İş hayatı ve iş görüşmesi

Kanca

Rusçada iş görüşmesine "собеседование" denir. Kelimeyi açınca içinden üç parça çıkar: "со-" (birlikte), "беседа" (sohbet) ve bir isim eki. Kelimesi kelimesine "birlikte sohbet". Türkçedeki "görüşme" kelimesi de aynı fikri taşır: iki tarafın karşılıklı konuşması. İki dilde de bir iş görüşmesi bir sınavdan çok bir konuşma olarak adlandırılır.

Bir iş başvurusu, bir dilde öğrendiğin birçok yapıyı bir araya getirir: kendini tanıtmak, geçmişi anlatmak, sorumluluklarını söylemek, görüş bildirmek ve kibarca soru sormak. Bu derste iş hayatının temel kelimelerini, bir özgeçmişin dilini ve bir iş görüşmesinde en sık sorulan soruları ve cevaplarını öğreneceksin.

Anlatım

İş hayatının kelimeleri

Birkaç temel kelime iş dünyasının her köşesinde karşına çıkar. "Работа" (iş), "должность" (görev, pozisyon), "вакансия" (açık pozisyon, iş ilanı), "зарплата" (maaş), "коллега" (meslektaş), "начальник" ya da daha resmî "руководитель" (yönetici), "отдел" (bölüm, departman), "компания" ya da "фирма" (şirket). Çalışma düzeni için "полный рабочий день" (tam gün) ve "неполный рабочий день" (yarı zamanlı) denir.

Başvuru belgeleri için Fransızcadan gelen "резюме" (özgeçmiş) kelimesi kullanılır ve çekimlenmez: "в резюме", "о резюме". Okunuşu [ri-zyu-ME] biçimindedir; Türkçedeki "CV" kısaltmasının yerini tutar. İş arayan biri "Я ищу работу" (İş arıyorum) der; "искать" fiilinin çekiminde "ск" "щ" olur: "ищу, ищешь".

Kendini ve deneyimini anlatmak

Bir görüşmenin ilk sorusu çoğu zaman "Расскажите немного о себе" (Biraz kendinizden bahseder misiniz?) olur. Cevapta eğitim, deneyim ve şu anki iş sırayla anlatılır. Bir okulu ya da üniversiteyi bitirmek "окончить" ve belirtme hâliyle söylenir: "Я окончила университет в Анкаре" (Ankara'da üniversiteyi bitirdim).

Meslek ve görev A2'de öğrendiğin araç hâliyle söylenir: "Я работала гидом" (Rehber olarak çalıştım), "Он работает менеджером" (Yönetici olarak çalışıyor). Deneyimin süresi için "опыт работы" (iş deneyimi) kalıbı kullanılır: "У меня пять лет опыта работы" (Beş yıllık iş deneyimim var). Bir işten sorumlu olmak "отвечать за" ve belirtme hâliyle anlatılır: "Я отвечаю за работу с клиентами" (Müşteri ilişkilerinden sorumluyum).

Güçlü yanlar ve beklentiler

Görüşmede kendi niteliklerini anlatmak için "сильные стороны" (güçlü yanlar) kalıbı kullanılır: "Мои сильные стороны — ответственность и терпение" (Güçlü yanlarım sorumluluk ve sabır). Birkaç sık nitelik: "ответственный" (sorumluluk sahibi), "пунктуальный" (dakik), "коммуникабельный" (iletişimi güçlü). Bu son kelime iş ilanlarında çok sık geçer.

Görüşmenin soruları

Bir iş görüşmesinde birkaç soru neredeyse her zaman sorulur. Bu soruları tanımak, cevapları önceden hazırlamanı kolaylaştırır.

Görüşme çoğu zaman bir kalıpla biter: "Мы сообщим вам о решении" (Kararı size bildireceğiz) ya da "Мы вам позвоним" (Sizi arayacağız). İş görüşmesinin dili resmîdir: her zaman "вы" kullanılır ve yönetici çoğu zaman adı ve baba adıyla anılır: "Андрей Викторович".

Türkçe ile karşılaştırma

Bu alanda iki dilin birçok kalıbı birbirine çok yakındır. Türkçedeki "rehber olarak çalışıyorum" yapısı Rusçada araç hâliyle kurulur: "работаю гидом". Türkçedeki "olarak" kelimesinin işini Rusçada tek bir hâl eki görür. "Beş yıllık deneyim" ile "пять лет опыта" da aynı mantıktadır: bir süre ve bir isim.

Sorumluluk kalıbında ise iki dil farklı edatlar seçer. Türkçe "müşterilerden sorumluyum" der ve ayrılma ekini kullanır. Rusça "отвечаю за клиентов" der: "за" ve belirtme hâli. Türk öğrenci "-den" ekini çoğu zaman "от" ya da "из" ile aktarmaya kalkar; bu kalıpta ikisi de yanlıştır. "За" burada bir şeyin arkasında durmak, onu üstlenmek anlamına yakındır.

Resmî hitapta iki kültür de saygıyı dilde gösterir, ama farklı araçlarla. Türkçe "Andrey Bey" ya da "Hanımefendi" der; Rusça adı ve baba adını birlikte kullanır: "Андрей Викторович". İki dilde de iş görüşmesinde "siz" ve "вы" vazgeçilmezdir; ilk görüşmede samimi hitaba geçmek iki kültürde de aceleci bulunur.

Örnekler

Birinci örnekte "ищу" kelimesindeki "щ" uzun bir [şş] olarak okunur. Dokuzuncu örnekteki "сообщим" kelimesinde iki "о" ayrı ayrı söylenir ve "щ" yine [şş] olur. Sekizinci örnekteki tire Rusçada "olmak" fiilinin yerini tutar: iki isim arasında bir eşitlik kurar.

Örnek diyalog

Eylül, İstanbul. Merve bir Rus turizm şirketinin İstanbul ofisinde iş görüşmesinde. Karşısında yönetici Андрей Викторович (Andrey Viktoroviç).

Merve'nin cevapları bir iş görüşmesinin klasik sırasını izliyor: eğitim ("окончила университет"), deneyim ("работала гидом"), sorumluluk ("отвечала за группы") ve motivasyon ("нравится работать с людьми"). Andrey Viktoroviç'in ikinci sorusundaki "ли" bir önceki derslerde gördüğün evet-hayır sorusu parçacığıdır; burada doğrudan bir soruyu resmîleştirir. "С первого октября" kalıbı bir başlangıç tarihini ilgi hâliyle verir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Я работаю учителем. У меня три года опыта работы.
2. Я отвечаю за отдел продаж.
3. Когда вы можете начать? У вас есть вопросы?
4. Я окончил университет в Анкаре, мои сильные стороны — пунктуальность и терпение.

Özet kartı

1. Kelimeler: работа, должность, вакансия, зарплата, коллега, руководитель, отдел, резюме.
2. Meslek araç hâliyle: работаю менеджером, работала гидом.
3. Deneyim: у меня пять лет опыта работы; okul: окончить + belirtme.
4. Sorumluluk: отвечать за + belirtme: отвечаю за работу с клиентами.
5. Nitelikler: сильные стороны, ответственный, пунктуальный, коммуникабельный.
6. Görüşmenin kalıpları: Расскажите о себе. Почему вы хотите работать у нас? Мы сообщим вам о решении.

Sonraki derse köprü

Merve'nin özgeçmişindeki ilk satır eğitimiydi. Sıradaki derste Rusya'daki eğitim sistemine bakacağız: okulun basamaklarını, üniversite için kullanılan "вуз" kısaltmasını, beşli not sistemini ve bir öğrencinin "пятёрка" ile "двойка" arasında neler yaşadığını anlatan kelimeleri.