Araştırma sorusu kurma

Açılış sahnesi

"Meditasyon işe yarıyor mu?"

Bu soru, bu alanda en çok sorulan soru ve cevaplanamaz.

Sebebi kötü niyet ya da bilgisizlik değil. Sorunun kendisi cevaplanabilir biçimde kurulmamış.

Dört şey eksik: kim, ne, neye göre, hangi sonuçta.

Bunlar eklendiğinde soru şuna dönüşür: "Tekrarlayan depresyon dönemi geçirmiş ve şu anda iyileşmiş yetişkinlerde, sekiz haftalık farkındalık temelli bilişsel terapi programı, olağan bakımla karşılaştırıldığında, bir yıllık takipte nüks oranını düşürüyor mu?"

Bu cümle uzun, çekici değil ve hiçbir haber başlığına sığmaz.

Ama bir farkı var: cevaplanabilir.

Seviye 7 burada başlıyor. Bu seviyede araştırmaları yalnızca okumayacaksınız — nasıl kurulduklarını öğreneceksiniz. Ve her şey soruyla başlıyor, çünkü kötü kurulmuş bir soru en iyi yöntemle bile cevaplanamaz.

Bu derste ne olacak

Önce bir soruyu araştırılabilir hâle getiren dört bileşeni kuracağız. Sonra iki farklı soru türünü ayıracağız: bir şeyin işe yarayıp yaramadığı ile nasıl çalıştığı. Ardından nicel ve nitel soruların hangi işleri yaptığını göreceğiz — ikisi rakip değil, farklı aletler. Sonra ön kayıt ve hipotez konusuna gireceğiz; bu, son yılların en önemli değişimi. En sonda da araştırmacının kendi konumunun soruyu nasıl şekillendirdiğini ele alacağız.

Ders bittiğinde bulanık bir soruyu araştırılabilir hâle getirebiliyor, bir çalışmanın hangi soruyu sorduğunu ayırabiliyor ve bir sonucun sorulan soruya cevap verip vermediğini kontrol edebiliyor olacaksınız.

Sıfır noktası

Bir doktora "iyi miyim" diye sorduğunuzu düşünün.

Doktor bu soruyu cevaplayamaz. Cevaplayabilmesi için sorunun daralması gerekir: hangi organ, hangi ölçüm, hangi referans aralığına göre, hangi zamanda.

Daralttığınızda bir şey kaybedersiniz — sorunun kapsamı küçülür. Ama bir şey kazanırsınız: cevap alırsınız.

Araştırmada da aynı takas var.

Doktor benzetmesinin zayıf tarafı şu: orada bir referans aralığı var — normal değerler tanımlı. Bu alanda çoğu sonuç ölçütünün böyle bir referansı yok. "Farkındalık puanı altmış" ifadesinin iyi mi kötü mü olduğunu söyleyecek bir ölçüt bulunmuyor; yalnızca gruplar arası fark okunabiliyor.

Mekanizma

Dört bileşen

Bir soruyu araştırılabilir kılan dört parça var. Sağlık araştırmalarında yerleşik bir çerçeve bu.

Popülasyon — kim? Yaş, tanı durumu, deneyim düzeyi, dışlama ölçütleri. "Yetişkinler" yetmez; hangi yetişkinler?

Müdahale — ne? Hangi program, kaç hafta, günde ne kadar, kim tarafından uygulanıyor. S6-M01'deki operasyonel tanım burada devreye giriyor.

Karşılaştırma — neye göre? Hiçbir şey, bekleme listesi, aktif bir program ya da mevcut bir tedavi. S6-M05'te gördük: bu seçim sonucu doğrudan belirliyor.

Sonuç — ne ölçülecek? Hangi ölçek, hangi görev, hangi klinik sonuç. Ve kritik olan: hangi zamanda ölçülecek.

Dördü de belirtilmiş bir soru, kendi cevabının sınırını da yazmış olur. Bu, bir zayıflık değil — bir çalışmanın en dürüst kısmı.

İki soru türü

Bu ayrım Seviye 6 boyunca örtük olarak kullandık; şimdi adını koyalım.

Etkililik sorusu için gereken şey: rastgele atama, uygun karşılaştırma grubu, önceden belirlenmiş sonuç ölçütü ve yeterli örneklem.

Mekanizma sorusu için gereken şey: ara değişkenin sonuçtan ÖNCE ve farklı bir yöntemle ölçülmesi, ve tercihen ara değişkenin doğrudan değiştirildiği bir tasarım.

S6-M02'de bu ikincinin neredeyse hiç yapılmadığını görmüştük. Sebebi şimdi daha net: mekanizma sorusu daha zor ve daha pahalı.

Bir de üçüncü bir soru türü var ve genellikle unutuluyor: kimde işe yarıyor?

Bu soru için alt grup analizleri ve büyük örneklemler gerekiyor. Alanın en büyük boşluklarından biri burada — S6-M07'de gördüğümüz gibi, ortalamalar dağılımı gizliyor.

Nicel ve nitel

Bu ikisi rakip değil ve birbirinin yerine geçmiyor.

Nicel soru sayılarla cevaplanır: ne kadar, kaç kişide, ne kadar büyük bir fark?

Nitel soru anlatılarla cevaplanır: bu deneyim nasıl yaşandı, kişi neyi nasıl anlamlandırdı, hangi süreçler tarif ediliyor?

İkisinin işi farklı.

Bir örnekle: S5-M06'daki zorlayıcı deneyimler listesi nitel çalışmalardan geldi. Çünkü kimse bu deneyimlerin ne olduğunu bilmiyordu — önce isimlendirilmeleri gerekiyordu.

Ama aynı çalışmalar sıklık söyleyemiyor. Ne kadar yaygın olduğunu bilmek için nicel bir tasarım gerekiyor ve o çalışmalar henüz yapılmadı.

Yani sıra önemli: yeni bir alanda önce nitel çalışma neyin var olduğunu gösterir, sonra nicel çalışma ne kadar olduğunu ölçer. Sırayı atlayan bir alan, henüz adlandırmadığı şeyi saymaya çalışır.

Ön kayıt ve hipotez

Şimdi son yılların en önemli değişimine geliyoruz.

Neden gerekli olduğunu anlamak için ne olduğunu görmek gerekiyor.

Bir çalışmada on farklı sonuç ölçütü toplanır. Analiz yapılır. Üçünde anlamlı sonuç çıkar, yedisinde çıkmaz.

Makale yazılırken üç anlamlı sonuç öne çıkarılır ve makale sanki en baştan onları aramış gibi yazılır.

Bu bilinçli bir sahtekârlık olmak zorunda değil; insan zihni sonuçları gördükten sonra hikâyeyi onlara göre kuruyor.

Ön kayıt bunu engelliyor: hangi ölçütün birincil olduğu önceden yazılıyor ve sonradan değiştirilemiyor.

Bir makaleyi okurken bakılacak yer burası: birincil ölçüt neydi ve o ölçütte ne bulundu?

Birincil ölçütte sonuç çıkmayıp ikincil ölçütlerden biri öne çıkarılmışsa, bu bir uyarı işaretidir.

Araştırmacının konumu

Son bölüm ve bu alan için özellikle önemli.

Bu alanda çalışan araştırmacıların önemli kısmı, aynı zamanda uygulayıcı. Bu bir sorun değil — hatta avantaj: alanı içeriden bilmek, doğru soruları sormayı kolaylaştırır.

Ama bir etkisi var ve açıkça yazılması gerekiyor.

Bir yönteme bağlı olan araştırmacı, o yöntemin işe yaradığını bulmaya eğilimlidir. Bu eğilim, veriyi çarpıtmadan da çalışır: hangi sorunun sorulacağını, hangi karşılaştırmanın seçileceğini ve sonucun nasıl yorumlanacağını etkiler.

Bu yüzden alanda bir ölçüt var: bağımsız ekiplerce yapılan tekrarlama çalışmaları.

Ve nitel araştırmada buna karşılık gelen bir uygulama var: araştırmacının kendi konumunu — geçmişini, uygulama deneyimini, beklentilerini — makalede açıkça yazması.

Örneklerden okuma

Sorunun genişliği

Birincil ölçütün kaybolması

Nitelin işi

Konumun yazılması

Usta katmanı

Üç ileri not.

Birincisi: iyi bir soru, cevabı hangi yönde çıkarsa çıksın bilgilendirici olan sorudur. "Bu program işe yarıyor mu" sorusu, cevap hayır çıktığında da değerlidir. Eğer bir soru yalnızca bir yönde cevap verdiğinde anlamlı bulunuyorsa, soru değil beklenti kurulmuş demektir.

İkincisi: bu alanda en az sorulan soru "kimde işe yaramıyor" sorusu. Aynı veriden hem fayda hem zarar bilgisini çıkarmak mümkün ama bunun için alt grup analizlerinin önceden planlanması gerekir. Sonradan yapılan alt grup analizleri, çok sayıda karşılaştırma sorunu üretir.

Üçüncüsü: soru kurma, yalnızca araştırmacılar için bir beceri değil. Kendi uygulamanız hakkında bir şey merak ettiğinizde de aynı dört bileşen işe yarar. "Bu bana iyi geliyor mu" sorusu, S5-M07'de gördüğümüz gibi ölçüt belirlenmeden cevaplanamaz.

Yaygın hatalar ve yanlış bilinenler

Sınırlar

Bu ders bir araştırma yürütme kılavuzu değildir. Gerçek bir çalışma tasarlamak, burada anlatılanların çok ötesinde yöntem bilgisi, etik kurul onayı ve kurumsal destek gerektirir.

Bu dersteki araçlar, bir çalışmayı reddetmek için de kullanılmaz. Kusursuz çalışma yoktur; her tasarım bir soruyu cevaplarken başkasını dışarıda bırakır.

Ve kişisel bir sınır: bu çerçeveyi kendi deneyiminizi değerlendirmek için kullanabilirsiniz, ama kendi üzerinizde yaptığınız bir gözlem bir çalışma değildir. Tek kişilik gözlemler değerli bilgi verir ve genellenemez — ikisi aynı anda doğrudur.

Uygulamalı çalışma

Bu çalışmanın amacı, bir makalenin sorduğu soruyu bulmak.

Bir çalışma özeti bulun ve dört bileşeni tek tek çıkarın.

Popülasyon. Kim çalışmaya alındı? Dışlama ölçütleri yazılı mı? Kaç kişi?

Müdahale. Tam olarak ne uygulandı? Süre, sıklık, kim tarafından?

Karşılaştırma. Karşılaştırma grubu ne aldı? Hiçbir şey mi, aktif bir şey mi?

Sonuç. Birincil ölçüt neydi? Kaç ölçüt toplanmış? Ölçüm ne zaman yapılmış?

Dördünü çıkardıktan sonra iki soru daha sorun.

Bu çalışma ön kayıtlı mı? Özette ya da makalede bir kayıt numarası geçiyor mu?

Ve son soru: özetteki sonuç cümlesi, birincil ölçütteki bulguyu mu anlatıyor?

Bu son soru bu dersin en pratik çıktısı. Özet ile birincil ölçüt arasındaki uyumsuzluk, bir makaleyi okurken bulabileceğiniz en bilgilendirici işaretlerden biri.

Kendin dene

Kilit özet

Birincisi: bir soru ancak dört bileşenle araştırılabilir hâle gelir — kim, hangi müdahale, neye göre, hangi sonuçta ve ne zaman.

İkincisi: etkililik sorusu ile mekanizma sorusu farklı tasarımlar gerektirir ve üçüncü bir soru olan "kimde işe yarıyor" alanın en büyük boşluğudur.

Üçüncüsü: nitel ve nicel yaklaşımlar rakip değil, bir alanın farklı aşamalarına hizmet eder — önce ne olduğu adlandırılır, sonra ne kadar olduğu ölçülür.

Dördüncüsü: ön kayıt, sonuçlar görüldükten sonra hikâyenin yeniden kurulmasını engeller; bir makalede bakılacak yer önceden belirlenmiş birincil sonuç ölçütüdür.

Beşincisi: araştırmacının yönteme bağlılığı etkileri büyütme eğilimindedir ve bu, veriyi çarpıtmadan da çalışır; çözüm bağımsız tekrarlama ve şeffaflıktır.

Sonraki derse köprü

Bu derste soruyu kurduk. Şimdi soruya uygun aleti seçmeye geçiyoruz.

Her soru her tasarımla cevaplanamaz. Bir vaka raporu, bir gözlemsel çalışma, bir rastgele atamalı deneme ve bir meta-analiz farklı işler yapar ve farklı şeyler söyleyebilir.

Bu farkı bilmek, bir haberi okurken "bu bulgu ne kadar ağır basar" sorusuna cevap verir. Çünkü kanıtın gücü yalnızca sonuca değil, o sonucun hangi tasarımdan çıktığına bağlı.

Bir sonraki ders olan S7-M02 çalışma tasarımlarını ele alıyor: vaka raporu ve gözlemsel çalışmaları, kesitsel ve boylamsal tasarımı, rastgele atamalı kontrollü çalışmayı, sistematik derleme ve meta-analizi, ve karma yöntem ile deneyim araştırmasını.