerjisiProgramda
İlaç alerjisinin bağışıklık mekanizmalarını (hemen ve gecikmiş tip) açıklar ve hastanın «alerjim var» bildiriminin nasıl değerlendirildiğini gösterir.
Dayanak: Klinik kılavuz: ilaç alerjisi uygulama parametresi (Khan ve arkadaşları 2022, Journal of Allergy and Clinical Immunology)
- M05-D04Öngörülemeyen reaksiyonlarProgramda
Doza bağlı olmayan, nadir ve ağır reaksiyonların (ağır deri reaksiyonları, ilaç kaynaklı karaciğer hasarı) neden ancak ilaç piyasaya çıktıktan sonra görüldüğünü açıklar.
Dayanak: Temel kaynak: Aronson, Meyler's Side Effects of Drugs
- M05-D05Gebelik ve gelişen bebekProgramda
Bir ilacın gelişen bebeğe etkisinin gebelik dönemine göre nasıl değiştiğini ve talidomit felaketinin bu bilgiyi nasıl doğurduğunu açıklar.
Dayanak: Vaka: talidomit (Kim ve Scialli 2011, Toxicological Sciences)
Eczacılığa Giriş Akademisi’nde: M06-D02
- M05-D06Kaskad reçeteProgramda
Bir ilacın yan etkisinin yeni bir hastalık sanılıp ikinci bir ilaçla tedavi edilmesini tanımlar ve İsmail Amca'nın ilaç listesinde bu zinciri arar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Rochon ve Gurwitz 1997, Lancet