İçeriğe geç
← OkulYKS Akademileri

YKS Türkçe · Sözcükte Anlam · TRK-T01-L03

Terim anlam

TYTsınavdaki ağırlığı orta· 8 bölüm

1Kanca

Matematik öğretmeni "Bu denklemin kökünü bulun" dediğinde kimse bahçeye koşup toprağı kazmaz. Aynı gün biyoloji dersinde kök yine bitkinin toprak altındaki bölümüdür, Türkçe dersinde ise "gözlük" sözcüğünün "göz" parçasıdır. Tek bir sözcük üç sınıfta üç ayrı iş görür. Hangi sınıfta olduğunu bilen öğrenci terimi hemen tanır; sınav da tam bu tanımayı ölçer.

2Hedefler

  • Terim anlamı, bir bilim, sanat, meslek ya da spor dalına özgü kavramı karşılayan anlam olarak tanırsın.
  • Aynı sözcüğün günlük dildeki, mecaz ve terim kullanımlarını cümle içinde ayırırsın.
  • Terimlerin nasıl oluştuğunu ve hangi özellikleri taşıdığını açıklarsın.
  • Terimin yabancı kökenli olmakla ya da soyut olmakla aynı şey olmadığını gösterirsin.

3Konu anlatımı

Terim nedir?

Bir bilim, sanat, meslek ya da spor dalında belirli bir kavramı karşılayan sözcüğe ya da sözcük grubuna terim denir. Sözcüğün bu kullanımına da terim anlam diyoruz. "Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir" cümlesinde açı, iki ışının ortak başlangıç noktası çevresinde oluşturduğu açıklığı anlatır; bu anlam geometrinin kesin tanımıdır. "Bu konuya farklı bir açıdan bak" cümlesinde ise açı bir bakış biçimidir ve hiçbir derece ölçüsü taşımaz.

Terim anlamı gerçek, yan ve mecaz anlamdan ayıran şey, sözcüğün bir alanın içinde kullanılmasıdır. Gerçek anlam sözcüğün herkes için akla gelen ilk anlamıdır; terim anlam ise o alanı bilen herkes için aynı şeyi söyleyen, sınırları çizilmiş anlamdır. Hekim "tansiyon" dediğinde, hukukçu "sanık" dediğinde, futbol hakemi "ofsayt" dediğinde dinleyenin aklında tek bir tanım canlanır.

Aynı sözcük: günlük dil, mecaz, terim

Terimlerin önemli bir bölümü yeni sözcük değildir. Dil, bilimin ihtiyaç duyduğu kavrama çoğu zaman elindeki sözcüğü verir ve o sözcük alanın içinde yeni, kesin bir anlam kazanır. Bu yüzden sınavdaki terim sorularının çoğu, aynı sözcüğün farklı cümlelerde farklı rollere girmesi üzerine kurulur:

SözcükGünlük dilMecazTerim
kökAğacın kökü çürümüş.Sorunun kökü eskiye dayanıyor.25'in karekökü 5'tir. / "Gözlük"ün kökü "göz"dür.
güçBu yükü kaldırmaya gücü yetmedi.Bu kitabı bitirmek güç oldu.Motorun gücü, birim zamanda yaptığı işle ölçülür.
çekim—Kişiliğinde güçlü bir çekim var."-ler" bir çekim ekidir. / Dünya'nın çekim kuvveti
tabanAyağının tabanı yaralandı.Partinin tabanı bu karara karşı.Silindirin tabanı bir dairedir.
perdePencereye perde taktı.Gözüne bir öfke perdesi indi.Oyun üç perdeden oluşuyor.

Tablonun son sütununda bir şey dikkat çeker: bir sözcük birden çok alanın terimi olabilir. Kök hem matematiğin hem dil bilgisinin terimidir; çekim hem dil bilgisinin hem fiziğin. Bu durumda soru genellikle hangi alanın terimi olduğunu sorar ve cevap cümlenin kendisinde durur: sayı, ek, kuvvet gibi komşu sözcükler alanı ele verir.

Terimin özellikleri

Terimleri günlük sözcüklerden ayıran birkaç özellik vardır ve bunlar soru köklerinde doğrudan geçer:

  • Tek anlamlılık: Kendi alanında tek ve kesin bir anlam taşır. Geometride "açıortay" başka hiçbir şey olamaz.
  • Nesnellik: Duygu ve yorum yüklü değildir. "Enflasyon yükseldi" cümlesinde enflasyon bir ölçümdür; kimsenin beğenisine göre değişmez.
  • Mecazsızlık: Terim kendi alanında kullanıldığı sürece mecaza kaymaz. "Fay hattı" jeolojide kırık hattıdır; "aralarında bir fay hattı var" dendiğinde ise sözcük alanından çıkmış, mecaz olmuştur.
  • Alan bağlılığı: Terimin terim olması cümlenin o alanda konuşmasına bağlıdır. Aynı sözcük alan dışında günlük ya da mecaz anlama döner.

Bu özellikler, terimlerin neden bilimsel metinlerde yoğunlaştığını da açıklar. Paragraf sorularında "Bu parçada terimlerden yararlanılmıştır" gibi bir seçenek, metnin bilgi veren, nesnel ve belirli bir alana ait olduğunu söyler.

Terimler nasıl oluşur?

Bir dil yeni kavramlara dört yoldan terim bulur:

  • Var olan sözcüğe yeni anlam yüklemek: kök, dal, çekim, kuvvet, iş, güç.
  • Türetmek: bölen, çarpan, sayıl, ölçek, türev gibi yapım ekiyle kurulan sözcükler.
  • Birleştirmek: açıortay, kenarortay, eşkenar, yükseklik gibi iki ögeden oluşan sözcükler. Bu terimlerin önemli bir kısmı 1930'larda Türkçe geometri terimlerinin oluşturulması sırasında yerleşmiştir.
  • Başka dilden almak: fotosentez, hipotenüs, enflasyon, ofsayt.

Son madde önemli bir tuzağı gösterir: yabancı kökenli olmak terim olmanın ölçütü değildir. "Televizyon" yabancı kökenlidir ama günlük bir eşyanın adıdır; "açı" Türkçedir ama geometride terimdir. Ölçüt köken değil, sözcüğün cümlede bir alanın kavramını karşılayıp karşılamadığıdır.

Sözcük grubu hâlindeki terimler

Terim her zaman tek bir sözcük değildir. "Dik üçgen", "merkez üssü", "çekim kuvveti", "kesir çizgisi", "ses olayı" gibi söz öbekleri bir bütün olarak tek bir kavramı karşılar. Bu öbeklerde sözcüklerden birini tek başına almak kavramı bozar: "dik" günlük dilde de kullanılan bir sıfattır, ama "dik üçgen" yalnız geometride anlamlıdır. Soruda kalın yazılan kısım bir öbeğin parçasıysa, kararı öbeğin bütününe bakarak ver. Deyimlerde olduğu gibi burada da bütün, parçalardan başka bir şey söyler; fark, deyimin mecaz, terim öbeğinin ise kesin ve tek anlamlı olmasıdır.

Terim mi, mecaz mı?

Terimle mecazın karıştığı yer, bir alana ait sözcüğün alan dışına taşınmasıdır. "Bu şirket için kırmızı çizgi" diyen bir haberde çizgi geometrik bir çizgi değildir; "hayatının dönüm noktası" diyen bir cümlede nokta matematikteki nokta değildir. Karar verirken şu soruyu sor: Cümle gerçekten o alanın içinde mi konuşuyor? "Doğrunun eğimi 2'dir" cümlesi matematiğin içindedir; eğim terimdir. "Herkes kendi açısından haklıydı" cümlesi hiçbir ölçü içermez; açı mecazdır.

Sorularda terim

Soru kökleri genellikle şu biçimlerde gelir: "Kalın yazılmış sözcüklerden hangisi terim anlamda kullanılmıştır?", "…hangisinde terim anlamlı bir sözcük yoktur?", "…hangisi coğrafya terimi değildir?" ya da bir sözcüğün hem terim hem mecaz kullanıldığı cümleyi bulma. Çözüm sırası kısadır: kalın sözcüğün çevresindeki sözcüklerden cümlenin hangi alanda konuştuğunu belirle, sonra sözcüğün o alanın kesin bir kavramını karşılayıp karşılamadığına bak.

4Çözümlü örnekler

Örnek 1 — Terimi tanımak

Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük terim anlamda kullanılmıştır?

  • A) Bahçedeki ağacın dalı kırılmış.
  • B) Olaya bir de onun açısından bak.
  • C) Bu kesrin paydası sekizdir.
  • D) Bizi çok sıcak karşıladılar.
  • E) Kapının kolu yerinden çıkmış.

Çözüm: A'da dal gerçek anlamdadır, E'de kol yan anlamdadır. B'deki açı bir bakış biçimidir ve D'deki sıcak içtenliği anlatır; ikisi de mecazdır. C'de payda, kesir çizgisinin altındaki sayıyı karşılayan matematik terimidir. Cevap: C.

Örnek 2 — Hangi alanın terimi?

Soru: "Çekim" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde dil bilgisi terimi olarak kullanılmıştır?

  • A) Dünya'nın çekim kuvveti bütün cisimleri etkiler.
  • B) "Evler" sözcüğündeki "-ler" bir çekim ekidir.
  • C) Onun kişiliğinde karşı konulmaz bir çekim vardı.
  • D) Büyük kentler, çevre illerden göç alan birer çekim merkezidir.
  • E) Aylık para çekim sınırını aştı.

Çözüm: A'da çekim fizik terimidir, dil bilgisi değil. C'de kişiliğin etkileyiciliğini anlatan mecazdır. D coğrafyada kullanılan bir ifadedir; E bankacılık işlemini anlatır. Soru dil bilgisini sorduğu için cevap, eki niteleyen B'dir. Cevap: B.

Örnek 3 — Aynı cümlede terim ve mecaz

Soru: Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı sözcük bir kez terim, bir kez mecaz anlamda kullanılmıştır?

  • A) Ağacın köküne su verdi; kökleri toprağa iyice yayılmıştı.
  • B) Üçgenin bir açısını ölçtü, açıyı 60 derece buldu.
  • C) Denklemin kökünü bulan öğrenci, sorunun kökünü de anlamış oldu.
  • D) Sıcak çayı içti, ardından sıcak bir sohbete daldı.
  • E) Kapının kolunu tuttu, çünkü kolu ağrıyordu.

Çözüm: A'da iki kök de gerçek anlamdadır. B'de iki açı da terimdir. D'de biri gerçek, biri mecazdır ama terim yoktur. E'de biri yan, biri gerçek anlamdadır. C'de denklemin kökü matematik terimidir; sorunun kökü ise nedeni anlatan mecazdır. Cevap: C.

Örnek 4 — Terimin ölçütü

Soru: Bir sözcüğün terim olup olmadığını belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

  • A) Sözcüğün yabancı bir dilden alınmış olması
  • B) Sözcüğün soyut bir kavramı anlatması
  • C) Sözcüğün sözlükte ilk sırada yer alması
  • D) Sözcüğün cümlede bir bilim, sanat, meslek ya da spor dalının belirli kavramını karşılaması
  • E) Sözcüğün birden çok heceden oluşması

Çözüm: Köken (A), soyutluk (B), sözlükteki sıra (C) ve uzunluk (E) terim olmayı belirlemez. "Açı" Türkçedir ve somuttur ama geometride terimdir. Ölçüt, sözcüğün cümlede bir alanın kavramını karşılamasıdır. Cevap: D.

5Tuzaklar

  • Yabancı kökeni terim sanmak. "Televizyon", "otobüs" yabancı kökenlidir ama terim değildir. Terim olmayı köken değil, alan belirler.
  • Alanı sorulan soruda başka alanın terimini seçmek. "Çekim kuvveti" bir terimdir ama fiziğin terimidir; soru dil bilgisi terimini soruyorsa bu seçenek çeldiricidir.
  • Alan dışına taşınmış terimi terim saymak. "Hayatının dönüm noktası", "kendi açısından haklı" cümlelerinde matematik sözcükleri mecazdır.
  • Günlük dildeki kullanımı terim sanmak. "Gücü yetmedi" cümlesindeki güç fizik terimi değildir; birim, ölçü ya da tanım içermez.
  • Soyut sözcüğü terim saymak. "Mutluluk" soyuttur ama bir alanın kesin kavramı değildir; soyutluk terim olmanın ölçütü değildir.

6Tekrar kartı

  • Terim: bir bilim, sanat, meslek ya da spor dalının belirli kavramını karşılar.
  • Ölçüt köken değil ALAN: cümle o alanın içinde mi konuşuyor?
  • Özellikler: kendi alanında tek anlamlı, nesnel, mecazsız.
  • Oluşum: yeni anlam yükleme (kök), türetme (bölen), birleştirme (açıortay), alıntı (fotosentez).
  • Bir sözcük birden çok alanın terimi olabilir: kök (matematik ve dil bilgisi), çekim (dil bilgisi ve fizik).
  • Alan dışına taşınan terim mecaz olur: "dönüm noktası", "kendi açısından".

7Alıştırma

  1. Soru 1 · Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük terim anlamda kullanılmıştır?

    1. A)Bahçedeki ağacın dalı kırıldı.
    2. B)Bu işin kökü eskiye dayanıyor.
    3. C)Bizi çok sıcak karşıladılar.
    4. D)Masanın ayağı sallanıyor.
    5. E)Üçgenin iç açıları toplamı 180 derecedir.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Açı burada geometrinin tanımlı bir kavramıdır; A gerçek, D yan, B ve C mecaz anlamdadır.

  2. Soru 2 · Kolay

    Aşağıdakilerden hangisi terim anlamlı bir sözcük grubudur?

    1. A)kırık kalp
    2. B)sıcak karşılama
    3. C)dik üçgen
    4. D)masanın ayağı
    5. E)tatlı dil
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Dik üçgen, bir açısı 90 derece olan üçgeni tanımlayan geometri terimidir; A, B ve E mecaz, D yan anlamlı söz öbekleridir.

  3. Soru 3 · Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde bir spor terimi kullanılmıştır?

    1. A)Hakem bu pozisyonda ofsayt kararı verdi.
    2. B)Maçı televizyondan birlikte izledik.
    3. C)Stat bu akşam çok kalabalıktı.
    4. D)Oyuncular ikinci yarıda yorgun görünüyordu.
    5. E)Taraftarlar golden sonra sevinçle bağırdı.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Ofsayt futbolda kuralla tanımlanmış bir durumu karşılar; öteki sözcükler günlük dile aittir.

  4. Soru 4 · Kolay

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük dil bilgisi terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)Ağacın kökleri toprağı sıkıca tutar.
    2. B)Kavganın kökünde kıskançlık yatıyordu.
    3. C)Yaz mevsimi bu yıl erken geldi.
    4. D)"Gözlük" sözcüğünün kökü "göz"dür.
    5. E)Aile köklerine çok bağlı biriydi.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. D'de kök, sözcüğün eklerden arınmış çekirdek parçasını karşılayan dil bilgisi terimidir; A gerçek, B ve E mecaz anlamdadır.

  5. Soru 5 · Orta

    "Güç" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde fizik terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)Bu yükü kaldırmaya gücü yetmedi.
    2. B)Motorun gücü, birim zamanda yaptığı işle ölçülür.
    3. C)Beklediğimizden güç bir sınav oldu.
    4. D)Ülkenin ekonomik gücü her yıl artıyor.
    5. E)Sabahları kalkmakta güçlük çekiyor.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. B'de güç, tanımı ve ölçüsü olan bir fizik kavramıdır; A günlük kullanım, C zor anlamında, D ve E günlük ya da genel kullanımdır.

  6. Soru 6 · Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde terim anlamlı sözcük yoktur?

    1. A)Bu kesrin paydası sekizdir.
    2. B)Akşam yemeğinde hiç tatlı yemedik.
    3. C)Bitkiler gün ışığında fotosentez yapar.
    4. D)Şiirin kafiyeleri oldukça zengin.
    5. E)Hemşire hastanın tansiyonunu ölçtü.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Tatlı burada bir yemek türünü anlatan günlük sözcüktür; öteki seçeneklerde matematik, biyoloji, edebiyat ve tıp terimleri vardır.

  7. Soru 7 · Orta

    "Hücre" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde biyoloji terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)Mahkûm dar hücresinde sabahı bekledi.
    2. B)Peteğin altıgen hücreleri balla doluydu.
    3. C)Eski manastırın küçük hücrelerinde keşişler yaşarmış.
    4. D)Örgütün gizli hücreleri tek tek ortaya çıkarıldı.
    5. E)Her canlı bir ya da daha çok hücreden oluşur.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. E'de hücre, canlıların yapı birimi olan biyoloji kavramıdır; ötekiler oda, petek gözü ya da örgüt birimi anlamındadır.

  8. Soru 8 · Orta

    "Çekim" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde dil bilgisi terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)"Kalemler" sözcüğündeki "-ler" bir çekim ekidir.
    2. B)Ay'ın çekimi gel-git olayına yol açar.
    3. C)Onun kişiliğinde büyük bir çekim vardı.
    4. D)Bankamatikten para çekimi yaptı.
    5. E)Büyük kentler birer göç çekim alanıdır.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. A'da çekim, sözcüğün türünü değiştirmeyen eki niteleyen dil bilgisi terimidir. B fizik alanındadır; C mecazdır; D ve E dil bilgisi dışındaki kullanımlardır.

  9. Soru 9 · Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük terim değil, mecaz anlamda kullanılmıştır?

    1. A)Bu doğrunun eğimi ikidir.
    2. B)Depremin merkez üssü kasabaya çok yakındı.
    3. C)Tartışmada herkes kendi açısından haklıydı.
    4. D)Dik üçgende en uzun kenar hipotenüstür.
    5. E)Nehrin debisi ilkbaharda artar.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Kendi açısından haklı olmak bir bakış biçimidir ve hiçbir ölçü içermez; ötekilerde matematik, jeoloji ve coğrafya terimleri kendi alanlarında kullanılmıştır.

  10. Soru 10 · Orta

    Aşağıdaki cümlelerde kalın yazılmış sözcüklerden hangisi coğrafya terimi değildir?

    1. A)Köyün rakımı 1.200 metredir.
    2. B)Haritanın ölçeği 1/100.000'dir.
    3. C)Bölgede karstik şekiller yaygındır.
    4. D)Evin bahçesi oldukça geniş.
    5. E)Dalgaların aşındırdığı kıyıda bir falez oluşmuş.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Bahçe günlük dilin sözcüğüdür; rakım, ölçek, karstik ve falez coğrafyanın tanımlı kavramlarıdır.

  11. Soru 11 · Orta

    Terimlerle ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?

    1. A)Kendi alanında tek ve kesin bir anlam taşır.
    2. B)Başka dillerden alınmış olabilir.
    3. C)Var olan bir sözcüğe yeni anlam yüklenerek oluşturulabilir.
    4. D)Terimler günlük dilde hiçbir zaman kullanılmaz.
    5. E)Bilimsel metinlerde sık görülür.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Terimler günlük dile de girer; "tansiyon", "enflasyon" herkesin ağzındadır. Öteki seçenekler terimlerin doğru özellikleridir.

  12. Soru 12 · Zor

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde aynı sözcük bir kez terim, bir kez mecaz anlamda kullanılmıştır?

    1. A)Denklemin kökünü bulan öğrenci, sorunun kökünü de anlamış oldu.
    2. B)Ağacın köküne su verdi; kökleri sağlamdı.
    3. C)Kapının kolunu tuttu, çünkü kolu ağrıyordu.
    4. D)Üçgenin açısını ölçtü ve açıyı 60 derece buldu.
    5. E)Sıcak çayı içti, ardından sıcak bir sohbete daldı.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. Denklemin kökü matematik terimi, sorunun kökü nedeni anlatan mecazdır. B'de ikisi gerçek, C'de yan ve gerçek, D'de ikisi terim, E'de gerçek ve mecazdır.

  13. Soru 13 · Zor

    "Bitkiler (I) fotosentez sırasında (II) karbondioksit ve suyu kullanır. Bu süreç yaprağın (III) kalbinde değil, (IV) kloroplast adı verilen yapılarda gerçekleşir. Ortaya çıkan (V) glikoz bitkinin besinidir." Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangisi terim değildir?

    1. A)I
    2. B)II
    3. C)III
    4. D)IV
    5. E)V
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Yaprağın bir kalbi yoktur; sözcük orta yer anlamında mecazdır. Öteki dört sözcük biyoloji ve kimyanın tanımlı kavramlarıdır.

  14. Soru 14 · Zor

    Bir sözcüğün terim olup olmadığını belirleyen temel ölçüt aşağıdakilerden hangisidir?

    1. A)Sözcüğün yabancı kökenli olması
    2. B)Sözcüğün uzun ve çok heceli olması
    3. C)Sözcüğün sözlükte ilk sırada yer alması
    4. D)Sözcüğün soyut bir kavramı anlatması
    5. E)Sözcüğün cümlede bir bilim, sanat, meslek ya da spor dalının belirli kavramını karşılaması
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. Köken, uzunluk, sözlükteki sıra ve soyutluk terim olmayı belirlemez; ölçüt, sözcüğün bir alanın kavramını karşılamasıdır.

  15. Soru 15 · Zor

    Aşağıdaki sözcük çiftlerinin hangisinde ilk kullanım terim, ikincisi aynı sözcüğün günlük dildeki kullanımıdır?

    1. A)bitkinin kökü / ağacın kökü
    2. B)ikinin üçüncü kuvveti / kolunun kuvveti
    3. C)sıcak su / sıcak karşılama
    4. D)masanın ayağı / merdivenin ayağı
    5. E)iğnenin gözü / dolabın gözü
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Matematikte kuvvet üs anlamında bir terimdir; kolun kuvveti günlük dildeki güç anlamıdır. A'da ikisi gerçek, C'de gerçek ve mecaz anlamdadır; D ve E'de her iki kullanım da yan anlamdır.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Deyimler» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

  1. Soru 1 · Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük terim anlamda kullanılmıştır?

    1. A)Trafikte araçlar ağır ilerliyordu.
    2. B)Hava sabahtan beri kapalı.
    3. C)Çok tatlı bir çocuktu.
    4. D)Bu sayının karekökü dokuzdur.
    5. E)Kapının kolu kırılmış.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: D. Karekök matematikte tanımlı bir işlemin sonucudur; öteki sözcükler günlük, yan ya da mecaz anlamdadır.

  2. Soru 2 · Orta

    Aşağıdaki cümlelerin hangisinde kalın yazılmış sözcük terim anlamda kullanılmamıştır?

    1. A)Ekvatora yaklaştıkça sıcaklık artar.
    2. B)Ona sıcak bir selam verdi.
    3. C)Enflasyon geçen ay yine yükseldi.
    4. D)Bu beyitte redif kullanılmıştır.
    5. E)Doktor tahlillerden sonra teşhisini koydu.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: B. Sıcak selam içtenliği anlatan mecazdır; ekvator, enflasyon, redif ve teşhis sırasıyla coğrafya, ekonomi, edebiyat ve tıp terimleridir.

  3. Soru 3 · Orta

    "Ses" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde dil bilgisi terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)Kapının ardından bir ses geldi.
    2. B)Lütfen sesini biraz alçalt.
    3. C)Radyonun sesini kısıp dinledi.
    4. D)Halkın sesine kulak verilmeli.
    5. E)"Kitabı" sözcüğünde "p" sesi "b" ünsüzüne dönüşmüştür.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: E. E'de ses, ünsüz yumuşaması konusundaki dil bilgisi kavramıdır; A, B ve C günlük kullanım, D mecazdır.

  4. Soru 4 · Zor

    "Taban" sözcüğü aşağıdakilerin hangisinde geometri terimi olarak kullanılmıştır?

    1. A)Silindirin tabanı bir dairedir.
    2. B)Ayakkabının tabanı delinmiş.
    3. C)Partinin tabanı bu karara karşı çıktı.
    4. D)Tencerenin tabanı kararmış.
    5. E)Ayağının tabanı kesildi.
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: A. A'da taban, cismin üzerine oturduğu yüzeyi tanımlayan geometri kavramıdır; E gerçek, B ve D yan, C mecaz anlamdadır.

  5. Soru 5 · Zor

    Aşağıdakilerden hangisi terim oluşturma yollarından biri değildir?

    1. A)Başka bir dilden sözcük almak
    2. B)Yapım ekiyle yeni sözcük türetmek
    3. C)Var olan sözcüğün yazılışını rastgele değiştirmek
    4. D)İki sözcüğü birleştirmek
    5. E)Var olan bir sözcüğe yeni anlam yüklemek
    Önce çöz, sonra cevabı aç

    Cevap: C. Terimler alıntı, türetme, birleştirme ve yeni anlam yükleme yollarıyla oluşur; yazılışı rastgele değiştirmek bir terim oluşturma yolu değildir.

T01 — Sözcükte Anlam

Modülün bütün dersleri bitince işaretle; modül 1, 3, 7 ve 21. günlerde YKS ana sayfasındaki tekrar listesine döner.