YKS Türkçe · Sıfırdan Başla · TRK-S-L01

Okumak bir kastır: günlük okuma rutini

TYT· 8 bölüm

1Kanca

Bir hafta boyunca hiç spor yapmayıp pazar günü üç saat koşan birinin kondisyonu, her gün yarım saat yürüyenden daha iyi olmaz; büyük ihtimalle pazartesi sabahı yorgun uyanır. Okuma da böyledir. Paragraf sorularında hız ve anlama, sınavdan bir hafta önce yapılan yoğun bir çalışmayla değil, haftalar boyunca her gün tekrarlanan kısa okumalarla gelişir. Bu yüzden okumayı bir kas gibi düşünmek işe yarar: düzenli çalıştırıldığında güçlenir, uzun aralarda geriler. Bu derste günde otuz dakikalık bir okuma rutinini nasıl kuracağını, ne okuyacağını, rutini nasıl izleyeceğini ve aksadığı günlerde nasıl sürdüreceğini öğreneceğiz.

2Hedefler

Günde 20 dakika köşe yazısı ve 10 dakika deneme okumasından oluşan bir rutin kurar, haftalık ve aylık toplam süreyi hesaplarsın.
Okuduğun metni tek cümleyle özetleyerek anlayıp anlamadığını denetlersin.
Okuma günlüğü tutar, rutini aksadığı günlerde kurallarına göre sürdürürsün.
Kısa bir metnin ana düşüncesini ve ondan çıkarılabilecek yargıları belirlersin.

3Konu anlatımı

Neden bir rutin?

Paragraf soruları testin yarısından fazlasıdır ve hepsi aynı beceriyi ister: bir metni hızla okuyup yazarın ne söylediğini doğru yakalamak. Bu beceri, dil bilgisi kuralları gibi bir derste öğrenilip bitmez; her gün biraz çalıştırıldıkça güçlenir. Rutinin gücü süresinden değil, düzenliliğinden gelir. Ayda bir gün dört saat okumak yerine her gün yarım saat okumak, aynı toplam sürede çok daha kalıcı bir alışkanlık kurar.

Rutinin ikinci yararı kararı ortadan kaldırmasıdır. "Bugün okusam mı?" sorusu her gün yeniden sorulduğunda cevap çoğu zaman "yarın" olur. Belirli bir saatte, belirli bir yerde ve belirli bir süre okunduğunda soru sorulmaz; okuma günün doğal bir parçası hâline gelir.

Rutinin parçaları

Akademinin önerdiği rutin iki parçadan oluşur:

Parça	Süre	Metin	Amaç
Köşe yazısı	20 dakika	gazete ya da dergi köşe yazıları	yazarın görüşünü ve onu nasıl desteklediğini izlemek
Deneme	10 dakika	deneme türünde kısa metinler	bir düşüncenin adım adım gelişmesini izlemek

Günde 30 dakika, haftada 210 dakika, yani 3,5 saat eder. 30 günlük bir dönemde toplam 900 dakika, yani 15 saat okunur; bunun 10 saati köşe yazısı, 5 saati denemedir. Bu süre, sınava kadar biriken okuma deneyiminin küçük ama düzenli bir parçasıdır.

Köşe yazısının seçilmesinin bir nedeni vardır: köşe yazısı bir görüşü savunur ve onu örneklerle, karşılaştırmalarla destekler. Paragraf sorularının büyük kısmı da tam olarak bunu sorar: yazarın asıl söylediği ne, bunu hangi düşüncelerle destekliyor? Her gün bir köşe yazısını bu gözle okumak, paragraf sorularının yapısını fark etmeden tanımanı sağlar.

Rutini bir saate ve yere bağlamak

Rutini başlatmanın en kolay yolu, onu zaten her gün yaptığın bir işin hemen arkasına eklemektir. Okuldan dönüp üstünü değiştirdikten sonra, akşam yemeğinden hemen önce ya da sabah kahvaltısının ardından: hangi an olursa olsun, her gün aynı ana bağlanan okuma daha az unutulur. Yer de aynı işi görür. Masanın bir köşesi ya da odanın belirli bir sandalyesi okumaya ayrıldığında, oraya oturmak okumaya başlamanın işareti olur. Telefonun bildirimlerini okuma süresince kapatmak, dikkatin metinde kalmasını kolaylaştırır. İlk haftalarda bu küçük düzenlemeler, isteğin azaldığı günlerde bile rutini sürdürmeni sağlar; alışkanlık yerleştikçe onlara daha az ihtiyaç duyarsın.

Ne okumalı?

Okuma rutininin başında sana ilgi çekici gelen metinlerle başla. İlgiyle okunan metin, rutinin ilk haftalarında devam etmeyi kolaylaştırır. Alışkanlık yerleştikten sonra konu yelpazesini genişlet: bilim, sanat, toplum, ekonomi, çevre. Sınavdaki paragraflar tek bir alandan gelmez; hiç bilmediğin bir konudaki metni de rahatça okuyabilmek, bu çeşitlilikle kazanılır. Haftanın her gününe farklı bir alan vermek basit bir yöntemdir.

Okurken ve okuduktan sonra

Rutinin amacı yalnızca göz gezdirmek değil, anlamaktır. Her metnin ardından iki küçük iş yap:

Tek cümlelik özet. Metni okuduktan sonra yazarın ne söylediğini tek bir cümleyle yaz. Özet yazamıyorsan metni henüz anlamamışsındır; bir kez daha, bu kez yazarın savunduğu düşünceyi arayarak oku.
Kısa bir not. Metinde seni şaşırtan, bilmediğin ya da katılmadığın bir yeri not al. Bu not, bir sonraki derste göreceğin kelime çalışmasının ve metni sorgulamanın hammaddesidir.

Özet yazma alışkanlığı, paragraf sorularındaki "ana düşünce" köküne her gün küçük bir hazırlıktır: her özet, kendi yazdığın bir ana düşünce cevabıdır.

Okuma günlüğü

Rutini sürdürmenin en basit yolu onu kayda geçirmektir. Bir deftere ya da bir tabloya her gün şu satırı yaz: tarih, süre, okunan metnin adı, tek cümlelik özet. Günlük iki işe yarar. Birincisi, kaç gün okuduğunu ve kaç gün kaçırdığını açıkça gösterir; 30 günün 24'ünde okumuş bir öğrencinin düzenliliği yüzde 80'dir. İkincisi, haftalar sonra özetlerine dönüp bakınca hangi metinleri daha kolay, hangilerini daha zor anladığını görürsün.

Aksayan günler

Her rutin aksar. Önemli olan aksaklığın bir kopuşa dönüşmemesidir. Bu akademinin iki kuralı vardır:

Zor gün kuralı: Bir gün yalnızca 10 dakikan varsa rutini atlama; 10 dakika oku ve günlüğe yaz. Kısa bir okuma, hiç okumamaktan her zaman daha iyidir, çünkü alışkanlığın zincirini korur.
İki gün kuralı: Bir günü kaçırmak rutini bozmaz; iki günü üst üste kaçırmak bozar. Bir gün kaçırdıysan ertesi gün mutlaka oku.

Kaçırılan günü telafi etmek için ertesi gün süreyi ikiye katlamak cazip gelir, ama bu çoğu zaman yorgunluk ve bıkkınlık getirir. Normal süreyle devam etmek, rutini daha uzun ömürlü kılar.

Otuz günün sonunda

Rutinin ilk otuz günü bir alışkanlık kurma dönemidir. Başlangıçta okuma hızını ve anlama oranını ölçtüysen, otuzuncu günde aynı yöntemle yeniden ölç. Hızın dakikada 160 kelimeden 200 kelimeye çıktıysa yüzde 25'lik bir artış vardır. Sayılar kadar önemli olan bir işaret de şudur: okuma artık bir görev gibi değil, günün sıradan bir parçası gibi gelmeye başlamışsa rutin yerleşmiştir.

4Çözümlü örnekler

Örnek 1 — Aylık toplam süre

Soru: Günde 20 dakika köşe yazısı ve 10 dakika deneme okuyan bir öğrenci 30 gün boyunca toplam kaç saat okur?

A) 9
B) 10
C) 12
D) 15
E) 30

Çözüm: Günlük süre 30 dakikadır; 30 günde 900 dakika eder. 900 / 60 = 15 saattir. B yalnızca köşe yazısı süresidir. Cevap: D.

Örnek 2 — Kısa bir metnin ana düşüncesi

Soru: "Her gün yarım saat okumak, ayda bir gün boyunca okumaktan daha etkilidir. Düzenli okuma zihni metinlere alıştırır; bir günde okunan uzun metinler ise yorgunlukla birlikte çabuk unutulur. Az ama her gün okumak, alışkanlığı kalıcı kılar." Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?

A) Uzun metinler hiç okunmamalıdır.
B) Kısa ama düzenli okuma, seyrek ve uzun okumadan daha kalıcı sonuç verir.
C) Okumak yorucu bir etkinliktir.
D) Ayda bir gün okumak yeterlidir.
E) Unutmanın tek nedeni yorgunluktur.

Çözüm: Parça baştan sona düzenli ve kısa okumayı seyrek ve uzun okumayla karşılaştırır ve ilkini üstün tutar. A ve E parçanın söylediğinden güçlü yargılardır; D parçayla çelişir; C parçanın asıl söylediği değildir. Cevap: B.

Örnek 3 — İki gün kuralı

Soru: Okuma rutinine başlayan bir öğrenci Pazartesi okumuş, Salı günü okuyamamıştır. Akademinin iki gün kuralına göre Çarşamba günü için aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

A) Çarşamba da ara verebilir.
B) Çarşamba mutlaka okumalıdır.
C) Hafta sonuna kadar bekleyebilir.
D) Rutini bırakıp yeniden başlamalıdır.
E) Çarşamba süreyi iki katına çıkarmalıdır.

Çözüm: Kural, iki günün üst üste kaçırılmamasını ister. Salı kaçırıldığı için Çarşamba okunmalıdır. E kaçırılan süreyi telafi etmeye çalışır; ders, süreyi ikiye katlamak yerine normal süreyle devam etmeyi önerir. Cevap: B.

Örnek 4 — Bir yazının süresi

Soru: Dakikada 175 kelime okuyan bir öğrenci 700 kelimelik bir köşe yazısını kaç dakikada okur?

A) 3
B) 3,5
C) 4
D) 5
E) 7

Çözüm: Süre = kelime sayısı / hız = 700 / 175 = 4 dakikadır. Bu hesap, 20 dakikalık köşe yazısı süresine kaç yazı sığdığını görmeni sağlar. Cevap: C.

5Tuzaklar

Rutini sürenin uzunluğunda aramak. Rutinin gücü düzenliliğindedir; her gün kısa okuma, seyrek uzun okumadan iyidir.
Okuyup özet yazmamak. Özet yazamıyorsan metni anlamamışsındır; göz gezdirmek okumak değildir.
Yalnızca tek bir alandan okumak. Sınav paragrafları farklı alanlardan gelir; konu yelpazesini genişlet.
Zor günde rutini tamamen atlamak. 10 dakikalık okuma bile alışkanlığın zincirini korur.
İki günü üst üste kaçırmak. Bir gün kaçırmak rutini bozmaz; iki gün üst üste kaçırmak bozar.
Kaçırılan günü ikiye katlayarak telafi etmek. Normal süreyle devam etmek rutini daha uzun ömürlü kılar.

6Tekrar kartı

Rutin: günde 20 dakika köşe yazısı + 10 dakika deneme; haftada 3,5, ayda 15 saat.
Köşe yazısı bir görüşü savunur ve destekler; paragraf sorularının yapısına benzer.
Her metinden sonra tek cümlelik özet yaz; yazamıyorsan yeniden oku.
Okuma günlüğü: tarih, süre, metin, özet.
Zor gün kuralı: süreyi kısalt, ama sıfıra indirme.
İki gün kuralı: iki günü üst üste kaçırma.
30. günde hızı ve anlamayı yeniden ölç.

7Alıştırma

Soru 1 · Kolay
Günde 30 dakika okuyan bir öğrenci bir haftada toplam kaç saat okur?
1. A)2
2. B)2,5
3. C)3
4. D)3,5
5. E)7
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. 7 · 30 = 210 dakika, yani 3,5 saattir.
Soru 2 · Kolay
Köşe yazısını paragraf çalışması için değerli kılan özellik aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Yazarın bir görüşü savunup desteklemesi
2. B)Resimli olması
3. C)Her zaman kısa olması
4. D)Her gün aynı konuda yazılması
5. E)Yalnızca haber vermesi
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. Paragraf soruları da yazarın asıl düşüncesini ve onu nasıl desteklediğini sorar; köşe yazısı bu yapıyı her gün gösterir.
Soru 3 · Kolay
Okuduğu metni tek cümleyle özetlemenin öğrenciye sağladığı başlıca yarar aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Okuma süresini kısaltır.
2. B)Sözcük sayısını artırır.
3. C)Metnin yazarını hatırlatır.
4. D)Günlüğü süsler.
5. E)Metni anlayıp anlamadığını denetlemesini sağlar.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. Özet yazamayan öğrenci metni henüz anlamamıştır; özet, anlamanın basit bir sınamasıdır.
Soru 4 · Kolay
Günde 20 dakika köşe yazısı okuyan bir öğrenci 30 günde köşe yazısına toplam kaç saat ayırır?
1. A)6
2. B)8
3. C)10
4. D)12
5. E)20
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. 30 · 20 = 600 dakika, yani 10 saattir.
Soru 5 · Orta
"Bir sporcu antrenmanı atladığında formunu hemen kaybetmez, ama atlanan günler biriktikçe geriler. Okuma alışkanlığı da böyledir: bir gün ara vermek zarar vermez; zarar, ara vermenin alışkanlığa dönüşmesindedir. Bu yüzden kaçırılan bir günün ardından hemen rutine dönmek gerekir." Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Sporcular okumayı sevmez.
2. B)Alışkanlığı bozan tek bir kaçırılan gün değil, biriken aralardır; bu yüzden hemen rutine dönmek gerekir.
3. C)Hiçbir gün ara vermemek gerekir.
4. D)Antrenman okumadan daha önemlidir.
5. E)Ara vermek her zaman zararlıdır.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. Parça tek günün zararsız, biriken aranın zararlı olduğunu söyler; C ve E bu ayrımı yok sayan, parçadan güçlü yargılardır.
Soru 6 · Orta
Okuma hızı otuz günde dakikada 160 kelimeden 200 kelimeye çıkan öğrencinin hızı yüzde kaç artmıştır?
1. A)20
2. B)25
3. C)40
4. D)80
5. E)125
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. Artış 40'tır ve başlangıca göre 40 / 160 = yüzde 25'tir. A, artışı yeni hıza bölen hesaptır.
Soru 7 · Orta
Bir gün yalnızca 10 dakikası olan bir öğrenci için akademinin zor gün kuralına en uygun davranış aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)10 dakika okuyup günlüğe yazmak
2. B)O günü tamamen atlamak
3. C)Ertesi gün 60 dakika okumak
4. D)Rutini bırakmak
5. E)O gün yalnızca soru çözmek
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. Kural, süreyi kısaltıp rutini sürdürmeyi ister; kısa bir okuma alışkanlığın zincirini korur.
Soru 8 · Orta
Dakikada 150 kelime okuyan bir öğrenci 900 kelimelik bir denemeyi kaç dakikada okur?
1. A)4
2. B)5
3. C)6
4. D)8
5. E)9
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. 900 / 150 = 6 dakikadır.
Soru 9 · Orta
Haftalık okuma planında konu çeşitliliğinin önerilmesinin nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Her gün aynı konuyu okumak yorgunluk yaratır.
2. B)Çeşitli konular daha kısa yazılır.
3. C)Tek konu okumak hızı düşürür.
4. D)Köşe yazıları yalnızca bir alanda yazılır.
5. E)Sınav paragrafları farklı alanlardan gelir ve bilinmeyen bir konuyu da rahat okuyabilmek çeşitlilikle kazanılır.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. Ders, çeşitliliği sınavdaki paragrafların farklı alanlardan gelmesine bağlar; öteki seçenekler derste ileri sürülmeyen gerekçelerdir.
Soru 10 · Orta
"Bir metni okuduktan sonra onu bir arkadaşına kısaca anlatmaya çalış. Anlatırken takıldığın yer, çoğu zaman metni tam anlamadığın yerdir. Anlatamadığın bir fikir, aslında henüz senin olmamıştır." Bu parçadan aşağıdakilerin hangisi çıkarılabilir?
1. A)Arkadaşlarla birlikte okumak şarttır.
2. B)Metinler yüksek sesle okunmalıdır.
3. C)Her metin iki kez okunmalıdır.
4. D)Bir metni başkasına anlatmaya çalışmak, anlaşılmayan yerleri ortaya çıkarır.
5. E)Anlatılamayan fikirler yanlıştır.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. Parça, anlatırken takılınan yerin anlaşılmayan yer olduğunu söyler. E, anlaşılmamış fikri yanlış fikirle karıştıran bir aşırı genellemedir.
Soru 11 · Orta
30 günlük dönemin 24 gününde okuyan bir öğrencinin düzenlilik oranı yüzde kaçtır?
1. A)24
2. B)70
3. C)75
4. D)80
5. E)90
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. 24 / 30 = 0,8, yani yüzde 80'dir.
Soru 12 · Zor
30 günde toplam 15 saat okumayı hedefleyen bir öğrenci ilk 10 gün günde yalnızca 20 dakika okumuştur. Hedefe ulaşmak için kalan 20 günde günde kaç dakika okumalıdır?
1. A)30
2. B)35
3. C)40
4. D)45
5. E)50
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. Hedef 900 dakikadır; ilk 10 günde 200 dakika okunmuştur. Kalan 700 dakika 20 güne bölününce günde 35 dakika eder.
Soru 13 · Zor
"Bir köşe yazısını ilk okuyuşta bütünüyle anlamak zorunda değilsin. İlk okuma, yazarın neyi savunduğunu yakalamak içindir; ikinci okuma ise bu savunmanın hangi örneklerle kurulduğunu görmek. İki okuma birlikte, tek ve yavaş bir okumadan daha çok şey öğretir." Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Amaçları farklı iki okuma, tek ve yavaş bir okumadan daha verimlidir.
2. B)Köşe yazıları anlaşılması en zor metinlerdir.
3. C)Her metin mutlaka iki kez okunmalıdır.
4. D)Yavaş okumak her zaman zararlıdır.
5. E)Yazarın örnekleri savunduğu düşünceden önemlidir.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. Parça iki okumanın farklı amaçlarını anlatır ve birlikte daha çok şey öğrettiklerini söyler. C, köşe yazısı için söyleneni bütün metinlere genişletir; D parçada yoktur.
Soru 14 · Zor
Bir öğrencinin haftalık okuma günlüğünde okuduğu günler O, kaçırdığı günler X ile gösterilmiştir. Hangi haftada akademinin iki gün kuralı çiğnenmiştir?
1. A)O X O X O X O
2. B)O O X O O X O
3. C)O O X X O O O
4. D)X O O O X O O
5. E)O X O O O O X
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. Yalnızca C'de iki gün (üçüncü ve dördüncü günler) üst üste kaçırılmıştır; öteki haftalarda kaçırılan günler hep tektir.
Soru 15 · Zor
Dakikada 200 kelime okuyan bir öğrenci, günlük 20 dakikalık köşe yazısı süresinde 800 kelimelik köşe yazılarından kaç tanesini okuyabilir?
1. A)2
2. B)3
3. C)4
4. D)5
5. E)8
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: D. 20 dakikada 4000 kelime okunur; 4000 / 800 = 5 yazı eder.

8Ustalık kapısı

5 soru, 5 dakika. 4 ya da 5 doğru yaptıysan sıradaki derse, «Kelime dağarcığı nasıl büyür?» dersine geç. 3 ve altındaysan 3. ve 4. bölümü yeniden oku, sonra kapıyı bir kez daha çöz.

Soru 1 · Orta
Günde 25 dakika okuyan bir öğrenci 30 günde toplam kaç saat okur?
1. A)10
2. B)12
3. C)12,5
4. D)15
5. E)25
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: C. 30 · 25 = 750 dakika, yani 12,5 saattir.
Soru 2 · Orta
"Okumayı bir göreve dönüştürmek onu çabuk bıktırır. Rutin, öğrencinin ilgisini çeken metinlerle başladığında daha kolay sürer; zorlu metinler, alışkanlık yerleştikten sonra plana eklenebilir." Bu parçanın ana düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir?
1. A)Zorlu metinler hiç okunmamalıdır.
2. B)Okumak bir görevdir.
3. C)İlgi çekmeyen metinler okunmamalıdır.
4. D)Alışkanlık hiçbir zaman yerleşmez.
5. E)Okuma rutinine ilgi çekici metinlerle başlamak, alışkanlığın sürmesini kolaylaştırır.
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: E. Parça zorlu metinleri dışlamaz, yalnızca sonraya bırakır; A ve C bu ayrıntıyı gözden kaçıran yargılardır.
Soru 3 · Zor
Okuma günlüğünde okunan günler O, kaçırılan günler X ile gösterilmiştir. Hangi haftada iki gün kuralı çiğnenmiştir?
1. A)O O O X X O O
2. B)X O X O X O X
3. C)O X O O X O O
4. D)O O X O X O O
5. E)X O O O O O X
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. A'da dördüncü ve beşinci günler üst üste kaçırılmıştır. B'de kaçırılan günler çok olsa da hiçbiri art arda değildir.
Soru 4 · Zor
Dakikada 180 kelime okuyan bir öğrenci 20 dakikada 900 kelimelik köşe yazılarından kaç tanesini okuyabilir?
1. A)3
2. B)4
3. C)5
4. D)6
5. E)8
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: B. 20 dakikada 3600 kelime okunur; 3600 / 900 = 4 yazı eder.
Soru 5 · Zor
30 günde toplam 900 dakika okumayı hedefleyen bir öğrenci ilk 15 gün günde 20 dakika okumuştur. Hedefe ulaşmak için kalan 15 günde günde kaç dakika okumalıdır?
1. A)40
2. B)45
3. C)50
4. D)55
5. E)60
Önce çöz, sonra cevabı açCevabı gizle
Cevap: A. İlk 15 günde 300 dakika okunmuştur; kalan 600 dakika 15 güne bölününce günde 40 dakika eder.

S — Sıfırdan Başla

Modülün bütün dersleri bitince işaretle; modül 1, 3, 7 ve 21. günlerde YKS ana sayfasındaki tekrar listesine döner.