Bir plan kararı bir arsanın değerini bir gecede katlayabilir; bu değer artışı kimin olur? Bu modül kentsel rantı, plan kararlarının değer artışını, değer artışından kamuya pay almayı, kamulaştırmayı, imar uygulamasında düzenleme ortaklık payını ve planlamada çıkar çatışmalarını kurar.
Bu modülün sonunda
- Kentsel rant ve plan kararıyla oluşan değer artışını açıklar.
- Değer artışından kamuya pay alma araçlarını karşılaştırır.
- Kamulaştırma ve düzenleme ortaklık payını ayırır.
Dersler
- M07-D01Kentsel rantProgramda
Kentsel rantın konum, erişim ve plan kararından nasıl doğduğunu açıklar.
Dayanak: Usta görüşü: Harvey (1973); Keleş, «Kentleşme Politikası»
- M07-D02Plan kararı ve değerProgramda
Bir tarlanın imara açılmasının ya da bir parselin emsalinin artırılmasının değerine etkisini bir örnekle hesaplar.
Dayanak: Belgelenmiş olgu: arsa değer artışı örnekleri (kaynak yazımda seçilir)
- M07-D03Değer artışı payıProgramda
Değer artışından kamuya pay alma araçlarını dünya örnekleriyle karşılaştırır ve Türkiye’deki düzenlemeyi birincil kaynaktan açıklar.
Dayanak: Usta görüşü: Ingram ve Hong (ed.), «Value Capture and Land Policies» (2012); Mevzuat: 3194 sayılı İmar Kanunu, değer artış payı hükümleri (madde yazımda doğrulanır)
- M07-D04Düzenleme ortaklık payıProgramda
İmar uygulamasında parsellerden düzenleme ortaklık payı alınmasının amacını ve hesabını açıklar.
Dayanak: Mevzuat: 3194 sayılı İmar Kanunu, madde 18 (yürürlükteki metin yazımda doğrulanır)
- M07-D05KamulaştırmaProgramda
Kamulaştırmanın koşullarını, bedelin belirlenmesini ve kamulaştırmasız el atmayı açıklar.
Dayanak: Mevzuat: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu (madde yazımda doğrulanır)
- M07-D06Plan ve çıkar çatışmasıProgramda
Plan kararlarında arsa sahiplerinin, yatırımcıların ve kamunun çıkarlarının nasıl çatıştığını ve şeffaflığın önemini tartışır.
Dayanak: Tartışmalı: planlamada çıkar çatışması ve şeffaflık üzerine araştırmalar (kaynak yazımda seçilir)
- M07-D07Planlama ve eşitsizlikProgramda
Plan kararlarının farklı gelir gruplarının hizmetlere erişimine etkisini tartışır.
Dayanak: Usta görüşü: Fainstein (2010)