Bir seçeneğin nasıl sunulduğu insanların ne seçtiğini değiştirebilir; bu güç hem yardım hem manipülasyon için kullanılabilir. Bu modül seçim mimarisini, varsayılan seçeneğin etkisini, dürtmenin kanıtını ve ona yöneltilen eleştiriyi, karanlık örüntüleri, karanlık örüntünün mevzuattaki yerini, etik sınırı ve kamu politikasında davranış ekiplerini anlatır.
Bu modülün sonunda
- Bir seçim mimarisi müdahalesinin etkisine dair kanıtı ve onun sınırını aktarır.
- Bir tasarımın kullanıcının yararına yönlendirme mi yoksa karanlık örüntü mü olduğunu ölçütlerle ayırır.
Dersler
- M04-D01Seçim mimarisiProgramda
Seçeneklerin sırasının, sunuluşunun ve varsayılanının kararı etkilediği düşüncesini ve dürtme kavramını açıklar.
Dayanak: Tasarımcı beyanı: Thaler ve Sunstein, Nudge (2008)
- M04-D02Varsayılanın gücüProgramda
Varsayılan seçeneğin kararlar üzerindeki etkisini organ bağışı araştırmasıyla açıklar ve varsayılanı kimin seçtiğini sorar.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Johnson ve Goldstein (2003), «Do Defaults Save Lives?», Science
- M04-D03Dürtmenin kanıtıProgramda
Seçim mimarisinin etkisini toplayan meta-analizi ve yayın yanlılığı düzeltildiğinde etkinin büyük ölçüde kaybolduğunu öne süren analizi yan yana aktarır.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Mertens ve arkadaşları (2022), PNAS; Maier ve arkadaşları (2022), PNAS
- M04-D04Karanlık örüntülerProgramda
Kullanıcıyı istemediği bir seçime ya da harcamaya yönlendiren arayüz örüntülerini ve yaygınlığına dair araştırmayı açıklar; ekran tarafı için Kullanıcı Deneyimi akademisini gösterir.
Dayanak: Araştırma bulgusu: Mathur ve arkadaşları (2019), «Dark Patterns at Scale», Proceedings of the ACM on Human-Computer Interaction
Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Akademisi’nde: M08-D01
- M04-D05Mevzuatta karanlık örüntüProgramda
AB'nin çevrim içi platformlarda kullanıcıyı yanıltan arayüz tasarımını yasaklayan kuralını ve Türkiye'de tüketiciyi yanıltan uygulamanın yerini açıklar.
Dayanak: Kanun veya yönetmelik: AB Tüzüğü 2022/2065 (Dijital Hizmetler Yasası) m.25; Kanun: 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun (ilgili madde güncel metinden)
- M04-D06Etik sınırProgramda
Bir yönlendirmenin şeffaflık, kullanıcının yararı ve kolayca vazgeçebilme ölçütleriyle değerlendirilmesini ve ikna ile manipülasyonun sınırını tartışır.
Dayanak: Meslek kaynağı: Kullanıcı Deneyimi akademisine bağlantı
Kullanıcı Deneyimi Tasarımı Akademisi’nde: M08-D04
- M04-D07Kamuda davranış ekipleriProgramda
Hükümetlerin kurduğu davranış bilimi ekiplerini, kamu hizmetinde dürtmenin kullanımını ve demokratik denetim sorusunu tartışır.
Dayanak: Kamu politikasında davranış bilimi birimleri (kaynak yazımda seçilir)
Hizmet Tasarımı Akademisi’nde: M07-D06