İleri bağlaçlar: no obstante, puesto que, a pesar de que

Kanca

Aslı, Peru'nun başkenti Lima'da bir kültür kurumunun eski belgelerini dijital ortama aktaran bir projede çalışıyor. Proje planlanandan iki ay geride ve yöneticisi Milagros, gecikmenin gerekçelerini açıklayan resmî bir belge istiyor. Aslı raporu yazıyor; içerik doğru, rakamlar yerinde. Ama Milagros taslağı okuduktan sonra gülümseyerek bir şeyi işaret ediyor: raporun neredeyse bütün cümleleri "pero", "porque" ve "aunque" ile bağlanmış.

Bir raporda ya da resmî bir yazıda bağlaçlar yalnızca cümleleri birleştirmez; düşüncenin yönünü, gerekçenin ağırlığını ve yazarın tavrını da gösterir. B1'de temel bağlaçları, B2'de resmî e-postanın ve görüş yazısının bazı bağlaçlarını görmüştün. Bu derste yazı dilinin karşıtlık, neden, kabul ve sonuç bağlaçlarını bir sistem hâlinde toplayacaksın. Bazılarının arkasından hangi kipin geldiğini ve bir bağlacın gündelik mi resmî mi durduğunu da göreceksin.

Anlatım

Karşıtlık: "no obstante", "en cambio", "mientras que"

"Pero" ve "sin embargo" en bilinen karşıtlık bağlaçlarıdır. Resmî yazıda bunlara "no obstante" (bununla birlikte) eklenir: "El proyecto avanzó bien; no obstante, hubo varios retrasos". "No obstante" ve "sin embargo" genellikle noktalı virgülden ya da noktadan sonra gelir ve virgülle ayrılır; cümlenin ortasına da yerleşebilir: "Hubo, no obstante, varios retrasos".

İki şeyi karşılaştırırken ise "en cambio" (buna karşılık) ve "mientras que" (-iken, oysa) kullanılır: "Ella prefiere el correo, mientras que yo prefiero las llamadas". Burada bir çelişki değil, iki farklı durumun yan yana konması söz konusudur.

Neden: "puesto que", "dado que", "debido a"

Resmî yazıda neden bildirirken "porque" yerine sık sık "puesto que", "ya que" ya da "dado que" tercih edilir. Bu bağlaçların bir avantajı, cümlenin başına rahatça gelebilmeleridir: "Puesto que el presupuesto se redujo, tuvimos que cambiar el plan". "Porque" ise yazı dilinde cümle başında pek kullanılmaz.

Bir isimle neden bildirmek için "debido a" (… nedeniyle) kullanılır: "debido a un fallo técnico". Aynı işlevde iki gündelik ama anlam yüklü kalıp da vardır: "gracias a" (… sayesinde) olumlu bir neden, "por culpa de" (… yüzünden) olumsuz bir neden bildirir. "Gracias a los voluntarios, terminamos a tiempo" cümlesi bir teşekkürü de içinde taşır.

Kabul: "a pesar de que" ve iki kip

"A pesar de que" (… -masına rağmen) bir engele rağmen gerçekleşen bir şeyi anlatır ve iki kiple de kullanılabilir. Bildirme kipiyle gerçek bir olguyu kabul eder: "A pesar de que llovía, la inauguración se celebró al aire libre" (Yağmur yağmasına rağmen açılış açık havada yapıldı). Dilek kipiyle ise ya varsayımsal bir durumu ("… olsa bile") ya da herkesin bildiği bir olguyu önemsizleştirerek anar: "A pesar de que sea caro, vale la pena" (Pahalı olsa da değer).

Aynı işlevde daha resmî seçenekler vardır. "Pese a que" "a pesar de que"nin daha kitabi eşidir. "Aun cuando" (… olsa bile) çoğu zaman varsayımsal bir kabulü anlatır. Özne aynıysa "a pesar de" mastarla kullanılır: "A pesar de llegar tarde, terminó el trabajo".

Sonuç: "por consiguiente" ve "de ahí que"

Sonuç bildirirken gündelik "por eso" yerine resmî yazıda "por consiguiente", "por lo tanto" ya da "así pues" seçilir: "Por consiguiente, proponemos ampliar el plazo dos meses". Bu bağlaçların hepsi bildirme kipiyle gelir.

"De ahí que" (işte bu yüzden, bundan dolayı) ise bir istisnadır. Anlattığı sonuç gerçek bir olgu olsa bile, arkasından genellikle dilek kipi gelir: "El servidor falló dos veces; de ahí que el proyecto se retrasara". Bu, İspanyolcanın kip sisteminin ilginç tuhaflıklarından biridir ve C1 düzeyinde bir yazıyı B2'den ayıran işaretlerden sayılır.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe bağlaçlarının birçoğu İspanyolcadakilerle neredeyse birebir eşleşir. "Bununla birlikte" "no obstante"nin, "buna karşılık" "en cambio"nun, "dolayısıyla" ise "por consiguiente"nin karşılığıdır. En güzel örtüşme "sayesinde" ile "yüzünden" arasındadır: Türkçe de olumlu ve olumsuz nedeni ayrı kelimelerle ayırır, tıpkı "gracias a" ve "por culpa de" gibi.

Fark, bu ilişkilerin nerede kurulduğundadır. Türkçe nedeni ve kabulü çoğu zaman fiile eklenen eklerle kurar: "bütçe azaldığı için", "yağmur yağmasına rağmen". İspanyolca aynı ilişkiyi cümlenin başına konan bir bağlaçla kurar: "puesto que el presupuesto se redujo", "a pesar de que llovía". Türkçede yan cümle fiille biterken İspanyolcada bağlaçla başlar.

Kip konusunda da Türkçe konuşanın dikkat etmesi gereken bir nokta var. Türkçedeki "-masına rağmen" gerçek bir olguyu da, varsayımsal bir durumu da aynı ekle anlatabilir; ayrımı bağlam yapar. İspanyolca bu ayrımı "a pesar de que llovía" ile "a pesar de que sea caro" arasındaki kip farkıyla gösterir.

Örnekler

Örnekler dört grubu izliyor: karşıtlık, neden, kabul ve sonuç. Son örnek bir karşılaştırmayı gösteriyor. Okunuşlar Lima söyleyişiyle, "s" sesiyle verildi.

Örnek diyalog

Lima'da kurumun ofisi. Milagros, Aslı'nın rapor taslağını ekranda açmış.

Milagros'un düzeltmeleri raporun iskeletini ortaya çıkarıyor: neden ("puesto que"), sonuç ("de ahí que"), karşıtlık ("no obstante"), olumlu neden ("gracias a") ve öneri ("por consiguiente"). Her bağlaç, okura bir sonraki cümlenin ne işe yarayacağını önceden haber veriyor.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "El tren llegó tarde; por consiguiente, perdimos la reunión." "Puesto que no teníamos datos, no pudimos terminar el informe." ("Dado que" ya da "Ya que" da olur.)
2. "A pesar de que hacía frío ayer, salimos a correr." (gerçek bir olgu) "El sistema falló; de ahí que perdiéramos los datos."
3. "Por culpa de la lluvia, el partido se suspendió." (Nötr bir raporda "Debido a la lluvia" daha uygun olur.) "Gracias a tu consejo, conseguí el trabajo."
4. Örnek cevap: "En general, todo salió bien; no obstante, surgió un problema técnico. De ahí que llegáramos tarde."

Özet kartı

1. Karşıtlık: sin embargo, no obstante (resmî; virgülle ayrılır); karşılaştırma: en cambio, mientras que.
2. Neden: puesto que, ya que, dado que (cümle başında rahat); debido a + isim; gracias a (olumlu), por culpa de (olumsuz).
3. Kabul: a pesar de que + indicativo (gerçek olgu) / + subjuntivo (varsayım ya da önemsizleştirme); pese a que (kitabi), aun cuando; aynı özne: a pesar de + mastar.
4. Sonuç: por consiguiente, por lo tanto, así pues + indicativo; de ahí que + subjuntivo.
5. Söylem belirleyicilerini çeşitlendir, ama her cümleye bir tane koyma.
6. Türkçe: bununla birlikte, dolayısıyla, sayesinde / yüzünden; ilişki Türkçede fiilin ekinde, İspanyolcada cümlenin başındaki bağlaçta kurulur.

Sonraki derse köprü

Rapor düzeltildikten sonra Milagros son bir öneride bulunuyor. Raporun sonuç bölümünde Aslı, önemli bir kararın kim tarafından alındığını vurgulamak istemiş ama cümlesi düz kalmış. Milagros aynı cümleyi kelimelerin yerini değiştirerek yeniden yazıyor ve vurgu bir anda istenen yere kayıyor. İspanyolcada kelime sırası sanıldığından esnektir ve bu esneklik anlamın ağırlık merkezini değiştirebilir. Sıradaki ders vurgu için cümle sırasını ele alıyor: öznenin, nesnenin ve fiilin yer değiştirmesiyle neyin öne çıktığını ve bu değişikliklerin zamirleri nasıl etkilediğini göreceksin.