Cenaze, taziye, helva, yedisi, kırkı, elli ikisi, mevlit ve mezar ziyareti yas tutanı tek başına bırakmayan bir takvim kurar. Bu modül bu gelenekleri saygıyla ve kaynağıyla betimler; dinî konularda hüküm vermez, kaynağı söyler; Alevi ve gayrimüslim toplulukların pratiklerine ve kentleşmeyle gelen değişime yer verir.
Aile dizimine değdiği yer. Dizimde ölüye «yer vermek» öğretisi ile Anadolu’nun anma takvimi aynı ihtiyaca farklı dillerden cevap verir; bu modül karşılaştırmanın kültürel zeminini kurar.
Bu modülün sonunda
- Türkiye’deki başlıca ölüm ve yas geleneklerini kaynağıyla betimler.
- Bir geleneği hüküm vermeden, işlevini ve anlamını göstererek anlatır.
- Farklı inanç topluluklarının yas pratiklerine saygıyla yaklaşır.
Dersler
- M12-D01Ölüm döşeğinden toprağa: cenazeProgramda
Türkiye’de ölümden defne kadar uygulanan başlıca cenaze pratiklerini kaynağıyla betimler ve bu pratiklerin yas tutana sağladığı yapıyı açıklar.
Ölüm anı ve ilk saatler · Yıkama, kefen ve namaz · Defin ve sonrası
Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 1993 · Örnek 1971
- M12-D02Taziye ve başsağlığıProgramda
Taziyenin biçimlerini, taziye evini, yemek götürme geleneğini ve başsağlığı cümlelerini betimler ve yas tutanların neyi yardımcı bulduğuna dair araştırmayla karşılaştırır.
Taziye evi · Yemek ve komşuluk · Neyin yardım ettiği
Kaynak: Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 2011 · Lehman 1986
- M12-D03Helva, yedisi, kırkı, elli ikisi ve mevlitProgramda
Ölümün ardından kurulan anma takvimini ve mevlit geleneğini kaynağıyla betimler ve bu takvimin yas tutanı topluluğa bağlayan işlevini açıklar.
Anma takvimi · Mevlidin tarihi · Takvimin işlevi
Kaynak: Örnek 1971 · Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi 2004 · Romanoff 1998
- M12-D04Mezar ziyareti ve anmaProgramda
Mezar ziyaretini, bayram ve kandil ziyaretlerini ve evde anmayı sürekli bağ kavramıyla birlikte okur ve bağın bu biçimlerinin yas tutana ne sunduğunu gösterir.
Ziyaretin takvimi · Mezar başında konuşmak · Anma ve süren bağ
Kaynak: Goss 2005 · Klass 1996
- M12-D05Alevi, Hristiyan ve Yahudi topluluklarda yasProgramda
Türkiye’deki Alevi, Hristiyan ve Yahudi toplulukların ölüm ve yas pratiklerini her topluluğun kendi kaynağıyla betimler ve ortak ihtiyaçlar ile farklı biçimler arasında karşılaştırma yapar.
Alevi cenaze ve anma · Kiliselerde ve sinagogda yas · Ortak ihtiyaç, farklı biçim
Kaynak: Goss 2005 · Rosenblatt 1976 · Örnek 1971
- M12-D06Kentleşme ve değişen yasProgramda
Hastanede ölüm, morg, şehir mezarlığı ve dijital anma ile değişen yas biçimlerini tarihsel ve sosyolojik çalışmalarla açıklar ve kaybolan desteğin yerine neyin geçtiğini sorar.
Evden hastaneye · Kentte taziye · Dijital anma
Kaynak: Ariès 1981 · Gorer 1965 · Walter 2012