Karma deneme kampı

Fizik ünitelerini tek tek bitiren bir öğrenci, ilk TYT denemesinde Fen testine geldiğinde bir şey fark eder: ünite derslerinde her soru hangi konudan geldiğini kendisi söylüyordu, oysa denemede yedi fizik sorusu art arda, birbirinden habersiz sıralanır. Bir soru eğik düzlem, sonraki elektrik devresi, ardından bir ayna, sonra bir ısınma grafiği. Üstelik bu yedi soru kimya ve biyoloji sorularıyla aynı süreyi paylaşır. Konuyu bilmek ile karma bir testte o bilgiyi doğru anda çağırmak aynı beceri değildir. Bu kamp, fizik akademisinin son halkalarından biri olarak, önceki üç kampın aletlerini ve sekiz ünitenin bilgisini gerçek sınav düzeninde bir arada kullanmayı çalıştırır.

• TYT Fen testindeki fizik bölümünün yerini ve ağırlıklı konularını bilir, fiziği testin hangi sırasında çözeceğine kendi kayıtlarınla karar verirsin.
• Her fizik yanlışını ünitesiyle ve onu yakalayabilecek kamp aletiyle etiketlersin.
• Yedi soruluk bir bölümden çıkarılan sonuçların neden birkaç denemede doğrulanması gerektiğini açıklarsın.
• Fizik netini hesaplar, karma sorularda üniteyi hızla tanırsın.

Fizik, Fen testinin içinde

Bu akademinin sınav haritasına göre TYT'de 7, AYT'de 14 fizik sorusu bulunur. TYT'de bu yedi soru kimya ve biyolojiyle birlikte Fen Bilimleri testini oluşturur ve süre bütün oturum için ortaktır; fiziğe ayrılmış ayrı bir süre yoktur. TYT fiziğinde kuvvet ve hareket, enerji, elektrik ve optik ağırlıklıdır, ama ısı, basınç, madde ve özellikleri ile dalgalar da soru verir. Bu yüzden karma denemede fiziği iyi çözmek, sekiz ünitenin hiçbirini tamamen bırakmamayı ve Fen testinin geri kalanıyla süre paylaşımını planlamayı gerektirir.

Sırayı kayıtla seçmek

Fen testinde fiziği başa mı, ortaya mı, sona mı koyacağın kişisel bir karardır ve tahminle değil kayıtla verilmelidir. Kampın ilk denemelerinde sıra bilinçli olarak değiştirilir: iki denemede fizik ilk, iki denemede son çözülür. Her denemede fizik doğru sayısı ve fiziğe harcanan süre ayrı ayrı yazılır. Bu, Deney kampında öğrendiğin yöntemin kendi çalışmana uygulanmasıdır: bağımsız değişken sıra, bağımlı değişken doğru sayısı ve süre. Kontrol edilmesi zor bir değişken de vardır: denemelerin zorluğu birbirinden farklı olabilir. Bu yüzden sıra kararı tek bir karşılaştırmaya dayandırılmaz.

Yedi sorunun istatistiği

Yedi soruluk bir bölümde tek bir soru, doğru sayısını yaklaşık yüzde on dört oynatır. Bir denemede 5, sonrakinde 3 doğru yapmak büyük bir düşüş gibi görünür, ama bu iki soruluk farkın bir kısmı yalnız soruların hangi ünitelerden geldiğine bağlıdır. Bu yüzden fizikte tek bir denemenin sonucuna göre plan değiştirilmez. En az dört beş denemenin ortalaması alınır ve eğilime bakılır. Aynı mantık ünite yanlışları için de geçerlidir: tek denemede bir optik yanlışı rastlantı olabilir, dört denemede biriken üç optik yanlışı ise bir işarettir.

Her yanlışa iki etiket

Deneme bittikten sonra her fizik yanlışına iki etiket yazılır. Birinci etiket ünite kodudur: FZ01'den FZ08'e kadar sorunun hangi üniteden geldiği. İkinci etiket hatanın türüdür ve önceki kamplarla eşleşir:

• Grafik etiketi: eksen, eğim ya da alan okuma hatası; Grafik kampının üç sorusu yakalardı.
• Senaryo etiketi: değişkeni ya da soru kökünü yanlış okuma; Deney kampının sütun harfleri yakalardı.
• Oran etiketi: kare, payda ya da gizli değişken hatası; Oran kampının çarpan yöntemi yakalardı.
• Bilgi etiketi: formülü ya da kavramı hiç hatırlamamak; yalnız ünite dersine dönmek çözer.

İlk üç etiket yöntem hatasıdır ve ilgili kampın alıştırmalarına kısa bir dönüşle düzelir. Dördüncü etiket bir ünite dersine dönmeyi gerektirir; o derste önce tekrar kartı ve tuzaklar okunur, sonra ustalık kapısı çözülür.

Üniteyi tanımak

Karma testte ilk saniyeler, sorunun hangi üniteden geldiğini tanımakla geçer. Bunun için soru metnindeki birkaç işaret yeterlidir: "hız", "ivme", "yer değiştirme" hareket ünitesini; "iş", "güç", "yükseklik" enerjiyi; "direnç", "akım", "gerilim" elektriği; "ayna", "mercek", "kırılma" optiği; "öz ısı", "erime", "genleşme" ısıyı; "derinlik", "kaldırma kuvveti" basıncı çağırır. Üniteyi tanıyan öğrenci, o ünitenin tekrar kartındaki formülü ve tuzağı hemen hatırlar. Kampın her denemesinde soruyu okur okumaz kenarına ünite kodunu yazmak, bu tanımayı hızlandırır ve deneme sonrası etiketlemeyi de kolaylaştırır.

Süre kaydı

Fizik soruları uzunluk ve zorluk bakımından birbirine benzemez; bir optik sorusu birkaç saniyede, bir grafik dönüşümü bir dakikayı aşan sürede çözülebilir. Bu yüzden kampta her fizik sorusunun yanına harcanan süre kabaca yazılır. Birkaç denemenin sonunda hangi ünitenin soruları sende uzun sürüyor, görünür olur. Kendi ortalamanın çok üstünde süren bir soru, denemenin ortasında işaretlenip geçilir ve testin sonunda ona dönülür; bir soruya takılmak, arkasındaki kolay kimya ve biyoloji sorularının süresini yer.

Net hesabı

Netin hesabında dört yanlış bir doğruyu götürür: net, doğru sayısından yanlış sayısının dörtte birinin çıkarılmasıyla bulunur. Yedi fizik sorusunda 5 doğru ve 2 yanlış yapan öğrencinin fizik neti 5 − 0,5 = 4,5'tir. Bu hesap, emin olunmayan bir soruyu boş bırakmanın ya da işaretlemenin bedelini somutlaştırır. Fiziğin netini Fen testinin toplam netinden ayrı izlemek, kampın sonunda fizik çalışmasının karşılığını ayrıca görmeyi sağlar.

Denemeden sonraki çalışma sırası

Deneme bittiğinde fizik için yapılacak işler belli bir sırayla yürür. Önce yanlış ve boş bırakılan fizik soruları, cevap anahtarına bakılmadan bir kez daha denenir; böylece hangi soruların gerçekten bilinmediği, hangilerinin süre baskısıyla kaçtığı ayrılır. Sonra her yanlışa iki etiket yazılır. Ardından etiketler önceki denemelerin etiketleriyle yan yana konur ve birikime bakılır. En son, bir sonraki denemeye kadar yapılacak iş seçilir: yöntem etiketleri biriktiyse ilgili kampın alıştırmaları, bilgi etiketleri biriktiyse ilgili ünite dersi. Bu sıranın amacı, her denemeyi yalnız bir puan olarak değil, bir sonraki haftanın çalışma listesi olarak kullanmaktır.

AYT'ye uzanan yol

TYT kampı bittiğinde aynı düzen AYT fiziğine taşınır. AYT'de soru sayısı iki katına çıkar ve mekanik, elektromanyetizma ve modern fizik belirleyici olur; ünite kodları ve etiketler genişler, yöntem aynı kalır.

Örnek 1 — Net

Soru: TYT fizik bölümünde 4 doğru, 2 yanlış yapan ve 1 soruyu boş bırakan öğrencinin fizik neti kaçtır?

• A) 4
• B) 3
• C) 3,5
• D) 2
• E) 4,5

Çözüm: İki yanlış yarım doğruyu götürür: 4 − 0,5 = 3,5. Boş soru nete etki etmez. Cevap: C.

Örnek 2 — Küçük örneklem

Soru: Bir öğrenci bir denemede fizikten 5, sonrakinde 3 doğru yapıyor ve fizik çalışma planını hemen değiştirmeyi düşünüyor. Kampın önerisi nedir?

• A) Planı hemen değiştirmek
• B) Fizik çalışmayı bırakmak
• C) Yalnız son denemeye bakmak
• D) Dört beş denemenin ortalamasına ve ünite etiketlerinin birikimine bakıp öyle karar vermek
• E) Denemeyi tekrarlamamak

Çözüm: Yedi soruda iki soruluk fark rastlantıyla da oluşabilir; karar birkaç denemenin eğilimine dayanmalıdır. Cevap: D.

Örnek 3 — Karma soru

Soru: Kütlesi 2 kg olan bir cisme 10 N'lik net kuvvet etki ediyor. Cismin ivmesi ne kadardır?

• A) 20 m/s²
• B) 5 m/s²
• C) 12 m/s²
• D) 8 m/s²
• E) 0,2 m/s²

Çözüm: Soru "net kuvvet" ve "ivme" sözcükleriyle hareket ünitesini çağırır: a = F / m = 10 / 2 = 5 m/s². Cevap: B.

Örnek 4 — Etiket

Soru: Bir öğrenci, aynı yaya asılan kütleyi iki katına çıkarıp uzamanın da arttığını gösteren bir senaryo sorusunda uzamayı bağımsız değişken sanarak yanlış seçeneği işaretliyor. Bu yanlışın ikinci etiketi hangisidir?

• A) Grafik etiketi
• B) Oran etiketi
• C) Bilgi etiketi
• D) Ünite etiketi
• E) Senaryo etiketi

Çözüm: Değişkenleri ayırma hatası Deney kampının yöntemiyle yakalanır; bu senaryo etiketidir. Cevap: E.

• Tek denemeye göre plan değiştirmek. Yedi soruda bir iki soruluk dalga olağandır; karar birkaç denemenin ortalamasına dayanır.
• Fizik sırasını tahminle seçmek. Sıra, denemelerde değiştirilerek ve doğru ile süre kaydedilerek seçilir.
• Her yanlışı bilgi eksiği saymak. Grafik, senaryo ve oran hataları ünite dersine değil, ilgili kampa dönüşle düzelir.
• Bir fizik sorusuna takılıp Fen testinin geri kalanını kaybetmek. Ortalamanın çok üstünde süren soru işaretlenip geçilir.
• Boş bırakılan soruyu nete katmak. Boş soru doğru da yanlış da sayılmaz.