İçeriğe geç

S01-P02-D10

Motivasyon

Terapi Akademisi — S01, Temel psikolojik süreçler · 1.961 kelime · 15 örnek durum · 5 klinik vaka · 4 kanıt kartı · ≈ 9 dk okuma · 13 dk dinleme

Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.

Niyet gerekli ama yeterli değil; niyeti yükselten müdahaleler bile davranışta bunun ancak bir bölümünü üretiyor.

İstek çoğu zaman eylemden önce değil sonra geliyor; beklenen sıra tersine işliyor.

Dışsal bir sonucun isteği bozup bozmaması, sonucun kendisine değil denetleyici mi bilgilendirici mi olduğuna bağlı.

Kararsızlık bir direnç değil; yalnız kazancı konuşan bir görüşme, kişiyi bedeli savunmak zorunda bırakıyor.

"Motivasyonu yok" bir açıklama değil, sorulmamış soruların örtüsü — istemiyor, yapamıyor ve unutuyor birbirinden ayrılmadan hiçbir plan kurulamıyor.

Açılış sahnesi

Bir dosyanın kenarına şu not düşülmüş: "Motivasyonu yok."

Not, üç randevuya gelmeyen bir kişi için yazılmış. Cümle kısa, kesin ve dosyayı kapatıyor.

Aynı kişiyle daha sonra konuşulduğunda ortaya çıkan tablo başka. Üç kez başlamış. Birinci seferde ilaç yan etkisi yapmış, kimseye söyleyememiş. İkinci seferde randevu saati vardiyasıyla çakışmış. Üçüncü seferde ulaşım parası çıkmamış.

Üç ayrı engel, üç ayrı çözümü olan somut sorunlar. Hiçbiri sorulmamış; sorulsaydı üçünün de karşılığı vardı.

"Motivasyon yok" cümlesi bir açıklama gibi duruyor ama hiçbir şey açıklamıyor. Yaptığı tek şey, sorulmayan soruların üstünü örtmek.

Bu ders motivasyonun ne olduğunu ve neden bir kişilik özelliği olarak okunmasının hem yanlış hem de işe yaramaz olduğunu anlatıyor.

Bu derste ne olacak

Önce niyet ile davranış arasındaki boşluğu ölçeceğiz. Bu boşluk sanılandan büyük ve bilinmesi tek başına birçok şeyi değiştiriyor.

Sonra iki motivasyon kaynağını ayıracağız ve dışarıdan verilenin ne zaman işe yarayıp ne zaman bozduğunu göreceğiz.

Ardından kararsızlığa geleceğiz. Değişmek istemekle istememek aynı anda bulunabiliyor ve bu bir çelişki değil.

Sonrasında boşluğu kapatan somut yönteme bakacağız — küçük ama ölçülmüş bir müdahale.

Son bölümde bu bilginin görüşmede sorulan soruları nasıl değiştirdiğini konuşacağız.

Bu derste geçen kişilerin hiçbiri gerçek değildir; hepsi ders için yazılmış kurgusal örneklerdir ve hiçbir danışan kaydından alınmamıştır.

Sıfır noktası

Yaygın yanlış"Motivasyonum gelince başlarım."
Doğrusu

Beklenen sıra çoğu zaman tersinden işliyor: eylem başladıktan sonra istek geliyor. Bu, S01-P01-D09'da anlattığımız davranışın duyguyu izlemesi bulgusuyla aynı yerden çıkıyor. İstek beklenerek geçen süre, aynı zamanda o davranışın giderek daha zor görünmesine yol açıyor.

Mekanizma

Dışarıdan verilen ne zaman bozuyor

Yaygın yanlış"Dışarıdan verilen her ödül isteği bozar."
Doğrusu

Bu, ölçülmüş bulgunun genişletilmiş hâli. Bozulma yalnız belirli bir durumda görülüyor: kişinin kendiliğinden yaptığı bir etkinlik, denetleyici bir ödüle bağlandığında. Zaten yapılmayan bir davranışı başlatmak için kullanılan bir sonuç ise böyle bir risk taşımıyor. Yanlış olan araç değil, aracın yerinde kullanılmaması.

Kararsızlık

Yaygın yanlış"Kişi değişmek istemiyorsa yapılacak bir şey yoktur."
Doğrusu

İsteksizlik genellikle sabit bir özellik değil, o anki dengenin sonucu ve konuşmanın biçimiyle değişiyor. Ayrıca istememek ile yapamamak sık sık karıştırılıyor: açılış sahnesindeki kişide istek vardı, engeller vardı. Bu iki durumu ayırmadan verilen her yargı yanlış hedefe gidiyor.

Usta katmanı

Boşluğu kapatan şey

Yaygın yanlış"Kişinin hangi aşamada olduğunu belirlemeden müdahale edilemez."
Doğrusu

Aşama sınıflaması bir düzenleme aracı, bir ön koşul değil. Kişinin hazır olup olmadığını beklemek yerine, bugün yapılabilecek en küçük somut adımı birlikte belirlemek genellikle daha hızlı sonuç veriyor. Hazırlık, çoğu zaman bekleyerek değil bir adım atılarak oluşuyor.

Görüşmede sorulan sorular

Sınır ve güvenlik

Bu ders motivasyon eksikliğini bir açıklama olmaktan çıkarıyor; ama bunun yerine sorumluluğun tamamını kişiye yüklemek de aynı ölçüde yanlış olur.

Bir kişinin yapamamasının nedeni çoğu zaman kişide değil: ulaşım, çalışma saatleri, çocuk bakımı, maddi durum ve hizmete erişim. Bunlar plan yaparak çözülmüyor ve kişinin planını iyileştirmeye çalışmak, dışarıdaki bir engeli görünmez kılıyor.

İsteksizlik ve enerji kaybı bir seçim olmayabilir. Süregiden ilgi kaybı, zevk alamama ve harekete geçememe depresyon tablolarının belirtileri olabiliyor; ayrıca tiroit sorunları, kansızlık, uyku bozuklukları ve ilaç etkileri de benzer tablo üretebiliyor. Böyle bir tabloda motivasyon çalışması değil, önce değerlendirme gerekiyor.

Motivasyonel yaklaşımlar da bir teknik listesi olarak uygulanamaz. Kişinin kendi gerekçelerini dile getirmesine alan açmak ile onu belirli bir sonuca yönlendirmek arasındaki çizgi incedir ve ikincisi, yöntemin kendi ilkesine aykırıdır. Uygulama eğitim ve süpervizyon gerektiriyor.

Son olarak, bir yakınının davranışını değiştirmek için bu dersteki araçları kullanmak çoğu zaman ters teper. Özerklik desteği, karşıdaki kişinin gerçekten seçebildiği durumlarda çalışıyor; seçim görüntüsü altında sunulan bir yönlendirme fark ediliyor ve güveni zedeliyor.

Kendini ya da bir başkasını güvende hissetmediğin bir durumdaysan eğitim içeriğiyle bekleme. Bulunduğun ülkenin acil hattına, en yakın acil servise ya da bir ruh sağlığı uzmanına başvur. Eğitim içeriği acil durumu yönetmez.

Kendin dene

Aklında kalsın

Niyet gerekli ama yeterli değil; niyeti yükselten müdahaleler bile davranışta bunun ancak bir bölümünü üretiyor.

İstek çoğu zaman eylemden önce değil sonra geliyor; beklenen sıra tersine işliyor.

Dışsal bir sonucun isteği bozup bozmaması, sonucun kendisine değil denetleyici mi bilgilendirici mi olduğuna bağlı.

Kararsızlık bir direnç değil; yalnız kazancı konuşan bir görüşme, kişiyi bedeli savunmak zorunda bırakıyor.

"Motivasyonu yok" bir açıklama değil, sorulmamış soruların örtüsü — istemiyor, yapamıyor ve unutuyor birbirinden ayrılmadan hiçbir plan kurulamıyor.

Sonraki derse köprü

Bu derslerle temel süreçlerin ilk bölümünü kurduk: algı, dikkat, üç öğrenme yolu, bellek, duygu ve harekete geçme.

Bunların hepsi tek bir anı ve tek bir kişiyi anlatıyordu. Oysa bir kişi odaya bir tarihle geliyor: nasıl büyüdüğü, kimlerle büyüdüğü ve zaman içinde nasıl bir örüntü hâline geldiğiyle. Sıradaki program bu ekseni açıyor ve ilk ders en geniş yerden başlıyor: yaşam boyu gelişim.

Anlamadığın bir yer mi var?

Mentor yalnız bu dersin metnine dayanarak cevap verir. Metinde geçmeyen bir şey sorarsan uydurmaz, geçmediğini söyler.