Terapist yanıtı ve müdahale seçimi

Açılış sahnesi

Beşinci perşembe. Süpervizör tahtanın ortasına geçen haftaki dökümden yalnızca yarım bir cümle yazıyor: "…onun da çaresini buldum." Cümlenin başını herkes hatırlıyor: uykusuz geceler.

"Geçen hafta bu cümlenin kaçtığını gördük," diyor. "Bugün onu yakalamaya çalışacağız. Ama tek bir doğru yanıt aramayacağız. Bu cümleye verilebilecek bütün yanıtları yazacağız, sonra her birinin danışanı nereye götürebileceğini düşüneceğiz."

İlçe sağlık merkezinin psikoloğu bu hafta da grupta. "Ben o an ne demeliydim, onu bilmek istiyorum," diyor.

Süpervizör gülümsüyor. "Belki de o an için tek bir cevap yok. Ama o anı nasıl düşüneceğini öğrenebiliriz."

Bu derste ne olacak

S02-P03'teki dersler görüşmenin temel hamlelerini tek tek kurmuştu: Açık ve kapalı soru, Basit ve karmaşık yansıtma, Duygu yansıtma, Yüzleştirme ve bir hamlenin işlemesi için gereken Hamle önkoşulu. S12-P01-D04 ise bu hamlelerin bir kayıtta nasıl göründüğünü, danışanın bir sonraki cümlesine bakarak çalışmıştı. Bu laboratuvar dersi, tek bir an için bu hamleler arasında nasıl seçim yapıldığını ele alıyor.

İlk bölüm, bir an için olası yanıtların bütününü görmeyi ve her yanıtın arkasındaki amacı adlandırmayı çalışıyor. İkinci bölüm, bir yanıtın ne kadar derine gideceğine karar vermeye bakıyor.

Usta katmanı, uygulayıcının yanıtlarını danışanın o anki durumuna göre ayarlamasının araştırmayı neden zorlaştırdığını ve kaçırılmış bir ana sonradan nasıl dönülebileceğini ele alıyor.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

Bir konuşmada her an, karşıdaki kişiye verilebilecek birçok yanıt var. Sık sık bunlardan biri, düşünmeden, alışkanlıkla seçiliyor. Yanıt seçimini çalışmak, bu alışkanlığı bir an için durdurup seçeneklere bakmak demek.

Bu örneklerde yanıtı seçmek, yalnızca doğru sözü bulmak değil; karşıdakini nereye götürmek istediğini ve onun buna ne kadar hazır olduğunu düşünmek.

Mekanizma

Olası yanıtları görmek

Ne kadar derine?

Usta katmanı

Ayarlayarak yanıt vermek

Sınır ve güvenlik

Bu laboratuvar dersi yanıt seçimini canlandırma ve tartışma yoluyla çalışıyor; gerçek bir danışanla yapılan görüşmenin ve süpervizyonun yerini almıyor. Canlandırmalarda bir katılımcının kendi yaşantısına dokunan bir konu açılırsa, bu konu grup içinde zorlanmadan bırakılıyor ve gerekirse ayrıca konuşuluyor.

Kaçırılmış bir ana geri dönmek, danışanın o konuyu açmaya zorlanması anlamına gelmiyor. Geri dönüş yanıtı bir davet; danışan o konuyu yine açmak istemeyebilir ve bu tercihe saygı gösteriliyor.

Alkol ya da madde kullanımının sezildiği durumlarda, yanıt seçimi danışanın güvenliğini de gözetiyor. Kullanımın miktarı, zamanlaması ve başkalarını etkileyip etkilemediği, ittifakı zedelemeden ama ertelemeden öğreniliyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Yanıt yelpazesi, bir an için verilebilecek yanıtların bütünüdür; onu görmek, alışkanlığın dışında kalan seçenekleri de görmeyi sağlar.

Yanıt niyeti, bir yanıtla amaçlanan şeydir; niyet adlandırıldığında, yanıtın işe yarayıp yaramadığı değerlendirilebilir.

Derinlik ayarı, bir yanıtın danışanın söylediğinin ne kadar ötesine geçeceğine dair karardır; ittifaka, duruma ve zamana göre yapılır.

Yanıt duyarlılığı, yanıtları danışanın o anki durumuna göre sürekli ayarlamaktır; iyi uygulamanın özüdür ama basit süreç-sonuç ilişkilerini bozar.

Geri dönüş yanıtı, kaçırılmış bir ana sonradan açıkça dönmektir; danışana söylediklerinin duyulduğunu iletir.

Psikoloğun sorusu, "o an ne demeliydim?", tek bir cevaba varmadı. Ama o an için beş yanıt, her birinin niyeti ve derinliği ile birlikte tahtada duruyordu; ve kaçırılmış an, bir sonraki görüşmede yeniden açıldı.

Sonraki derse köprü

Psikolog kaçırdığı anı açıkça kabul etti ve bu, danışana iyi geldi. Ama her kaçırılan an bu kadar zararsız sonuçlanmıyor; bazı hatalar ittifakı zedeliyor, bazıları danışana zarar veriyor ve bazıları hiç fark edilmiyor.

S12-P01-D06 «Hata analizi» laboratuvarın altıncı çalışmasına geçiyor: bir süreçte yapılan bir hatanın, suçlu aramadan, hangi koşullarda ve hangi karar zinciriyle ortaya çıktığının sistematik olarak incelenmesi.