Bir deprem kilometrelerce derindeki bir fayda başlar, dalgalar halinde kayaçtan ve zeminden geçer ve sonunda bir binanın temelini sarsar. Bu modül fayı, deprem dalgalarını, büyüklük ile şiddet farkını, zeminin hareketi nasıl büyüttüğünü ve binanın kendi titreşimini kurar; bir mimarın bir arsayı ilk gördüğünde soracağı deprem sorularını öğretir.
Bu modülün sonunda
- Fay, dalga, büyüklük ve şiddet kavramlarını ayırır.
- Zemin türünün yer hareketini nasıl değiştirdiğini açıklar.
- Bir binanın doğal titreşim periyodunun deprem davranışına etkisini gösterir.
Dersler
- M01-D01Fay ve depremProgramda
Bir depremin fay üzerindeki kaymayla nasıl oluştuğunu açıklar ve Türkiye’nin başlıca fay sistemlerini haritada gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: MTA Türkiye Diri Fay Haritası; Usta görüşü: Bolt, «Earthquakes» (2003, 5. baskı)
- M01-D02Deprem dalgalarıProgramda
Cisim ve yüzey dalgalarını ayırır ve yapıyı en çok hangi dalga hareketinin zorladığını açıklar.
Dayanak: Usta görüşü: Bolt (2003)
- M01-D03Büyüklük ve şiddetProgramda
Büyüklük ile şiddetin farkını açıklar ve aynı depremin farklı yerlerde neden farklı hasar verdiğini gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: moment büyüklüğü ölçeği ve makrosismik şiddet ölçekleri; Usta görüşü: Bolt (2003)
- M01-D04Zemin hareketi büyütürProgramda
Yumuşak zeminin deprem hareketini nasıl büyüttüğünü ve sıvılaşmanın bir binayı nasıl yatırdığını açıklar.
Dayanak: Tekrarlanmış bulgu: yerel zemin etkisi üzerine deprem mühendisliği araştırmaları (kaynak yazımda seçilir)
Mimarlar İçin Taşıyıcı Sistemler Akademisi’nde: M08-D07
- M01-D05Deprem tehlike haritasıProgramda
Bir arsanın deprem tehlikesini resmî tehlike haritasından okur ve tasarım parametrelerinin konuma nasıl bağlı olduğunu açıklar.
Dayanak: Mevzuat: Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018, deprem tehlikesi bölümü; AFAD Türkiye Deprem Tehlike Haritaları (bölüm yazımda doğrulanır)
- M01-D06Binanın kendi titreşimiProgramda
Bir binanın doğal periyodunun kat sayısına göre nasıl değiştiğini açıklar ve zemin ile bina periyodu yakınlaştığında ne olduğunu gösterir.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: rezonans; Usta görüşü: Charleson, «Seismic Design for Architects» (2008)
- M01-D07Arsada deprem sorularıProgramda
Bir arsayı ilk gördüğünde fay yakınlığı, zemin, eğim ve komşu yapılar hakkında sorulacak soruları listeler.
Dayanak: Usta görüşü: Charleson (2008); FEMA 454, «Designing for Earthquakes: A Manual for Architects» (2006)