Teknoloji ve internet

Kanca

Telefonunun şarjı bittiğinde bir Rus "У меня села батарея" der: kelimesi kelimesine "bataryam oturdu". Batarya yorulmuş bir insan gibi çöküp oturmuştur. Bir şey indirdiğinde "скачать" der: "с" (aşağı) ve "качать" (pompalamak), yani bir dosyayı internetten aşağı "pompalar". Teknoloji kelimeleri yeni olsa da Rusça onları çoğu zaman eski, gündelik fiillerle anlatır.

Bu alanda Rusça iki kaynaktan beslenir: İngilizceden ve Fransızcadan gelen kelimeler ("файл", "сайт", "пароль") ve kendi köklerinden üretilmiş kelimeler ("ссылка", "сеть", "приложение"). Bu derste bilgisayar, telefon ve internetle ilgili temel kelimeleri, en sık kullanılan fiilleri ve "в интернете" ile "на сайте" arasındaki edat farkını öğreneceksin.

Anlatım

Cihazlar ve kelimeler

Temel cihazların adları çoğunlukla dünya dillerinde ortaktır: "компьютер", "ноутбук" (dizüstü bilgisayar), "смартфон", "планшет" (tablet). Gündelik konuşmada akıllı telefona çoğu zaman yalnızca "телефон" denir. Şarj aleti "зарядка"dır ve şarj etmek "зарядить": "Можно зарядить телефон?".

İnternetin kelimeleri iki kümeye ayrılır. Ödünç kelimeler: "сайт", "файл", "логин", "аккаунт", "вайфай". Rusçanın kendi kelimeleri: "сеть" (ağ), "ссылка" (bağlantı, link), "приложение" (uygulama; kelimesi kelimesine "ek"), "пароль" (şifre; Fransızcadan çok önce girmiş), "почта" (posta, e-posta), "сообщение" (mesaj).

Teknoloji fiilleri

Bilgisayar ve telefon başında yapılan işler birkaç temel fiille anlatılır. Hepsi görünüş çifti kurar ve tek bir işlem için genellikle bitmiş biçim kullanılır.

Hesaba girmek "войти в аккаунт", çıkmak "выйти из аккаунта" diye söylenir: B1.9'daki hareket önekleri burada da çalışır. Bir şifre ya da bir ad yazmak "ввести" (girmek, kelimesi kelimesine "içeri götürmek") ile söylenir: "Введите пароль" (Şifreyi girin).

Edatlar: в интернете, на сайте

İnternette bir şey bulunduğunda "в" ve bulunma hâli kullanılır: "в интернете", "в приложении", "в сети". Bir sitede ise "на" kullanılır: "на сайте", "на странице" (sayfada). Bu ayrım Rusçanın "в" (bir kabın içinde) ve "на" (bir yüzeyin üstünde) mantığını izler: bir site bir sayfa gibi, bir yüzey gibi düşünülür.

Bir şeyin şifresinden söz ederken "от" ve ilgi hâli kullanılır: "пароль от вайфая" (Wi-Fi şifresi), "пароль от почты" (e-posta şifresi). "Сидеть в интернете" (internette oturmak) uzun süre internette vakit geçirmeyi anlatan gündelik bir kalıptır: "Он целый день сидит в интернете".

Sorunlar

Teknoloji sorunları için birkaç kalıp çok sık duyulur. "Не работает" (çalışmıyor): "Интернет не работает". "Села батарея" (şarj bitti). "Зависает" (donuyor): "Компьютер зависает". "Нет сети" (çekmiyor, şebeke yok). Bu kalıplar bir arkadaşa, bir iş yerinde ya da bir teknik serviste her gün kullanılır.

Bir sorunu çözmek için de birkaç fiil sık duyulur. "Перезагрузить" (yeniden başlatmak) B1.8'deki "пере-" önekini taşır ve "yeniden" anlamı katar: "Перезагрузи компьютер" (Bilgisayarı yeniden başlat). "Обновить" (güncellemek) "новый" (yeni) kökünden gelir: bir uygulamayı yenilemek, kelimesi kelimesine "yeni yapmak"tır. Teknik destek çoğu zaman bu iki öneriyle başlar.

Türkçe ile karşılaştırma

İki dil teknoloji kelimelerini benzer kaynaklardan alır ve benzer yollarla üretir. Türkçe "internet", "site", "tablet" kelimelerini ödünç alırken "dosya", "şifre", "bağlantı", "uygulama" gibi kendi kelimelerini de kullanır. Rusça da "сайт", "файл" kelimelerini ödünç alır, ama "ссылка", "сеть", "приложение" gibi kendi kelimelerini üretir. "Şifre" kelimesi Türkçeye Arapçadan girmiştir; Rusçadaki "пароль" ise Fransızcadan gelir.

Edatlarda iki dil farklıdır. Türkçe "internette", "sitede", "uygulamada" der ve hep bulunma ekini kullanır. Rusça "в интернете", "в приложении" ama "на сайте" der: bir site bir yüzey gibi düşünülür. Türk öğrenci için bu, ezberlenmesi gereken küçük bir istisnadır.

Sorun kalıplarında iki dil farklı resimler çizer. Türkçe "şarjım bitti" der ve şarjı tükenen bir şey olarak görür; Rusça "батарея села" der ve bataryayı oturan bir canlıya benzetir. Türkçedeki "Wi-Fi şifresi" bir isim tamlamasıdır; Rusçadaki "пароль от вайфая" ise "-den" anlamındaki "от" edatıyla kurulur: bir kilidin anahtarı gibi, bir şeyin şifresi.

Örnekler

İkinci örnekte "от" edatı bir şifrenin neye ait olduğunu gösterir. Üçüncü örnekteki "ссылка" kelimesinde iki "с" uzun bir [ss] olarak okunur. Sekizinci örnekteki "интернет" kelimesinde "т" ve "н" sesleri yumuşamaz; bu kelime ödünç olduğu için Rusça yumuşama kuralına tam uymaz.

Örnek diyalog

İstanbul'daki turizm şirketi. Moskova ofisinden gelen meslektaşı Катя (Katya), Merve'den yardım istiyor.

Bu kısa konuşmada teknoloji dilinin bütün parçaları görünüyor: "пароль от вайфая" (от + ilgi), "не работает интернет", "села батарея", "скачать приложение", "зайди на сайт" (на + belirtme, çünkü bir yöne gidiliyor) ve "введи пароль". Katya Merve'ye "ты" diyor: aynı yaştaki meslektaşlar arasında bu yaygındır. "Где-нибудь" (bir yerde) sorularda kullanılan belirsiz bir kelimedir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. в интернете; на сайте.
2. Сохрани файл и отправь мне. Как скачать это приложение?
3. У меня села батарея. Интернет не работает.
4. Какой у тебя пароль от почты?

Özet kartı

1. Cihazlar: компьютер, ноутбук, смартфон, планшет, зарядка; зарядить телефон.
2. Ödünç: сайт, файл, аккаунт, логин; Rusça: ссылка, сеть, приложение, пароль, почта.
3. Fiiller: скачать, загрузить, сохранить, удалить, отправить, зарегистрироваться, ввести пароль.
4. Edatlar: в интернете, в приложении, ama на сайте; пароль от + ilgi hâli.
5. Hesap: войти в аккаунт, выйти из аккаунта.
6. Sorunlar: не работает, села батарея, зависает, нет сети.

Sonraki derse köprü

Bütün gün ekran başında oturmanın tersi de var: doğa. Sıradaki derste doğa ve çevrenin kelimelerine geçiyoruz: ormanı, nehri, iklimi anlatan isimleri, "окружающая среда" (çevre) kalıbını, çöpü ayırmayı ve doğayı korumayı anlatan fiilleri ve Rusya'nın geniş doğasından birkaç örneği.