DELE C1: yapı ve görevler

Kanca

Kerem, C1 yazma bölümüne B2'den kalma bir kompozisyon şemasıyla hazırlanıyor. Rehberi açınca ilk görevin bir yazı konusu değil, bir ses kaydı olduğunu görüyor: bir konferans dinleyecek, not alacak ve belirli bir okur için o konferansı özetleyip değerlendirecek.

Puanlamada bir sürpriz daha var. Bu görevin en ağır ölçütü, konuşmacının cümlelerini olduğu gibi taşıyan metni açıkça aşağı çekiyor. Duyduğunu başka biri için yeniden kurman gerekiyor; sınavdaki adı aracılık (mediación).

Anlatım

Kaynak Instituto Cervantes'in C1 sayfası ile 2024 tarihli C1 sınav rehberidir. Okunuşlar Latin Amerika seseo'suyla verildi: z ve ce, ci s okunur.

Dört bölüm, iki grup

C1, Ders DS.4'teki B2 ile aynı iskelete sahip: dört bölüm (prueba), her biri 25 puan. Değişen şey bölümlerin adları ve içerikleri.

Resmî sayfa toplam süre vermiyor; bölüm süreleri toplamı 240 dakikadır. İlk üç bölüm resmî sınav gününde yapılır, sözlü bölüm merkezin programına göre önceki ya da sonraki bir güne konabilir.

Adlara dikkat: anlama bölümlerinde «uso de la lengua» (dil kullanımı), anlatım bölümlerinde «mediación» var. Rehberin yapı tablosu üçüncü bölüme «Mediación por escrito de un texto oral» diyor; güncel web sayfası ve rehberin geri kalanı yukarıdaki adı kullanıyor. Kayıtta güncel sayfadaki ad geçerlidir.

Okuma ve dinleme

Anlama bölümleri işaretlemelidir; yanlış cevap puan götürmez. Okumada idari bir metin, yedi parçadan altısıyla tamamlanan bir metin, bir köşe yazısı ve altı kısa metinle sekiz ifadenin eşleştirilmesi var. «Dil kullanımı» beşinci görevde açıkça görünür: on dört boşluklu bir metin, her boşluk için üç seçenek, ölçülen şey doğru yapıyı ve uygun sözcüğü seçmek.

Dinlemede kayıtlar iki kez çalınır. Bir konferans, dört kısa konuşma ve bir röportaj dinlersin. Son görevde on kısa diyalog, deyimli ve gündelik ifadelerin anlamını sorar. İki bölümde de metinler İspanyolcanın üç farklı coğrafi değişkesinden gelir.

Aracılık nedir

Sınavda aracılık iki yerde sorulur. Yazmada sözlü bir metni yazıya, konuşmada yazılı bir metni sözlü anlatıma aktarırsın. Kanal değişir, iş aynı kalır: seçmek, kendi cümlelerinle kurmak, değerlendirmek.

Yazma: iki görev

Birinci görev «Mediación escrita de un texto oral». Bir konferans, konuşma ya da sunum dinler, not alırsın; sonra özet, değerlendirme ve kendi görüşünü içeren 220–250 kelimelik bir metin yazarsın. Rehberdeki örnekte aday bir üniversite dergisine köşe yazısı hazırlıyor, kaydı iki kez dinliyor. Yönerge kimin için yazdığını her zaman söyler.

İkinci görevde iki seçenekten birini yaparsın, 180–220 kelime: grafik ya da infografikten bir rapor veya makale, ya da kısa bir metne cevap olarak resmî bir mektup veya e-posta (şikâyet, başvuru, tavsiye). Bölümün toplamı 400–470 kelimedir.

Konuşma: üç görev

Yirmi dakikalık hazırlık birinci ve ikinci görev içindir; aldığın notlara ve şemaya sınavda bakabilirsin. Odada iki görevli bulunur: görüşmeci (entrevistador) soruları yönetir, değerlendirici (calificador) konuşmaya karışmaz.

Birinci görevde iki konudan birini seçer, 750–850 kelimelik bir gazete makalesini 3–5 dakikada sözlü olarak özetler ve değerlendirirsin. İkinci görevde görüşmeci aynı konuda sorular sorar, 4–6 dakika. Üçüncü görev «Conversación informal: negociación»: dört seçenekli bir kartla görüşmeciyle konuşur, 4–6 dakikada bir seçenekte uzlaşırsınız.

Ölçütler ve geçme kuralı

Yazmada iki bağımsız değerlendirici her görevi dört kategoride 0–3 arası puanlar; ortalama alınır, iki görev eşit sayılır. Rehbere göre 2 puanlık bant C1 seviyesinin karşılığıdır, 3 seviyenin rahatça aşılması, 1 ulaşılmamasıdır.

Son kategori birinci görevde «Mediación y cumplimiento de la Tarea 1» adını alır. Bu kategorinin 2 puanlık bandı, içeriğin çoğunu aktaran ama girdi metnine «belirli bir bağımlılık» gösteren metni tarif eder. 1 puanlık bantta önemli fikirler atlanır ve bağımlılık belirginleşir; 3 puan için tonu ve ayrıntıyı okura göre ayarlamak, görüşü örnek ve eleştiriyle desteklemek gerekir.

Sözlü bölümde görüşmecinin bütüncül puanı %40, değerlendiricinin analitik puanı %60 sayılır. Analitik kategoriler Fluidez (akıcılık), Corrección, Alcance ve Cumplimiento de la tarea'dır.

Okuma ve yazma birinci grubu, dinleme ve konuşma ikinci grubu oluşturur. «Apto» için her grupta en az 30 puan gerekir; bir grupta 29 alırsan öteki grupta 50 de alsan sonuç «No apto» olur. Anlama bölümlerinde ham puan 25'lik ölçeğe çevrilir: 40 maddeden 20 doğru, 12,50 puan eder.

Türkçe ile karşılaştırma

Okulda öğrendiğimiz özet çoğu zaman bir kısaltmadır: önemli cümlelerin altını çizer, onları sırayla arka arkaya dizeriz. C1'in aracılık görevinde bu alışkanlık puan kaybettirir. Ölçüt, konuşmacının sırasını izleyen ve onun sözcüklerini taşıyan metni girdi metnine bağımlı sayar. Beklenen, içeriği okurun ihtiyacına göre yeniden düzenlemektir.

Aktarma fiillerinde de fark var. Türkçede «dedi ki» ve «belirtti» çoğu işi görür, aynı fiil tekrarlansa da yadırganmaz. İspanyolca bir aracılık metninde «sostiene» (savunuyor), «plantea» (ortaya koyuyor), «advierte» (uyarıyor) gibi fiiller konuşmacının tutumunu da taşır.

Pazarlık görevinde ise Türkçe konuşan pek çok aday sınav görevlisine itiraz etmeyi kabalık sayar ve ilk öneride «siz bilirsiniz» diye uzlaşır. Rehberin tanımlayıcısı tersini ister: tutumunu savunmayı, karşı argümanı tartmayı, sonra uzlaşmaya katkı vermeyi. İspanyolcada kibar itiraz kalıplarla kurulur ve kişisel bir çatışma gibi okunmaz.

Örnekler

Önce aracılık metninin kalıpları, sonra resmî yazı ve grafik dili, en sonda pazarlık geliyor. Her cümlede işi yapan bağlacı ya da fiili bul.

İlk üç cümle aracılığın üç adımını taşıyor: aktarma («sostiene… aunque reconoce»), yeniden kurma («dicho de otro modo») ve değerlendirme («a mi juicio… si bien»). Son cümledeki «¿no le parece que…?» itirazı bir soruya çevirir.

Örnek diyalog

Sözlü bölümün üçüncü görevi. Kartta bir mahalle kütüphanesinin genç okurlar için yalnız bir öneriyi finanse edebileceği yazıyor; seçeneklerden ikisi çevrim içi okuma kulübü ve çizgi roman atölyesi.

Selin itirazı önce kabul ediyor («es cierto»), sonra «aunque me temo que» ile kendi gerekçesine dönüyor. Görüşmecinin kaygısını kendi önerisine katarak uzlaşmayı kendisi kuruyor. Pazarlık görevinin tanımlayıcısı bunu arar: sözü almak, karşı argümanı tartmak, uzlaşmaya katkı vermek.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Okuma 28 × 25 / 40 = 17,5. Birinci grup 17,5 + 13 = 30,5; ikinci grup 15 + 16 = 31. İkisi de 30'un üstünde: «Apto».
2. Örnek: «Según la ponente, el trabajo desde casa tiene un efecto doble: mejora el descanso, pero favorece el sedentarismo.» Ayrıntılar genel kavramlara çevrildi.
3. (a) Comprensión auditiva y uso de la lengua, son görev. (b) Expresión, mediación e interacción escritas, ikinci görev.
4. Örnek: «Entiendo que el precio importa, pero ¿no le parece que un taller presencial crearía más vínculo con la biblioteca?»

Özet kartı

1. Dört bölüm, her biri 25 puan: okuma (90 dk), dinleme (50 dk), yazma (80 dk), konuşma (20 dk + 20 dk hazırlık).
2. «Apto» için iki grubun her birinde en az 30 puan: okuma + yazma, dinleme + konuşma.
3. Aracılık: girdi metnini belirli bir okur ya da dinleyici için seçip yeniden kurmak.
4. Yazma: konferanstan özet + değerlendirme + görüş (220–250 kelime); grafikten rapor ya da resmî mektup (180–220).
5. Konuşma: makaleyi sözlü aktarma, aynı konuda görüşme, dört seçenekte pazarlık.
6. Yazma ölçütleri %22'şer, görevin yerine getirilmesi %34; girdi metnine bağımlılık puanı düşürür.

Sonraki derse köprü

C1'de puanlar iki grupta toplanıyor ve zayıf bir bölümü aynı gruptaki güçlü bölüm telafi edebiliyordu. C2'de bu telafi ortadan kalkıyor. Sıradaki ders C2'nin üç bölümünü ele alıyor: dil kullanımı, okuma ve dinlemenin tek bölümde birleşmesini, aracılığın birden çok kaynağa yayıldığı uzun yazma görevlerini ve her bölümün ayrı ayrı aşılması gereken eşiği göreceksin.