Son 30 gün planı

Sınava bir ay kala fizik çalışması garip bir yere sıkışır. Sekiz ünitenin hepsi bir kez okunmuş, kamplar yapılmış, denemeler çözülmüştür; ama TYT'de fizikten yalnız yedi soru gelecektir ve aynı ay içinde kimya, biyoloji, matematik ve Türkçe de zaman ister. Bir öğrenci her gün biraz fizik çalışarak sekiz üniteyi eşit tutmaya çalışır ve ay sonunda hiçbirinin belirgin biçimde güçlenmediğini görür. Bir başkası en sevdiği üniteye, optiğe, dönüp durur; çünkü orada kendini iyi hisseder. İkisi de kayıtlarına bakmadan karar vermiştir. Son otuz gün, fizik akademisinin bütün aletlerinin, yani ustalık kapılarının, kamp etiketlerinin ve formül destesinin bir araya geldiği dönemdir. Bu ders, o ayı sekiz ünitenin durumuna göre üç dilime bölen bir plan kurar.

• Sekiz fizik ünitesini ustalık kapısı sonuçlarına göre üç renkle işaretler, deneme etiketleriyle bu işaretleri düzeltirsin.
• Hangi üniteye önce dönüleceğini, ünitenin rengi ile TYT'deki ağırlığını birlikte düşünerek seçersin.
• Otuz günü onarım, yöntem ve deneme, koruma dilimlerine böler, her dilimin işini bilirsin.
• Formül destesinin son hâlini kurar, sınavdan önceki günler ve sınav günü için fizik özelinde dikkat edilecekleri sayarsın.

Son ayda fiziğin amacı

Son otuz günde fizikte yeni bir konu öğrenmek hedeflenmez. Amaç, sekiz ünitede bilinen şeyleri sınav anında, karma bir testin içinde, doğru saniyede çağırabilir hâlde tutmaktır. Fizik bilgisi kısa sürede körelmez ama formüllerdeki üsler, birimler ve ünitelerin kendine özgü tuzakları, bir süre bakılmayınca bulanıklaşır. Plan bu yüzden "her şeyi biraz" yerine "nerede açık varsa önce orası" ilkesine dayanır. Açığın nerede olduğunu ise his değil, ay boyunca tutulan kayıtlar söyler.

Ünite tablosu ve üç renk

Ayın ilk günü bir sayfaya sekiz ünitenin adı yazılır: fizik bilimine giriş, madde ve özellikleri, hareket ve kuvvet, enerji, ısı ve sıcaklık, elektrik ve manyetizma, basınç ve kaldırma kuvveti, dalgalar ve optik. Her ünitenin son dersindeki ustalık kapısı yeniden çözülür ve sonuç bir renkle işaretlenir:

• Yeşil: beş sorudan dört ya da beş doğru. Ünite sağlamdır; yalnız korunacaktır.
• Sarı: üç doğru. Ünitede birkaç bulanık nokta vardır; kısa bir tekrar yeter.
• Kırmızı: iki ya da daha az doğru. Ünite onarılmalıdır.

Kapı tek başına yeterli kanıt değildir. Karma deneme kampında her yanlışa yazılan ünite kodları ve bilgi etiketleri de tabloya taşınır. Kapıda yeşil çıkan ama denemelerde iki üç kez bilgi etiketiyle yanlış yapılan bir ünite sarıya çekilir; çünkü deneme, kapıdan daha gerçekçi bir koşulda ölçüm yapar.

Renk ile ağırlığın kesişimi

Sınav haritası TYT fiziğinde dört başlığı öne çıkarır: hareketle kuvvetin ilişkisi, enerjinin korunumu, elektrik devreleri ve ışığın davranışı. Öncelik sırası bu yüzden yalnız renge göre değil, renk ile ağırlığın kesişimine göre kurulur. Önce ağırlıklı ve kırmızı üniteler, sonra ağırlıklı olmayan kırmızılar, ardından ağırlıklı sarılar, en son öteki sarılar gelir. İki kırmızı ünite arasında kalındığında ağırlıklı olan seçilir; çünkü onu onarmak, sınavda daha çok soruya dokunur.

Birinci dilim: onarım (1–10. günler)

İlk on gün kırmızı ünitelere ayrılır. Her kırmızı ünite için ünitenin ilk dersinden başlanır ama dersler baştan okunmaz: ilk okunan şey ünitenin tekrar kartı ile tuzak listesidir, sonra çözümlü örnekler, ardından alıştırmanın zor soruları. Ünitenin son dersindeki ustalık kapısı yeniden çözülür. Kapı en az dört doğruyla geçilince ünite sarıya ya da yeşile alınır ve sıradaki kırmızıya geçilir. Kırmızı ünite yoksa bu dilim sarılara ayrılır.

İkinci dilim: yöntem ve deneme (11–20. günler)

İkinci dilimde ağırlık deneme ritmine geçer. Haftada iki TYT denemesi çözülür ve fizik yanlışları yine iki etiketle işaretlenir. Etiketlerde grafik, senaryo ya da oran hataları birikiyorsa o hatayı doğuran kampa geri gidilip birkaç alıştırma çözülür; bilgi etiketleri birikiyorsa ünite tablosundaki renk düzeltilir. Bu dilimde Fen testinde fiziğin sırası artık değiştirilmez; karma deneme kampında kayıtla seçilen sıra korunur ve alışkanlık hâline getirilir.

Üçüncü dilim: koruma (21–30. günler)

Son on günde yeşil ve sarı üniteler korunur, yeni bir onarım başlatılmaz. Bu dilimin ana aracı formül destesidir. Oran kampında kurulan kartlar son hâline getirilir: her kartın ön yüzünde formül, arka yüzünde her büyüklüğün birimi, üssü ve o formülün en sık kurulan tuzağı yazar. Bu dilimde her gün bütün deste bir kez gözden geçirilir, takılınan kart ayrılır ve aynı gün akşam yeniden bakılır. Denemeler sürer ama sayısı azaltılır; amaç yorgunluk biriktirmeden ritmi korumaktır.

Öteki derslerle süre dengesi

Fizik, son ayda kendi başına planlanamaz; aynı günlere matematik, Türkçe, kimya ve biyoloji de sığmak zorundadır. TYT'de fizik yedi soruluk bir bölüm olduğu için fiziğe ayrılan günlük süre, soru sayısı daha büyük derslerinkinden kısa tutulur. Bu süre kısalınca ne yapılacağına karar vermek de önem kazanır: kırmızı ünite kalmadıysa fizik süresi formül destesine ve deneme çözümlemesine iner, böylece kazanılan zaman öteki derslerin açıklarına aktarılır. Tersine, fizikte ağırlıklı bir ünite kırmızıysa birinci dilimde fiziğe ayrılan süre geçici olarak artırılır. Denge her hafta sonunda, ünite tablosundaki renklerin değişimine bakılarak yeniden kurulur.

Son üç gün ve sınav günü

Son üç günde yeni soru çözmek yerine formül destesi, kendi yanlış etiketlerin ve ünitelerin tekrar kartları okunur. Uyku ve yemek düzeni sınav saatine göre ayarlanır. Sınav günü fizik için iki küçük kural işe yarar. Birincisi, soruda verilen sabitler kullanılır: yerçekimi ivmesi ya da bir sinüs değeri soruda verilmişse alışkanlıkla başka bir değer konmaz. İkincisi, işaretlemeden önce sonucun birimi kontrol edilir; enerji sorulmuşken watt, basınç sorulmuşken newton bulan bir hesap bir yerde yanlış yola sapmıştır.

TYT fiziğinin kapanışı

Bu ders, fizik akademisinin TYT bölümünü kapatır. Sınav haritasına göre AYT fiziği 14 soruyla daha geniştir; atışlar, dönme ve salınımlar, manyetizma ile indüksiyon ve modern fizik orada ağırlık kazanır. AYT'ye hazırlanan öğrenci için ünite tablosu FZ09'dan itibaren genişler; renkler, etiketler ve deste aynı biçimde sürer.

Örnek 1 — Renk

Soru: Bir öğrenci basınç ünitesinin ustalık kapısında beş sorudan üçünü doğru yapıyor. Ünite tablosunda bu ünite hangi renkle işaretlenir?

• A) Yeşil; yalnız korunur
• B) Kırmızı; onarılır
• C) Sarı; kısa bir tekrar ister
• D) Renk verilmez
• E) Tablodan çıkarılır

Çözüm: Üç doğru sarıya karşılık gelir: ünitede birkaç bulanık nokta vardır, kısa bir tekrar yeterlidir. Cevap: C.

Örnek 2 — Öncelik

Soru: İki ünite kırmızı: elektrik ve madde ve özellikleri. Hangisine önce dönülmelidir?

• A) Madde ve özellikleri, çünkü daha kısadır
• B) İkisine aynı gün
• C) Hiçbirine
• D) Elektrik, çünkü TYT'de ağırlıklı konular arasındadır
• E) Rastgele biri

Çözüm: İki kırmızı arasında ağırlıklı olan seçilir; elektrik, haritadaki ağırlıklı dört konudan biridir. Cevap: D.

Örnek 3 — Dilim

Soru: Sınava 15 gün kalmıştır. Planın hangi diliminde olunur ve bu dilimin ana işi nedir?

• A) Onarım; kırmızı üniteler
• B) Yöntem ve deneme; haftada iki deneme ve etiketlerin izlenmesi
• C) Koruma; formül destesi
• D) Son üç gün; uyku düzeni
• E) Hiçbiri

Çözüm: On beş gün kala otuz günlük planın 16. günündesin; bu, 11–20. günleri kapsayan ikinci dilimdir. Cevap: B.

Örnek 4 — Sınav günü

Soru: Sınavda bir enerji sorusu çözen öğrenci sonucu watt biriminde buluyor. Bu durum neyi gösterir?

• A) Hesabın doğru olduğunu
• B) Sorunun hatalı olduğunu
• C) Seçeneklerin eksik olduğunu
• D) Birimin önemsiz olduğunu
• E) Hesabın bir yerde yanlış yola saptığını

Çözüm: Enerjinin birimi joule'dür; watt güç birimidir. Birim tutmuyorsa formül ya da işlem yanlıştır. Cevap: E.

• Sekiz üniteye eşit süre ayırmak. Süre, ünitenin rengine ve ağırlığına göre dağıtılır.
• Rahat hissedilen üniteye dönüp durmak. Yeşil üniteler yalnız korunur; asıl süre kırmızılara gider.
• Kapı sonucunu deneme kanıtının önüne koymak. Denemelerde bilgi etiketi biriken ünite, kapıda yeşil çıksa da sarıya çekilir.
• Son günlerde yeni konu açmak. Üçüncü dilimde onarım başlatılmaz, bilinenler korunur.
• Soruda verilen sabiti kullanmamak. Yerçekimi ivmesi ya da trigonometrik değer soruda verilmişse o değer kullanılır.