Diyalog dosyası

Görev

Bu atölyede bir diyalog dosyası hazırlayacaksın: üç sahne, her biri akademinin üç büyük konusundan birini taşıyan. Kavganın, söylenmeyenin ve öğrenilenin sahneleri. Üçü aynı hikâyenin, aynı karakterlerin dünyasından olmalı; ama her biri tek başına okunduğunda da ayakta durmalı.

Dosya, akademinin bir özeti değil, bir sınavıdır. Üç sahne, üç ayrı kası çalıştırır ve hangisinin zayıf olduğunu açıkça gösterir. Bir yazar çoğu zaman bu üç işten birinde güçlü, birinde zayıftır; dosya bu dengesizliği görünür kılar ve bir sonraki çalışmanın nereye yönelmesi gerektiğini söyler. Her sahne bir aracı kullanmayı ister. Çatışma sahnesinde iki karakterin istekleri çarpışır, statüler kayar, bir şey kazanılır ya da kaybedilir. Alt metin sahnesinde karakterler bir şey konuşur ama başka bir şey söyler; asıl konu hiç adlandırılmaz. Bilgi sahnesinde seyirci bir şey öğrenir, ama kimse bir şey anlatmaz; bilgi bir ihtiyaçtan, bir tepkiden, bir nesneden gelir.

Dosya bir okuyucuya gidecek: bir yapımcıya, bir yönetmene, bir atölye arkadaşına ya da yalnızca bir sonraki derse. Bu yüzden her sahnenin başına tek satırlık bir not koyacaksın: bu sahne neyin sahnesi. Okuyucu notu okumadan da anlamalı; ama not, senin neyi hedeflediğini bilmeni sağlar.

Dosyayı dört adımda kur.

Birinci adım: dünya. Üç sahnenin geçeceği dünyayı ve karakterleri seç. Kendi senaryondan alabilirsin. Karakterlerin ses kartlarını yanına aç.

İkinci adım: üç an. Bu dünyadan üç an seç. Biri bir çatışma, biri bir sessiz itiraf ya da bir söylenmeyen şey, biri seyircinin bir şey öğrenmesi gereken bir an. Her an için tek satırlık bir not yaz.

Üçüncü adım: yazım. Her sahneyi ayrı bir oturumda yaz. Her biri bir buçuk sayfayı geçmesin. Yazarken öbür iki sahneyi düşünme.

Dördüncü adım: revizyon. Her sahneyi yirmi üçüncü modülün üç turundan geçir: istek, ses, ritim. Sonra üç sahneyi art arda oku ve karakterlerin seslerinin üç sahnede de aynı kaldığından emin ol.

Örnek çözüm

Dosyayı dolmuş hattının dünyasında, teklifin ertesi haftasında kuralım. Üç sahne aynı günde geçiyor.

Dosyanın planı

Çatışma: Kerem, Burcu'nun gece nöbetlerinden sonra sabah seferine binmesini istiyor; Burcu nöbetleri bırakmak istemiyor. Alt metin: Şükrü, Kerem'in plaka taksitlerinin kalanını siliyor ama bunu hiç söylemiyor. Bilgi: Nazmi, Rıfat'a düğünün tarihini, kahvenin o gün kapalı olacağını söyleyerek veriyor.

İlk taslak

Çatışma sahnesinin ilk hâli.

Hatayı bul

Aşağıdaki dosyada üç sahne var, ama üçü de aynı sahne.

Teslim

Rubrik

Dosyanı aşağıdaki beş ölçütle değerlendir; her ölçütte üç düzey var.

1. Çatışma. Zayıf: iki karakter tutumlarını açıklıyor, sahne bir yere varmıyor. Yeterli: istekler çarpışıyor ve bir şey değişiyor. Güçlü: çatışma bir karşı hamleyle ilerliyor, bir statü ya da bir durum kayıyor ve sahne bir sonraki adıma açılıyor.
2. Alt metin. Zayıf: asıl konu adlandırılıyor. Yeterli: asıl konu söylenmiyor ama bir replik onu neredeyse açığa vuruyor. Güçlü: asıl konu hiç söylenmiyor ve seyirci onu bir eylemden, bir nesneden ya da bir konu değişikliğinden çıkarıyor.
3. Bilgi. Zayıf: bilgi bir duyuru gibi veriliyor. Yeterli: bilgi bir soru-cevapla geliyor. Güçlü: bilgi bir ihtiyaçtan doğuyor ve bir karara ya da bir eyleme bağlanıyor.
4. Sesler. Zayıf: karakterlerin sesleri sahneden sahneye değişiyor. Yeterli: sesler çoğunlukla tutarlı. Güçlü: her karakter üç sahnede de kendi kelimeleriyle, kendi uzunluğuyla konuşuyor.
5. Dosya. Zayıf: sahnelerin notu yok ya da notlar sahneyle uyuşmuyor. Yeterli: notlar var ve sahneler onları karşılıyor. Güçlü: notlar ve sahneler örtüşüyor, üç sahne aynı dünyayı üç farklı yerden gösteriyor.

Sonraki derse köprü

Bu dosyanın ikinci sahnesinde Şükrü, akademinin ilk sahnesinde başlayan bir borcu kapattı. Bir sonraki atölye o ilk sahneye geri dönüyor: ilk sahneye dönüş, akademinin başında yazdığın sahneyi öğrendiğin araçlarla yeniden yazmak.