İçeriğe geç

Tek Kişilik Gösteri ve Belgesel Tiyatro Akademisi

Sahnede yalnızsın ve anlattığın hikâye ya senin ya da sana anlatılmış gerçek bir hikâye: onu nasıl taşırsın?

Tek kişilik gösteride oyuncu bir gece boyunca sahnede yalnızdır: hem anlatıcı, hem bütün karakterler, çoğu zaman metnin yazarı da odur. Belgesel ve verbatim tiyatroda ise sahnedeki söz gerçek insanların ağzından çıkmıştır; oyuncu bir görüşmeden, bir mahkeme tutanağından ya da bir mektuptan gelen sözü taşır. İki biçim de oyuncudan yapı kurma becerisi, uzun bir gece boyunca dayanıklılık ve hem kendi hayatına hem başkalarının hayatına karşı bir sorumluluk ister. Bu akademi bu biçimleri oyuncunun tarafından öğretir: tek kişilik gösterinin yapısını, otobiyografik malzemeyi ve sınırını, belgesel ve verbatim tiyatroyu, görüşme yapmayı ve izin almayı ve tek kişide bir kalabalığı oynamayı. Sonunda okur on beş dakikalık bir tek kişilik gösteri taslağı yazar ve oynar.

ders yayında
0
rol patikası
4
modül
6
ders programda
36

Görüşmeyle toplanan söz ve ses kayıtları kişisel veridir: görüşülen kişiye neyin, nerede ve nasıl kullanılacağı anlatılır, yazılı izni alınır ve izin geri alınırsa söz kullanılmaz. Otobiyografik malzemede başka kişilerin hayatı da vardır; onların mahremiyeti gözetilir. Kendi travmasını sahneye taşıyan oyuncu gerektiğinde bir ruh sağlığı uzmanından destek alır. Derslerdeki Ardıçlı Sahne, Sarnıç Sokağı, Tınaz Ses ve kişileri kurgudur. Gerçek oyuncu, oyun ve film yalnız yayımlanmış kaynaklarından anılır; sahne metni ve film karesi kullanılmaz, okur sahneyi kendi baskısından açar. Beden ve ses egzersizleri ağrı, baş dönmesi ya da ses kısıklığında durdurulur; süren bir yakınma için hekime, duygusal zorlanma için bir ruh sağlığı uzmanına başvurulur.

Rolüne göre patika

Temel patika herkes içindir ve tek başına alınabilir. Tek kişilik gösteri patikası kendi gösterisini yazıp oynayacak oyuncuya, belgesel tiyatro patikası görüşmelerden bir oyun kuracak olana, oyuncu-yazar patikası kendi malzemesiyle sahneye çıkmak isteyen oyuncuya.

  • Stand-up Akademisi: tek başına seyirciyle konuşmak ve kendi malzemesini yazmak — stand-up'ın sorusundan.
  • Yeni Metin ve Yazarla Çalışmak Akademisi: yeni bir metni geliştirmek ve yazarla çalışmak — yeni metnin sorusundan.
  • Karakter Yaratımı Akademisi: karakterin geçmişi, bedeni ve sesi — karakter yaratımının sorusundan.
  • Burada sorulan: oyuncu sahnede tek başına, kendi hikâyesini ya da başkalarının gerçek sözünü, yapıyla, dayanıklılıkla ve sorumlulukla nasıl taşır?

Akademi boyunca çalışacağın şirket: Dört yer

Ardıçlı Sahne, doksan kişilik bir salonu olan, on beş yıllık bağımsız bir tiyatro topluluğudur; beş kişilik çekirdek kadrosuyla yılda iki yetişkin oyunu ve bir çocuk oyunu çıkarır, okullara turneye gider, ödenek başvurusu yazar. Sarnıç Sokağı, haftalık yayınlanan bir aile dizisidir; ikinci sezonunu çeker, set günü on iki saati bulur, metin çoğu zaman çekimden bir gece önce gelir. Tınaz Ses, iki kabinli bir dublaj ve seslendirme stüdyosudur; film, dizi, çizgi film dublajı, sesli kitap ve reklam seslendirmesi yapar. Ilgın on sekiz yaşında, bir yıl sonra konservatuvarların oyunculuk bölümü yetenek sınavlarına girmeye hazırlanıyor; okur Oyuncu Yolu'nu çoğu zaman onunla birlikte yürür.

  • Derya

    Otuz yedi yaşında, Sarnıç Sokağı'nın başrol oyuncusu; on yıldır tiyatroda, üç yıldır dizide. Gece gelen sahneyi sabah sete kadar ezberlemenin bir yöntemini kurdu; tiyatroya dönmeyi her sezon sonunda yeniden düşünür.

  • Kemal Bey

    Altmış üç yaşında, Sarnıç Sokağı'nda mahallenin bakkalını oynuyor; kırk yıldır sahnede ve sette, çoğu zaman yan rolde. Gençlere set dilini, işaretini bulmayı ve dinleyen yüzü o öğretir.

  • Ilgın

    On sekiz yaşında, lise son sınıfta; konservatuvar yetenek sınavlarına hazırlanıyor. Okul tiyatrosunda oynadı, monoloğunu odasında aynaya karşı çalışıyor, ilk kaydını izleyince ne gördüğünü bilmediğini fark etti.

  • Haluk Bey

    Altmış yedi yaşında, emekli tarih öğretmeni; iki yıl önce semtindeki amatör tiyatro topluluğuna katıldı. Ezberin eskisi kadar kolay gelmediğini söyler, provaya defteriyle gelir.

  • Cem

    Otuz dört yaşında, Ardıçlı Sahne'nin oyuncusu ve hareket eğitmeni. Topluluğun ısınmasını o yürütür; sahne dövüşü koreografisini her temsilden önce yavaş hızda bir kez daha geçirtir.

  • Gülşen Hanım

    Elli yaşında, Sarnıç Sokağı'nın oyuncu seçme (casting) yönetmeni. Günde yüzlerce self-tape izler; ilk on saniyede karar vermediğini, ama ilk on saniyede kayıt kalitesinin bir şey söylediğini anlatır.

Program

Bölüm I · Temel · 7 ders programda

Tek kişilik gösteri

Tek kişilik bir gösteri nasıl kurulur ve bir gece boyunca nasıl taşınır?

  1. Modül 1Tek kişilik gösteri: yapı ve dayanıklılık7 ders programda

Bölüm II · Uygulama · 19 ders programda

Otobiyografi, belgesel ve görüşme

Kendi hayatı ve başkalarının gerçek sözü sahneye sorumlulukla nasıl taşınır ve görüşme nasıl yapılır?

  1. Modül 2Otobiyografik malzeme ve sınır6 ders programda
  2. Modül 3Belgesel ve verbatim tiyatro7 ders programda
  3. Modül 4Görüşme yapmak ve izin almak6 ders programda

Bölüm III · İleri · 6 ders programda

Tek kişide kalabalık

Tek bir oyuncu bir kalabalığı nasıl ayırarak ve tutarlı oynar?

  1. Modül 5Tek kişide kalabalık6 ders programda

Bölüm IV · Atölye · 4 ders programda

Atölye

On beş dakikalık tek kişilik gösteri taslağı

  1. Modül 6On beş dakikalık tek kişilik gösteri taslağı4 ders programda

Bu bilgi ne kadar sağlam?

Derslerdeki her kanıt kartı aşağıdaki etiketlerden birini taşır. Tek kişilik ve belgesel tiyatronun geçmişi tarih kaynaklarından ve performans çalışmalarından, görüşme ve izin ilkeleri sözlü tarih standartlarından ve mevzuattan, teknikler meslek pratiğinden, oyuncu-yazarların deneyimleri oyuncu beyanı olarak gelir.

Birincil metin
Bir yöntem kurucusunun kendi kitabı ya da bir oyunun kendi metni: yöntemin ne önerdiğini, oyunda ne yazdığını gösterir. Bir yöntemin işe yaradığını kanıtlamaz; yalnız ne dediğini. Baskı ve çeviri, yıl ve sayfa verilir; sahne metninden alıntı kısa tutulur.
Araştırma bulgusu
Hakemli dergide yayımlanmış araştırma: oyuncunun ezberi, ses bilimi ve ses sağlığı, sahne kaygısı, oyunculuk eğitiminin etkisi, seyirci algısı. Çalışmanın türü, örneklemi ve neyi göstermediği söylenir; tek çalışma genel yasa gibi sunulmaz.
Tarih kaynağı
Bir dönemin oyunculuğunu, bir kurumu ya da bir geleneği belgeleyen tarih araştırması, arşiv belgesi ya da dönemin yayını. Yazar, yıl ve hangi belgeye dayandığı verilir; yaygın anlatı belgesiz tarih gibi yazılmaz.
Kanun veya yönetmelik
Oyuncunun işini düzenleyen kanun ya da yönetmeliğin kendi metni: 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun icracı sanatçı hakları, çalışma ve sigorta mevzuatı, çocuk çalıştırma kuralları. Bağlar; madde numarası ve güncel metniyle, kaynak kütüphanesinde okunduktan sonra verilir.
Meslek standardı
Bir meslek örgütünün, sendikanın ya da kurumun yayımladığı bağlayıcı kural ya da kılavuz: yakınlık koordinasyonu protokolü, sahne dövüşü güvenlik kuralı, seçme ve self-tape teknik koşulu. Yayımlayan ve yıl verilir; hangi ülkede ve kime bağlayıcı olduğu söylenir.
Meslek pratiği
Oyunculuk eğitmenlerinin ve okulların kitabı, alıştırma derlemesi, prova ve set alışkanlığı. İşin nasıl yapıldığını anlatır; işe yaradığını kanıtlamaz. Yazarı ve hangi deneyimden konuştuğu söylenir.
Oyuncu beyanı
Gerçek bir oyuncunun, yönetmenin ya da eğitmenin kendi çalışması üzerine yayımlanmış söyleşisi, anısı ya da konuşması — yalnız yayımlanmış kaynaktan, yılıyla. Bir kişinin deneyimini gösterir; genel kural göstermez.

Bu sayfa hakkında ne düşünüyorsun?