Akademik İspanyolca

Kanca

Cem, üniversite dergisi için makalesinin ilk taslağını bitirdi ve derginin editörü doktora Carrasco ile görüntülü bir görüşme yapıyor. Carrasco taslağı beğenmiş: içerik zengin, koleksiyonun hikâyesi iyi anlatılmış. Ama bir sorun var. Metin bir akademik makaleden çok bir sergi günlüğü gibi okunuyor: birinci tekil kişiyle yazılmış, "çok beğendim" gibi kişisel izlenimlerle dolu, kaynaklar ise yarım bırakılmış.

Akademik dil, İspanyolcanın en düzenli ve en kurallı kayıtlarından biridir. Bir önceki derste gördüğün resmî dilden de bir adım ötededir: yalnızca kibar değil, aynı zamanda nesnel, temkinli ve kaynaklara dayalı olmak zorundadır. Bu derste bir akademik metnin bölümlerini, kişisel olmayan yapıları, yazarın kendisinden "biz" diye söz etmesini, isimleştirmeyi, temkinli ifadeyi ve kaynak göstermenin kalıplarını göreceksin.

Anlatım

Bir akademik metnin bölümleri

Bilimsel bir makale genellikle sabit bir sırayı izler. En başta kısa bir özet (resumen) ve anahtar kelimeler (palabras clave) bulunur. Ardından giriş (introducción), kuramsal çerçeve (marco teórico), yöntem (metodología), bulgular (resultados), tartışma (discusión) ve sonuç (conclusiones) gelir. En sonda kaynakça (referencias bibliográficas) yer alır. Bir kültür dergisindeki makale bu yapıyı daha esnek uygulayabilir, ama giriş, gelişme, sonuç ve kaynakça hemen her zaman bulunur.

Kişisel olmayan yapılar ve "biz"

Akademik metin, bulguları yazarın kişisel duygularından ayırmaya çalışır. Bunun için "se" ile kurulan kişisel olmayan yapılar sık kullanılır: "En este artículo se analiza la colección de cerámica del museo" (Bu makalede müzenin seramik koleksiyonu incelenmektedir). "Se observa que…", "se ha demostrado que…", "se propone…" gibi kalıplar metnin her yerinde görülür.

Yazar kendinden söz etmek zorunda kaldığında "yo" yerine çoğu zaman birinci çoğul kişiyi kullanır: "Consideramos que las piezas reflejan una tradición viva" (Parçaların yaşayan bir geleneği yansıttığını düşünüyoruz). Bu kullanıma alçakgönüllülük çoğulu (plural de modestia) denir: yazar tek başına olsa da kendini "biz" diye anarak iddiasını kişisel bir görüşten çıkarır.

İsimleştirme

Akademik İspanyolcanın belki en belirgin özelliği, eylemleri isimlere dönüştürmesidir. Gündelik dilde "Digitalizamos el archivo y eso permitió nuevas investigaciones" denirken, akademik dilde "La digitalización del archivo permitió nuevas investigaciones" yazılır. "Los talleres colaboraron mucho" cümlesi "la estrecha colaboración de los talleres" öbeğine dönüşür. İsimleştirme cümleyi kısaltır, yoğunlaştırır ve dikkati eylemi yapandan eylemin kendisine kaydırır.

Temkinli ifade

Akademik dil, kanıtın desteklemediği kesinliklerden kaçınır. Bir savı abartmadan sunmak için "parece que", "podría afirmarse que" (… söylenebilir), "en cierta medida" (bir ölçüde), "todo indica que" (her şey … gösteriyor) ve "los datos sugieren que" (veriler … düşündürüyor) kullanılır: "Podría afirmarse que el taller conserva técnicas antiguas". Bir sınırı açıkça kabul etmek de akademik dürüstlüğün parçasıdır: "Cabe señalar que el estudio tiene ciertas limitaciones".

Kaynak göstermek

Başkasının fikrini kullanırken kaynağını göstermek zorunludur. Dolaylı aktarımda "según" (… göre), "de acuerdo con" ve "como señala" (… belirttiği gibi) kalıpları kullanılır: "Como señala la investigadora, la tradición cambia con cada generación". Doğrudan alıntı İspanyolcada çoğu zaman köşeli tırnaklarla («…») verilir ve yazarın soyadı, yıl ve sayfa numarasıyla birlikte gösterilir; ayrıntılı kaynak bilgisi metnin sonundaki kaynakçaya yazılır. Hangi biçimin kullanılacağını dergi belirler; önemli olan, her alıntının ve her fikrin kaynağının açık olmasıdır.

Metni bağlamak için de akademik söylem belirleyicileri kullanılır: "en este sentido" (bu bağlamda), "por otra parte", "cabe destacar" ve sonuçta "en suma" ya da "a modo de conclusión".

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe akademik dil de benzer araçlara başvurur ve iki dil bu kayıtta şaşırtıcı ölçüde yakındır. İspanyolcadaki "se analiza" ve "se observa" yapıları, Türkçedeki "incelenmektedir" ve "görülmektedir" gibi edilgen ve "-mektedir" ekli biçimlerle aynı işlevi görür. İki dil de bulguyu, onu bulan kişiden ayırmaya çalışır.

Alçakgönüllülük çoğulu da Türkçe konuşana tanıdıktır: Türkçe makalelerde yazar tek başına olsa bile sık sık "çalışmamızda", "düşünmekteyiz" gibi birinci çoğul kişiyi kullanır. İsimleştirme de Türkçede güçlüdür; "arşivin dijitalleştirilmesi" öbeği, İspanyolcadaki "la digitalización del archivo" ile birebir örtüşür.

Temkinli ifadelerde de iki dil benzer kalıplar kullanır. Türkçedeki "… söylenebilir", "… olduğu düşünülmektedir" ve "veriler … işaret etmektedir" gibi ifadeler, İspanyolcadaki "podría afirmarse", "se considera que" ve "los datos sugieren" ile karşılanır. Fark, İspanyolcanın bu temkini daha çok koşul kipi ve "se" ile, Türkçenin ise edilgen ve "-mektedir" ekiyle kurmasıdır.

Örnekler

Örnekler bir akademik metnin araçlarını sırayla gösteriyor: kişisel olmayan yapı, alçakgönüllülük çoğulu, isimleştirme, temkinli ifade, kaynak gösterme, bir sınırın kabulü ve sonuç. Köşeli parantezler Meksika söyleyişini veriyor.

Örnek diyalog

Görüntülü görüşme. Dergi editörü doktora Carrasco, Cem'in makale taslağını yorumluyor; ikisi de "usted" kullanıyor.

Carrasco'nun üç önerisi akademik dilin üç direğini gösteriyor: kişisel olmayan bir ses (plural de modestia), yoğun bir anlatım (isimleştirme) ve kanıtla orantılı bir iddia (temkinli ifade). Kaynak konusundaki uyarısı ise bunların hepsinin üzerinde duran kuralı hatırlatıyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Se analizan los datos del museo." "Se observa que las ventas crecieron." (ya da "Observamos que…")
2. "La restauración de las piezas resultó fundamental." "La apertura de una nueva sala en el museo…"
3. "Podría afirmarse que esta técnica es una de las más antiguas del país." "Los datos sugieren que el interés de los jóvenes por la cerámica es limitado."
4. Örnek cevap: "En este artículo se analiza la colección de cerámica de un museo regional. Mediante entrevistas a artesanos y el estudio de piezas del archivo, se observa la continuidad de técnicas tradicionales. Los resultados sugieren que la tradición se mantiene viva gracias a la transmisión familiar."

Özet kartı

1. Bölümler: resumen, palabras clave, introducción, marco teórico, metodología, resultados, discusión, conclusiones, referencias bibliográficas.
2. Kişisel olmayan yapılar: se analiza, se observa, se ha demostrado, se propone.
3. Alçakgönüllülük çoğulu (plural de modestia): consideramos, analizamos.
4. İsimleştirme: digitalizamos el archivo → la digitalización del archivo.
5. Temkinli ifade (atenuación): parece que, podría afirmarse, en cierta medida, todo indica que, los datos sugieren; sınırı kabul: cabe señalar que…
6. Kaynak: según, de acuerdo con, como señala…; doğrudan alıntı «…» + soyadı, yıl, sayfa; tam kaynak kaynakçada.
7. Belirleyiciler: en este sentido, por otra parte, cabe destacar, en suma, a modo de conclusión.

Sonraki derse köprü

Makale kabul ediliyor ve kısa süre sonra müze, sergiyi başka şehirlere taşıma kararı alıyor. Cem'e yeni bir görev düşüyor: bir nakliye ve sigorta şirketiyle yapılacak toplantıya katılacak, müzenin ihtiyaçlarını kısa bir sunumla anlatacak ve fiyat konusunda pazarlık edecek. Akademik metnin sakin ve temkinli dili burada yetmiyor; iş dünyasının daha hızlı, daha net ve daha stratejik bir dili var. Sıradaki ders iş İspanyolcasını ele alıyor: toplantı yönetmenin, kısa bir sunum yapmanın ve bir müzakerede teklif, karşı teklif ve uzlaşma kalıplarını kullanmanın yollarını göreceksin.