Emek arzı

Öğrenme çıktıları

• Hatırlama — Emek ile boş zaman arasındaki seçimi, rezervasyon ücretini, geriye bükülen emek arzı eğrisini, yoğun ve yaygın marjı, Hicks ve Frisch emek arzı esnekliğini ve hedef gelir davranışını tanımlar.
• Anlama — Bir ücret artışının çalışma saatlerini neden hem artırabileceğini hem de azaltabileceğini ve kalıcı ile geçici ücret değişikliklerinin neden farklı tepkiler doğurduğunu açıklar.
• Uygulama — Bir kişinin bütçe kısıtını kurar, ücret değiştiğinde en iyi çalışma saatini hesaplar ve bir vergi değişikliğinin çalışma saatlerine etkisini esneklik yardımıyla tahmin eder.
• Değerlendirme — Fehr ve Goette'nin, Camerer ve arkadaşlarının ve Chetty ve arkadaşlarının bulgularını karşılaştırarak emek arzının ücrete ne kadar duyarlı olduğu tartışmasında kanıta dayalı bir tutum geliştirir.

Sezgi

Açılış

Bir gün yirmi dört saattir ve bunun bir kısmı uyku, yemek ve bakım gibi zorunlu işlere gider. Geriye kalan saatlerde herkes, üzerine düşünmese bile, bir seçim yapar: bu saatlerin ne kadarını ücretli bir işte, ne kadarını ailesiyle, dinlenerek, evde çalışarak ya da kendi uğraşlarıyla geçirecek? Ücretli bir saat, satın alınabilecek mallar ve hizmetler demektir. Ücretsiz bir saat ise başka türlü bir değer taşır.

Önceki bir derste emek arzını tanımlamış, ücret artışının ikame ve gelir etkileri yoluyla çalışma kararını iki farklı yöne itebileceğini görmüştük. Bu ders, o kısa tanımın arkasındaki modeli kuruyor ve en zor sorusunu soruyor: insanlar ücret değiştiğinde çalışma saatlerini gerçekte ne kadar değiştirir? Gelir vergisi dilimlerinden emeklilik yaşına kadar pek çok kamu kararı, bu sorunun cevabına dayanır.

Hikâye — Zürih'in kuryeleri

Zürih'te bisikletle belge ve paket taşıyan bir kurye şirketinde, kuryelerin sabit bir maaşı yoktu. Her teslimattan komisyon alıyorlardı ve ne kadar çalışacaklarını büyük ölçüde kendileri belirliyordu. Beşer saatlik vardiyalardan kaçına gireceklerine ve bir vardiya boyunca ne kadar hızlı pedal çevireceklerine kendileri karar veriyordu. Ernst Fehr ve Lorenz Goette, bu ortamın emek arzını incelemek için neredeyse kusursuz bir laboratuvar olduğunu fark etti.

Deneye katılan kuryeler, sicil numaralarının tek ya da çift olmasına göre iki gruba ayrıldı. 2000 yılının Eylül ayında, birinci grubun komisyon oranı dört hafta boyunca yaklaşık yüzde 25 artırıldı; ikinci grup normal ücretle çalıştı. Kasım ayında roller değişti. Ücret artışı önceden duyurulmuştu, geçiciydi ve kuryelerin ömür boyu kazançları üzerindeki etkisi önemsizdi. Bu yüzden deney, ücretteki geçici bir değişikliğe verilen tepkiyi saf biçimde ölçüyordu.

Sonuçların bir yüzü beklenen yöndeydi: yüksek ücretli dört hafta boyunca kuryeler ortalama dört vardiya, yani yirmi saat daha fazla çalıştı. Ama öbür yüzü şaşırtıcıydı. Yüksek ücret alan kuryelerin vardiya başına getirdiği gelir, yaklaşık yüzde 6 düştü; yani daha çok vardiyaya giriyor ama her vardiyada daha yavaş çalışıyorlardı. Fehr ve Goette, kuryelere ayrıca küçük kazanç ve kayıp içeren piyangolar önerdi ve kayıplardan belirgin biçimde kaçınan kuryelerin, vardiya başına çabalarını azaltanlar olduğunu buldu. Ücret artışı, çalışmanın bir boyutunu artırırken öbürünü azaltmıştı.

Kavram

Emek arzını anlamanın başlangıç noktası, bir kişinin zamanını iki kullanım arasında bölüştürdüğü basit bir modeldir. Bu model, önceki derslerde gördüğümüz tüketici seçimi araçlarını zamana uygular.

Bazı insanlar, piyasadaki ücret ne olursa olsun hiç çalışmamayı seçer. Bu karar, bir eşiğin altındaki ücretlerin çalışmaya değmediği fikriyle açıklanır.

Ücret arttıkça çalışma saatlerinin her zaman artmadığını önceki derste belirtmiştik. Bu olasılık, emek arzı eğrisinin özel bir biçimde çizilmesine yol açar.

Emek arzı iki farklı kararın toplamıdır: çalışıp çalışmamak ve çalışıyorsa ne kadar çalışmak. İktisatçılar bu iki kararı ayrı ayrı inceler.

Bir ücret artışının ömür boyu mu süreceği, yoksa birkaç haftalık mı olduğu, verilen tepkiyi değiştirir. Bu ayrım, iki farklı esneklik kavramıyla ifade edilir.

Fehr ve Goette'nin bulgusundaki şaşırtıcı yön, standart modelin dışında kalan bir davranışa işaret ediyordu. Bu davranış, günlük kazanç için zihinsel bir hedef koymaya dayanır.

Veri ve kanıt

Bu bulgu, emek arzı modelinin temel bir öngörüsünü sorguluyordu. Standart modele göre ücretin yüksek olduğu günlerde daha çok çalışmak, düşük olduğu günlerde erken bırakmak mantıklıdır; taksiciler ise tam tersini yapıyor gibi görünüyordu. Ama bulgu tartışmasız kalmadı. Henry Farber, New York taksicilerinin verileriyle yaptığı sonraki çalışmalarda, şoförlerin çalışmayı bırakma kararının günlük kazançtan çok, o güne kadar çalışılan saatlerle ilişkili olduğunu buldu. Fehr ve Goette'nin deneyi bu tartışmaya bir orta yol sundu: kuryeler, yüksek ücretli dönemde daha çok vardiyaya girerek standart modelle uyumlu davrandı, ama vardiya içindeki çabalarını azaltarak hedef gelir davranışına benzer bir tepki de gösterdi.

Bu bulmacanın önemli bir politika sonucu vardır. Bazı makroekonomik modeller, ekonomik durgunluklarda toplam çalışma saatlerinin düşmesini, insanların ücretlerin geçici olarak düşük olduğu dönemde gönüllü olarak daha az çalışmayı seçmesiyle açıklar. Bu açıklama doğruysa, durgunluklardaki işsizliğin büyük kısmı gönüllüdür. Chetty ve arkadaşlarının bulgusu, mikro kanıtların bu açıklamayı destekleyecek kadar büyük esneklikler göstermediğini ortaya koyar. Bu da durgunluklardaki çalışma saatleri düşüşünün, iş bulamama ve işten çıkarılma gibi başka mekanizmalarla açıklanması gerektiğini düşündürür.

Neden önemli?

Emek arzının ücrete ne kadar duyarlı olduğu, kamu politikasının en önemli sayılarından biridir. Gelir vergisinin ne kadar yükseltilebileceği, bir sosyal yardımın çalışma teşvikini ne kadar zayıflatacağı, emeklilik yaşının yükseltilmesinin işgücüne ne kadar ek katılım getireceği ve çocuk bakımı desteğinin kadınların çalışma kararını nasıl etkileyeceği, hepsi bu duyarlılığa bağlıdır. Esneklik küçükse vergiler ve yardımlar çalışma kararını az bozar; büyükse aynı politikaların verimlilik maliyeti yüksek olur.

Türkiye'de emek arzı tartışmasının merkezinde, önceki derste gördüğümüz düşük kadın işgücüne katılımı yer alır. Bu, yaygın marjda bir sorundur: pek çok kadın için çalışmanın getirisi, çocuk bakımı, ulaşım ve ev içi sorumlulukların maliyetini karşılamaz; yani piyasa ücreti rezervasyon ücretinin altında kalır. Çalışanlar arasında ise Türkiye, uzun haftalık çalışma saatleriyle bilinir; bu da yoğun marjda farklı bir soruyu gündeme getirir. İki marjı ayırmak, hangi politikanın hangi sorunu hedeflediğini netleştirir.

Model

Çözümlü örnek — Zamanın bütçe kısıtı

Bir kişinin çalışmaya ya da boş zamana ayırabileceği 16 saati olsun. Saat ücreti 100 lira, çalışmadan elde ettiği gelir, örneğin bir kira geliri ya da aile desteği, günlük 200 lira olsun. Kişi h saat çalışırsa tüketimi 100h + 200 liradır; boş zamanı 16 − h saattir.

Bu ilişki, bir bütçe kısıtıdır. Kişi hiç çalışmazsa 16 saat boş zamanı ve 200 liralık tüketimi vardır. 16 saatin tamamını çalışırsa boş zamanı sıfır, tüketimi 1.800 liradır. Bütçe doğrusunun eğimi, ücrettir: bir saat daha az boş zaman, 100 lira daha fazla tüketim demektir. Boş zamanın fiyatı, vazgeçilen ücrettir; boş zaman bu anlamda ücretle birlikte pahalılaşan bir maldır.

Bütçe kısıtını tam gelir kavramıyla da yazabiliriz. Kişi bütün zamanını satsaydı elde edeceği gelir 100 × 16 + 200, yani 1.800 liradır. Bu tam gelir, tüketime ve boş zamanın «satın alınmasına» harcanır: tüketim + 100 × boş zaman = 1.800. Boş zaman, fiyatı ücrete eşit olan bir mal gibi ele alınabilir.

Çözümlü örnek — Ücret artınca ne olur?

Kişinin tercihlerinin, tam gelirinin yarısını tüketime, yarısını boş zamana harcayacağı biçimde olduğunu varsayalım. Tam gelir 1.800 lira olduğunda, boş zamana 900 lira harcar; boş zamanın fiyatı 100 lira olduğu için 9 saat boş zaman seçer ve 7 saat çalışır.

Saat ücreti 150 liraya çıksın. Tam gelir 150 × 16 + 200, yani 2.600 liraya yükselir. Boş zamana 1.300 lira harcanır; boş zamanın fiyatı 150 lira olduğu için seçilen boş zaman 1.300 bölü 150, yani yaklaşık 8,67 saattir. Çalışma saati yaklaşık 7,33'e çıkar. Ücretteki yüzde 50'lik artış, çalışma saatlerini yaklaşık yüzde 5 artırmıştır.

Bu küçük artışın nedeni, ikame ve gelir etkilerinin birbirini büyük ölçüde dengelemesidir. Boş zaman pahalılaştığı için kişi daha az boş zaman ister; bu ikame etkisidir. Ama tam geliri büyüdüğü için, artan servetinin bir kısmını dinlenmeye, ailesine ve kendine ayırmaya gücü yeter; bu gelir etkisidir. Çalışmadan elde edilen gelir sıfır olsaydı, bu tercihlerle iki etki birbirini sıfırlar ve çalışma saati ücretten bağımsız olarak 8'de kalırdı. Çalışmadan elde edilen gelir ne kadar büyükse, ücret artışının çalışma saatlerini artırma etkisi o kadar belirginleşir.

Çözümlü örnek — Rezervasyon ücreti ve çocuk bakımı

Bir ebeveyn, çalışmaya başlarsa günde 8 saat çalışmak ve günlük 400 liralık çocuk bakımı ile ulaşım masrafı ödemek zorunda. Çalışmamanın, yani evde çocuğuyla kalmanın onun için değeri günlük 600 liraya denk geliyor. Piyasa ücreti saat başına w ise, çalışmanın net getirisi 8w − 400 liradır.

Ebeveyn, net getiri çalışmamanın değerini aştığında çalışır: 8w − 400 ≥ 600 koşulundan w ≥ 125 lira bulunur. Rezervasyon ücreti saat başına 125 liradır. Piyasa ücreti 110 lira ise ebeveyn hiç çalışmaz; 140 lira ise çalışır. Burada kararın yarım ölçüsü yoktur: sabit maliyetler, kişiyi ya hiç çalışmamaya ya da tam gün çalışmaya iter.

Bu hesap, yaygın marjda politikanın nasıl işlediğini gösterir. Devlet çocuk bakımı masrafının 200 lirasını karşılarsa, koşul 8w − 200 ≥ 600 olur ve rezervasyon ücreti 100 liraya iner. Piyasa ücreti 110 lira olan ebeveyn artık çalışmayı seçer. Aynı destek, zaten çalışan bir ebeveynin çalışma saatlerini değiştirmez; etkisi tamamen yaygın marjdadır. Kadın işgücüne katılımını artırmayı hedefleyen politikaların çoğu, bu mantıkla rezervasyon ücretini düşürmeye çalışır.

Geriye bükülme ne zaman olur?

Geriye bükülen emek arzı eğrisi, gelir etkisinin ikame etkisini aştığı ücret düzeylerinde ortaya çıkar. Bir önceki örnekteki kişinin tercihleri, gelir arttıkça boş zamana daha büyük bir pay ayıracak biçimde değişsin. Düşük ücretlerde, ek bir saatin kazancı temel ihtiyaçları karşılamak için değerlidir ve kişi ücret arttıkça daha çok çalışır. Yüksek ücretlerde ise temel ihtiyaçlar karşılanmıştır; ücret artışı, kişinin aynı tüketimi daha az saatle elde etmesine izin verir ve kişi kazancının bir kısmını boş zamana dönüştürür.

Bu mantık, uzun dönemli tarihsel bir gözlemle uyumludur: sanayileşmiş ülkelerde reel ücretler yüzyıl boyunca kat kat artarken, yıllık çalışma saatleri azaldı. İnsanlar artan verimliliğin bir kısmını daha zengin bir tüketime, bir kısmını daha kısa çalışma haftalarına ve daha uzun tatillere dönüştürdü. Ama bireysel düzeyde geriye bükülen eğrinin ne kadar yaygın olduğu tartışmalıdır; pek çok çalışanın çalışma saatleri, kendi tercihlerinden çok işverenlerin ve yasal düzenlemelerin belirlediği sabit kalıplara bağlıdır.

Çözümlü örnek — Vergi ve çalışma saatleri

Bir kişinin brüt saat ücreti 200 lira, gelir vergisi oranı yüzde 30 olsun. Net ücret 200 × 0,7, yani 140 liradır. Vergi oranı yüzde 40'a çıkarsa net ücret 120 liraya düşer; net ücretteki düşüş yaklaşık yüzde 14,3'tür.

Çalışma saatlerinin net ücrete göre esnekliği 0,3 ise, çalışma saatleri yaklaşık 0,3 × 14,3, yani yüzde 4,3 azalır. Haftada 45 saat çalışan biri için bu, yaklaşık 1,9 saatlik bir azalmadır. Michael Keane'in emek arzı literatürü derlemesinde, incelediği çalışmalardaki Hicks esnekliklerinin basit ortalaması 0,31'di; ama Keane, erkekler için bile esnekliğin küçük mü büyük mü olduğu konusunda açık bir uzlaşma olmadığını vurguladı.

Esneklik 0,1 olsaydı, aynı vergi artışı çalışma saatlerini yalnızca yüzde 1,4 azaltırdı; 0,6 olsaydı yüzde 8,6 azaltırdı. Bu fark, bir vergi artışının verimlilik maliyetini ve ne kadar ek gelir getireceğini belirler. Önceki derslerde gördüğümüz vergilenebilir gelirin esnekliği, çalışma saatlerinin yanında vergi planlaması ve beyan davranışını da kapsadığı için genellikle bu esneklikten daha büyüktür.

Çözümlü örnek — Kuryelerin tepkisini ayrıştırmak

Fehr ve Goette'nin bulgusu, toplam emek arzının iki bileşene ayrılabileceğini gösterir. Bir kuryenin toplam geliri, vardiya sayısı ile vardiya başına gelirin çarpımıdır. Toplam gelirin ücrete göre esnekliği, bu yüzden vardiya sayısının esnekliği ile vardiya başına gelirin esnekliğinin toplamıdır.

Varsayımsal sayılarla görelim. Ücret yüzde 25 arttığında vardiya sayısı yüzde 30 artsın, vardiya başına gelir ise yüzde 6 düşsün. Toplam gelirdeki artış yaklaşık 30 − 6, yani yüzde 24 olur. Vardiya sayısının esnekliği 30 bölü 25, yani 1,2'dir; vardiya başına gelirin esnekliği eksi 6 bölü 25, yani eksi 0,24'tür. Toplam gelirin esnekliği bu ikisinin toplamı olan yaklaşık 0,96'dır.

Bu ayrıştırma, bir ücret değişikliğinin etkisini ölçerken hangi boyutun ölçüldüğünün ne kadar önemli olduğunu gösterir. Yalnızca çalışma saatlerine bakan bir araştırmacı güçlü bir tepki görür; yalnızca vardiya başına verimliliğe bakan biri olumsuz bir tepki görür. Gerçek emek arzı, saatleri ve çabayı birlikte kapsar.

Çözümlü örnek — Hedef gelir ve negatif esneklik

Bir taksicinin günlük 1.000 liralık bir kazanç hedefi olsun ve bu hedefe ulaştığında çalışmayı bıraksın. Saat başına kazancın 100 lira olduğu bir günde 10 saat çalışır. Yoğun bir günde saat başına kazanç 125 liraya çıkarsa, hedefe 8 saatte ulaşır ve eve döner. Ücret yüzde 25 artarken çalışma saatleri yüzde 20 azalmıştır; esneklik eksi 0,8'dir.

Standart modele göre taksicinin davranışı tam tersi olmalıydı: yoğun günlerde, yani saat başına kazancın yüksek olduğu günlerde daha uzun, sakin günlerde daha kısa çalışarak aynı toplam saatle daha çok kazanabilirdi. Varsayalım ki iki gün var: biri saat başı 125, öbürü 75 liralık. Hedefli taksici birinci gün 8, ikinci gün yaklaşık 13,3 saat çalışır ve toplam 21,3 saatte 2.000 lira kazanır. Aynı taksici iki gün de 10,65 saat çalışsaydı yaklaşık 2.130 lira kazanırdı; yoğun günde daha uzun çalışsaydı kazancı daha da artardı. Hedef gelir davranışı, aynı çalışma süresiyle daha az kazanmak anlamına gelir.

Çözümlü örnek — Hanenin iki çalışanı

Çalışma kararları çoğu zaman hane içinde verilir. İki eşten birinin tam zamanlı çalıştığı ve günlük 1.200 lira kazandığı bir hane düşünelim. Öbür eş şu an çalışmıyor; çalışırsa günde 8 saat, saat başına 100 liradan çalışacak ve 300 liralık bakım ve ulaşım masrafı ödeyecek. Evde kalmasının hane için değeri 450 lira olsun. Çalışmanın net getirisi 800 − 300, yani 500 liradır; bu, evde kalmanın değerinden yüksek olduğu için ikinci eş çalışmayı seçer.

Şimdi birinci eşin işini kaybettiğini düşünelim. Hanenin geliri birden düşer ve her liranın değeri artar. Evde kalmanın hane için değeri, kısmen o dönemde evde bir yetişkinin bulunmasıyla karşılanabildiği için 350 liraya iner. İkinci eşin rezervasyon ücreti düşer ve daha düşük ücretli işleri de kabul etmeye başlar. İktisatçılar, bir eşin işini kaybetmesinin öbür eşi işgücüne iten bu etkisine eklenen işçi etkisi adını verir.

Tersine, birinci eşin ücreti kalıcı olarak artarsa, hanenin geliri yükselir ve ikinci eşin çalışma teşviki azalabilir. Bu yüzden bir eşin ücretindeki değişiklik, yalnızca onun değil, öbür eşin emek arzını da etkiler. Aile içi vergilendirme de bu ilişkiyi biçimlendirir: eşlerin gelirlerinin birlikte vergilendirildiği sistemlerde, ikinci gelir sahibinin ilk lirası, birinci gelir sahibinin en yüksek marjinal oranıyla vergilendirilebilir. Bu durum, özellikle kadınların işgücüne katılımını caydırabilir ve pek çok ülkenin bireysel vergilendirmeye geçmesinin gerekçelerinden biri olmuştur.

Kalıcı ve geçici değişiklikler

Fehr ve Goette'nin deneyindeki ücret artışı dört hafta sürdü ve önceden biliniyordu. Böyle geçici bir artışta, kuryelerin ömür boyu kazançları neredeyse değişmez; bu yüzden gelir etkisi yok denecek kadar küçüktür ve ikame etkisi baskın çıkar. Kuryeler, ücretin yüksek olduğu dönemde daha çok çalışıp sonra daha az çalışarak zamanlar arasında ikame yapabilir. Bu tepki, Frisch esnekliğini ölçer.

Kalıcı bir ücret artışında ise ömür boyu kazançlar artar ve gelir etkisi güçlüdür. Kişi, artan gelirinin bir kısmını dinlenmeye ayırabilir. Bu yüzden kalıcı bir ücret artışına verilen tepki, geçici bir artışa verilen tepkiden genellikle daha küçüktür. Bir vergi reformunun etkisini tahmin etmek için geçici ücret şoklarından elde edilen esneklikleri kullanmak, bu yüzden etkiyi abartabilir.

Modelin sınırları

Buradaki hesaplar, kişilerin çalışma saatlerini serbestçe seçebildiğini varsaydı. Oysa pek çok çalışan, işverenin belirlediği sabit bir çalışma süresini kabul etmek ya da işi bırakmak arasında seçim yapar; haftada 45 saat çalışan biri, istese bile 38 saate inemeyebilir. Bu kısıtlar, gözlenen çalışma saatlerinin tercihleri tam olarak yansıtmamasına ve esnekliklerin olduğundan küçük ölçülmesine yol açabilir.

Model ayrıca kararı tek bir kişinin kararı olarak ele aldı. Oysa çalışma kararları çoğu zaman hane içinde, eşlerin gelirleri, çocuk bakımı ve ev işlerinin paylaşımı birlikte düşünülerek verilir. Bir eşin geliri arttığında öbürünün emek arzı azalabilir; bir eş işini kaybettiğinde öbürü işgücüne katılabilir. Ayrıca ev içi üretim, gönüllü çalışma ve bakım gibi ücretsiz faaliyetler, boş zaman kategorisinin içinde kaybolur; oysa bunlar da emek harcayan ve toplum için değer üreten faaliyetlerdir.

Uygulama

Özet kartı

1. Emek arzı, zamanın ücretli çalışma ile boş zaman arasında bölüştürülmesidir; boş zamanın fiyatı vazgeçilen ücrettir. Ücret yükseldiğinde boş zaman pahalılaşır ama kişi aynı zamanda zenginleşir; iki kuvvet ters yönde çeker ve çalışmadan elde edilen gelir büyüdükçe ücret artışının saatleri artırma etkisi belirginleşir.
2. Rezervasyon ücreti, kişinin işgücüne katılacağı en düşük ücrettir; çalışmanın sabit maliyetleri onu yükseltir. Çocuk bakımı desteği gibi politikalar rezervasyon ücretini düşürerek yaygın marjda, yani katılım kararında etkili olur.
3. Fehr ve Goette'nin Zürih'teki deneyinde, dört hafta boyunca yaklaşık yüzde 25 artırılan komisyonla kuryeler ortalama dört vardiya daha fazla çalıştı, ama vardiya başına gelirleri yaklaşık yüzde 6 düştü; bu düşüş kayıplardan kaçınan kuryelerde görüldü.
4. Camerer ve arkadaşları, New York taksicilerinde, özellikle deneyimsizlerde negatif ücret esneklikleri buldu ve bunu günlük gelir hedefiyle açıkladı; Farber, kararın çalışılan saatlerle de açıklanabileceğini gösterdi.
5. Chetty ve arkadaşları, kalıcı değişikliklere tepkiyi ölçen Hicks esnekliklerinin mikro ve makro tahminlerinin tutarlı olduğunu, ama geçici değişikliklere tepkiyi ölçen Frisch esnekliklerinin mikro tahminlerinin makro modellerin ihtiyaç duyduğundan bir büyüklük sırası küçük olduğunu buldu.

Kavram sözlüğü

Kendini sına

1. (Çıktı 1) Yoğun marj ile yaygın marjı ayırt et; ikisine de hedef alan birer politika göster.
2. (Çıktı 2) Kalıcı bir ücret artışına verilen tepki, geçici bir ücret artışına verilen tepkiden neden genellikle daha küçüktür? Hicks ve Frisch esneklikleri bu farkı nasıl yansıtır?
3. (Çıktı 3) Bir kişinin 14 saati var; saat ücreti 80 lira, çalışmadan elde ettiği gelir 160 lira. Tam gelirinin yarısını boş zamana harcıyorsa kaç saat çalışır? Ücret 120 liraya çıkarsa çalışma saati ne olur?
4. (Çıktı 3) Bir ebeveynin çalışması, günde 6 saatlik bir iş ve 300 liralık masraf gerektiriyor; evde kalmanın değeri 450 liradır. Rezervasyon ücretini hesapla. Devlet masrafın 150 lirasını karşılarsa rezervasyon ücreti ne olur?
5. (Çıktı 2) Fehr ve Goette'nin deneyinde kuryeler neden hem daha çok vardiyaya girdi hem de vardiya başına daha az gelir getirdi? Bu bulgu, standart model ile hedef gelir davranışı arasındaki tartışmaya nasıl katkı yapar?
6. (Çıktı 4) Bir televizyon yorumcusu, «İnsanlar ücrete neredeyse hiç tepki vermiyor; taksiciler bile yoğun günlerde erken eve gidiyor. Bu yüzden gelir vergisini istediğimiz kadar artırabiliriz, kimse daha az çalışmaz» diyor. Camerer ve arkadaşlarının, Fehr ve Goette'nin ve Chetty ve arkadaşlarının bulgularını ve yoğun ile yaygın marj ayrımını kullanarak bu çıkarımın dayanaklarını ve zayıf noktalarını tartış.

Cevaplar

1. Yaygın marj, bir kişinin çalışıp çalışmama kararıdır; yoğun marj, çalışanların kaç saat çalışacağı kararıdır. Yaygın marjı hedefleyen bir politika örneği, çalışan ebeveynlere çocuk bakımı desteği vermektir; bu destek rezervasyon ücretini düşürerek çalışmayan ebeveynlerin işgücüne katılmasını sağlar. Yoğun marjı hedefleyen bir politika örneği, fazla mesai ücretleri üzerindeki vergiyi düşürmektir; bu, zaten çalışanların ek saat çalışma teşvikini artırır.
2. Geçici bir ücret artışı, kişinin ömür boyu kazançlarını çok az değiştirir; bu yüzden gelir etkisi küçüktür ve kişi, ücretin yüksek olduğu dönemde daha çok çalışıp sonra daha az çalışarak zamanlar arasında ikame yapar. Kalıcı bir artış ise ömür boyu kazançları yükseltir; güçlü bir gelir etkisi, ikame etkisinin bir kısmını dengeler. Frisch esnekliği geçici ve önceden bilinen değişikliklere tepkiyi, Hicks esnekliği ise refah düzeyi sabit tutulduğunda kalıcı değişikliklere tepkiyi ölçer; Frisch esnekliği genellikle daha büyüktür.
3. Ücret 80 lirayken tam gelir 80 × 14 + 160, yani 1.280 liradır. Boş zamana 640 lira harcanır; boş zamanın fiyatı 80 lira olduğu için 8 saat boş zaman seçilir ve 6 saat çalışılır. Ücret 120 liraya çıktığında tam gelir 120 × 14 + 160, yani 1.840 lira olur. Boş zamana 920 lira harcanır ve 920 bölü 120, yani yaklaşık 7,67 saat boş zaman seçilir; çalışma saati yaklaşık 6,33'e çıkar.
4. Ebeveyn, 6w − 300 ≥ 450 olduğunda çalışır; buradan w ≥ 125 lira bulunur. Rezervasyon ücreti saat başına 125 liradır. Devlet masrafın 150 lirasını karşılarsa koşul 6w − 150 ≥ 450 olur ve w ≥ 100 lira bulunur; rezervasyon ücreti 100 liraya iner.
5. Kuryeler, ücretin geçici olarak yüksek olduğu dört haftada daha çok vardiyaya girerek standart modelin öngördüğü zamanlar arası ikameyi yaptı. Ama vardiya başına gelirleri yaklaşık yüzde 6 düştü; Fehr ve Goette, bu düşüşün yalnızca kayıplardan belirgin biçimde kaçınan kuryelerde görüldüğünü buldu. Bu, kuryelerin günlük kazançları için bir referans noktası belirleyip, ücret yüksekken bu noktaya daha az çabayla ulaşabildikleri için vardiya içinde daha yavaş çalıştıklarını düşündürür. Bulgu, standart modelin çalışma saatlerini, referansa bağlı davranışın ise vardiya içi çabayı açıklayabildiğini gösterir; iki açıklama birbirini dışlamaz.
6. Yorumcunun dayandığı bulgu gerçektir: Camerer ve arkadaşları, deneyimsiz taksicilerde negatif ücret esneklikleri buldu ve Chetty ve arkadaşları, geçici değişikliklere tepkinin mikro tahminlerinin küçük olduğunu gösterdi. Ama çıkarım birkaç noktada zayıftır. Birincisi, taksici bulgusu tartışmalıdır; Farber, aynı davranışın çalışılan saatlerle açıklanabileceğini gösterdi ve deneyimli şoförlerin esneklikleri daha olumluydu. İkincisi, Fehr ve Goette, kuryelerin yüksek ücrete daha çok vardiyayla tepki verdiğini buldu. Üçüncüsü, vergi politikası için önemli olan, kalıcı değişikliklere tepkiyi ölçen Hicks esnekliğidir ve Chetty ve arkadaşları bunun sıfır olmadığını, mikro ve makro tahminlerin tutarlı olduğunu buldu. Dördüncüsü, çıkarım yalnızca çalışanların saatlerine bakıyor; vergi artışı, özellikle ikinci gelir sahiplerinin işgücüne katılım kararını, yani yaygın marjı daha güçlü etkileyebilir. Ayrıca vergilenebilir gelir, çalışma saatlerinin ötesinde vergi planlamasına da tepki verir. Vergiyi «istediğimiz kadar» artırmanın maliyeti bu yüzden sıfır değildir.

İleri okuma

• Ernst Fehr, Lorenz Goette (2007). «Do Workers Work More if Wages Are High? Evidence from a Randomized Field Experiment». American Economic Review 97(1). Zürih'teki kuryelerle yapılan saha deneyi.
• Colin Camerer, Linda Babcock, George Loewenstein, Richard Thaler (1997). «Labor Supply of New York City Cabdrivers: One Day at a Time». Quarterly Journal of Economics 112(2). Taksicilerde negatif ücret esnekliği ve günlük gelir hedefi.
• Raj Chetty, Adam Guren, Day Manoli, Andrea Weber (2011). «Are Micro and Macro Labor Supply Elasticities Consistent? A Review of Evidence on the Intensive and Extensive Margins». American Economic Review 101(3). Mikro ve makro esnekliklerin karşılaştırılması.
• Michael P. Keane (2011). «Labor Supply and Taxes: A Survey». Journal of Economic Literature 49(4). Emek arzı ve vergiler üzerine kapsamlı bir derleme.

Sonraki derse köprü

Bu derste emek piyasasının bir yakasını, çalışmaya karar veren insanların seçimlerini inceledik. Ama bir ücretin nasıl oluştuğunu anlamak için piyasanın öbür yakasına da bakmak gerekir: işçileri işe alan firmalar. Sıradaki ders emek talebini ele alıyor. Bir firma kaç işçi çalıştıracağına nasıl karar verir? Ücretler yükseldiğinde firmalar istihdamı ne kadar azaltır ve bu tepkiyi hangi etkenler güçlendirir ya da zayıflatır? Makineler ve işçiler hangi durumlarda birbirinin yerine geçer, hangi durumlarda birbirini tamamlar?