Arz ve talep
Bir malın fiyatı kimin kararıyla oluşur? Burada alıcıların ve satıcıların davranışını iki doğruyla kuruyor, sonra vergi ya da fiyat kontrolüyle piyasaya müdahale ediyorsun. Renkli alanlar kimin kazandığını, kırmızı üçgen kimsenin kazanmadığı kaybı gösterir.
Değişkenler
Önce sabitle, sonra bir değişkeni değiştir: eski durum grafikte mor noktalı çizgiyle kalır.
Gelir, zevk, ikame malın fiyatı değişince talep eğrisi kayar.
Girdi maliyeti, teknoloji, üretici sayısı arzı kaydırır.
- Tüketici artığı (consumer surplus)
- Üretici artığı (producer surplus)
- Denge fiyatı
- 20
- Denge miktarı
- 60
- Tüketici artığı
- 900
- Üretici artığı
- 450
- Toplam refah
- 1.350
Neden böyle?
Denge, alıcıların almak istediği miktarın satıcıların satmak istediğine eşit olduğu fiyattadır: P* = (a − c)/(b + d) = 20. Bu fiyatın üstünde fazla, altında kıtlık oluşur ve fiyatı dengeye iter.
Görevler · 0/6 görev
Değişkenleri, görev tamamlanana kadar ayarla. Tamamlanan görev işaretlenir.
Birim vergiyi 10'da tut ve ölü ağırlık kaybını 30'un altına indir: kayıp hangi piyasalarda küçük kalır? (açık)
Kayıp, verginin miktarda yarattığı düşüşle orantılı. Alıcılar ve satıcılar fiyata az duyarlıysa miktar az düşer.
Bir vergi koy ve yükün en az %75'inin alıcıya düştüğü bir piyasa kur. (açık)
Yük daha az esnek tarafa düşer: alıcıyı fiyata daha az duyarlı yap ya da arzı daha duyarlı yap.
Ölü ağırlık kaybının 100'ü aştığı bir vergi seç. (açık)
Kayıp verginin karesiyle büyür: vergiyi iki katına çıkar, kaybın ne kadar arttığına bak.
En az 20 birim kıtlık yaratan bir tavan fiyat koy. (açık)
Hiçbir şeyi değiştirmeyen (bağlayıcı olmayan) bir taban fiyat bul. (açık)
Sübvansiyon ver (negatif vergi) ve miktarı 65'in üstüne çıkar. (açık)
Koça sor
Koç, bu alanın modelini ve senin şu anki ayarlarını görür; mekanizmayı açıklar, görevin cevabını vermez. Önerdiği ayar, sen «Uygula»ya basmadan değişmez.
Koç bir yapay zekâ modelidir ve yanılabilir; sayıların kaynağı her zaman grafikteki hesaptır.
Model
- Talep: Qd = a − b·P. Arz: Qs = c + d·P. Grafikte gelenek gereği fiyat dikey eksendedir.
- Tüketici artığı: alıcıların ödemeye razı oldukları ile ödedikleri arasındaki fark. Üretici artığı: satıcıların aldıkları ile razı oldukları en düşük fiyat arasındaki fark.
- Birim vergi satıcıya konmuş gibi çizilir; alıcıya konsa da aynı fiyatlar ve aynı kayıp çıkar.
- Varsayım: rekabetçi piyasa; tek başına fiyatı etkileyebilecek alıcı ya da satıcı yok, dışsallık yok, bilgi tam. c > 0 iken ilk c birim sıfır fiyata da sunulur (arz eğrisi miktar ekseninde başlar).
- Modelin gözden kaçırdığı: eğriler doğrusal ve zamandan bağımsız. Gerçekte kısa dönemde arz katıdır, zamanla yeni üreticiler girer; vergi ve kontrolün etkisi de zamanla değişir. Refah hesabı her liranın herkes için aynı değerde olduğunu varsayar, kimin kazanıp kimin kaybettiğini tartmaz.