Zemahşerî

Kursta adının geçtiği yerler

Adın geçtiği her yer o âlimin görüşü değildir: bazıları bir eserin anılışı, bazıları başka bir âlimin eleştirisidir. Her anış bağlamıyla verildi; kimin ne söylediğini ilgili derste oku.

1. Kelime: Kök, Kalıp, Tarih, DerinDerin

   Güçlü olan neden önce geliyor? Zemahşerî (el-Keşşâf) bir dil ilkesini hatırlatır: "Kelimenin yapısındaki fazlalık, anlamdaki fazlalığı gösterir." Rahmân daha çok harfle kurulmuştur, anlamı da daha yoğundur.

2. Kelime: Kök, Kalıp, Tarih, DerinDerin

   O hâlde bir soru doğar. Anlatım genellikle zayıftan güçlüye ilerler; burada neden güçlü olan önce gelir? Zemahşerî'nin cevabı: Rahmân büyük nimetleri, Rahîm ince ve küçük nimetleri anlatır. Rahîm bir tamamlayıcı olarak gelir ki hiçbir nimet, en küçüğü bile, dışarıda kalmasın.

3. Kelime: Kök, Kalıp, Tarih, DerinDerin

   Yemâme'de peygamberlik iddia eden Müseylime'ye taraftarları "Rahmânü'l-Yemâme" diyordu. Zemahşerî bunu küfürde inatlaşma olarak değerlendirir.

4. Gazâlî, Mevlânâ, Said Nursî, İlmî: Diğer seslerİlmî

   Zemahşerî | el-Keşşâf | Yapıdaki fazlalık ilkesi ve Rahîm'in tamamlayıcı oluşu (Ders 1).

5. Âlimler Meclisi, Meclis 1: Rahmân ile Rahîm arasındaki fark nedir?

   Zemahşerî | Rahmân büyük nimetleri, Rahîm ince nimetleri anlatır. Yapıdaki fazlalık anlamdaki fazlalığı gösterir.

6. Âlimler Meclisi, Meclis 1: Rahmân ile Rahîm arasındaki fark nedir?

   Ayrılık: Aynı ayırımı farklı çerçevelerle açıklarlar. Taberî rivayetle, Zemahşerî dil kuralıyla, Gazâlî ahlâkla, İbnü'l-Kayyim sıfat teorisiyle, İbnü'l-Arabî varlık anlayışıyla konuşur.

7. Ek C: Temel Kaynaklar

   Tefsir | Taberî, Câmiu'l-Beyân; Zemahşerî, el-Keşşâf; Râzî, Mefâtîhu'l-Gayb; Kurtubî, el-Câmi'; Elmalılı, Hak Dini Kur'an Dili