Şirketler rüşveti çoğu zaman kendi çalışanıyla değil, bir aracıyla verir: acente, danışman, distribütör, gümrük müşaviri, alt yüklenici. Bu modül aracının neden en büyük risk olduğunu, risk temelli durum tespitini, kırmızı bayrakları, sözleşmedeki uyum maddesini, kanal ortaklarını, şirket satın almayı ve sözleşmeden sonraki izlemeyi anlatır.
Bu modülün sonunda
- Bir üçüncü taraf için risk temelli durum tespiti yapar.
- Bir aracının davranışındaki kırmızı bayrağı tanır ve işlemi durdurur.
- Sözleşmeye uyum maddesi koyar ve sözleşme sonrası izlemeyi kurar.
Dersler
- M08-D01Aracı neden en büyük risktirProgramda
Rüşvet olaylarının büyük bölümünün aracı üzerinden yürüdüğünü otorite raporuyla açıklar ve kendi tedarik zincirinde aracıyı bulur.
Dayanak: Otorite rehberi: OECD Yabancı Rüşvet Raporu (2014); Türk Ceza Kanunu m.252
- M08-D02Risk temelli durum tespitiProgramda
Bir üçüncü taraf için sahiplik, kamu bağı, ücretin makullüğü, ülke riski ve referans sorularıyla risk temelli durum tespiti yapar.
Dayanak: Kabahatler Kanunu m.43/A; yabancı hukuk: Birleşik Krallık Rüşvet Yasası 2010 m.7 ve Adalet Bakanlığı rehberi (2011)
- M08-D03Kırmızı bayraklarProgramda
Nakit isteği, üçüncü ülke hesabı, belirsiz hizmet, yüksek başarı primi ve kamu görevlisine yakınlık gibi kırmızı bayrakları tanır ve işlemi durdurur.
Dayanak: Yabancı hukuk: ABD Adalet Bakanlığı ve SEC FCPA kaynak rehberi; otorite rehberi: OECD
- M08-D04Sözleşmede uyum maddesiProgramda
Bir aracı ya da distribütör sözleşmesine rüşvetle mücadele beyanı, denetim hakkı ve fesih maddesi koyar ve maddenin nerede koruyamadığını bilir.
Dayanak: Türk Borçlar Kanunu m.27 ve m.112
- M08-D05Distribütör, bayi ve satış ortağıProgramda
Kanal ortaklarına verilen indirim, iskonto ve pazarlama fonunun rüşvete nasıl dönüşebildiğini görür ve kontrol önerir.
Dayanak: Türk Ceza Kanunu m.252; iyi uygulama: kanal ortağı denetimi
- M08-D06Şirket satın alma ve ortak girişimProgramda
Bir şirket satın alımında ya da ortak girişimde devralınan uyum riskini ve satın alma öncesi ve sonrası uyum adımlarını bilir.
Dayanak: Türk Ticaret Kanunu m.136 ve devamı; yabancı hukuk: FCPA kaynak rehberi, halef sorumluluğu
- M08-D07Üçüncü tarafı izlemekProgramda
Sözleşmeden sonra faturayı, hizmet kanıtını ve ödeme yolunu izler ve yenileme anında durum tespitini yeniler.
Dayanak: Yabancı hukuk: ABD Adalet Bakanlığı Kurumsal Uyum Programlarının Değerlendirilmesi rehberi; iyi uygulama: sürekli izleme