Planlarımı ve niyetlerimi anlatmak

Kanca

Ceylin, Guatemala'nın Antigua kentinde bir dil kursunda. Kurs bitmek üzere ve öğretmeni Rodrigo soruyor: "¿Qué vas a hacer después del curso?" Ceylin'in kafasında bir plan yok, bir sürü istek var: bir gölü görmek istiyor, belki komşu ülkeye geçecek, bir gün dalmayı öğrenmeyi hayal ediyor. "Voy a…" diye başlıyor ama duraksıyor. Bunların hiçbiri kesin değil; "gideceğim" demek, henüz vermediği bir kararı vermiş gibi göstermek olur.

Bir önceki derste kesin planları anlatmayı öğrendin. Gerçek hayatta ise planların çoğu yarı yoldadır: düşünülen, istenen, hayal edilen şeyler. Bu derste bir niyeti ne kadar kesin olduğuna göre anlatmanın kalıplarını, "belki" demenin bir yolunu ve birini bir plana davet etmeyi öğreneceksin.

Anlatım

Kesinlik merdiveni

İspanyolca bir niyeti farklı kalıplarla, farklı kesinlik derecelerinde anlatır. En kesin olan, bir önceki derste gördüğün "ir a + mastar"dır: karar verilmiştir. Onun bir basamak altında "pensar + mastar" gelir: "Pienso viajar en verano" (Yazın seyahat etmeyi düşünüyorum). Konuşan bir niyet taşıyor ama henüz kesinleştirmemiş.

Daha aşağıda istek bildiren kalıplar yer alır. "Querer + mastar" açık bir istektir: "Quiero aprender a bucear" (Dalmayı öğrenmek istiyorum). "Tener ganas de + mastar" ise güçlü bir hevesi anlatır: "Tengo ganas de ver el mar" (Canım denizi görmek istiyor). En yumuşak basamak "me gustaría + mastar"dır: "Me gustaría vivir en otro país" (Başka bir ülkede yaşamak isterdim). Bu kalıp çoğu zaman bir hayali ya da gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsiz bir isteği anlatır.

"Pensar" iki farklı kalıpla

"Pensar" fiili (A1.33'teki e→ie türünden) iki farklı yapıda iki farklı anlam taşır. Arkasından doğrudan mastar gelirse bir niyeti anlatır: "Pienso estudiar medicina" (Tıp okumayı düşünüyorum). Arkasından "en" ve bir isim gelirse birini ya da bir şeyi aklından geçirmeyi anlatır: "Pienso en mi familia" (Ailemi düşünüyorum). Niyette "en" kullanılmaz.

"Tener ganas de"

"Ganas" kelimesi istek, heves demektir ve her zaman çoğuldur. Kalıbın arkasından mastar da isim de gelebilir: "Tengo ganas de dormir" (Canım uyumak istiyor), "Tengo ganas de vacaciones" (Tatil canım çekiyor). İsteğin gücünü artırmak için "muchas" eklenir: "Tengo muchas ganas de verte" (Seni görmeyi çok istiyorum). Olumsuzda isteğin olmadığını söyler: "No tengo ganas de salir" (Dışarı çıkmaya hiç hevesim yok).

"Me gustaría" ve davet

"Me gustaría", A1.46'daki "gustar" fiilinin nezaket ve hayal bildiren bir biçimidir; şimdilik bir kalıp olarak öğren. Yapısı "gustar" ile aynıdır: "me", "te", "le" kimin istediğini gösterir. Bu yüzden birini bir plana nazikçe davet etmek için de kullanılır: "¿Te gustaría venir a la fiesta?" (Partiye gelmek ister misin?). Coşkulu bir kabul için "¡Me encantaría!" (Çok isterim!) denir.

"Esperar" ve "a lo mejor"

Bir şeyin olmasını umduğunu söylemek için "esperar + mastar" kullanılır: "Espero terminar pronto" (Yakında bitirmeyi umuyorum). Bir planın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğinden emin değilsen başa "a lo mejor" (belki) koyabilirsin; arkasından normal şimdiki zaman gelir: "A lo mejor voy a Honduras" (Belki Honduras'a giderim).

Türkçe ile karşılaştırma

Bu dersin kalıplarının çoğunun Türkçede yakın bir karşılığı vardır ve bu Türkçe konuşan için büyük bir kolaylıktır. "Pienso viajar" ile "Seyahat etmeyi düşünüyorum", "Quiero aprender" ile "Öğrenmek istiyorum", "Espero terminar" ile "Bitirmeyi umuyorum" neredeyse kelimesi kelimesine örtüşür. İki dilde de niyet bildiren fiil çekilir, asıl eylem ise mastar olarak kalır.

"Tener ganas de" kalıbı da Türkçedeki bir deyimi hatırlatır: "canım istiyor". İki dil de isteği sanki kişinin sahip olduğu ya da içinde duyduğu bir şeymiş gibi anlatır: İspanyolca "istek sahibiyim" der, Türkçe "canım istiyor". Tam bir kelime eşleşmesi yoktur, ama "ganas" kelimesini "can, heves" diye düşünmek kalıbı akılda tutmayı kolaylaştırır.

"Me gustaría" ise Türkçedeki "-irdi" ekine benzer bir yumuşaklık taşır: "isterdim", "gitmek isterdim". İki biçim de bir isteği gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini bilmeden, çekingen bir tonla söyler. Türkçede bunu bir ek yapar; İspanyolcada ise fiilin kendisi "gustar"dan türeyen özel bir biçime bürünür.

Örnekler

Her örnekte niyetin ne kadar kesin olduğunu tahmin et: bir karar mı, bir düşünce mi, bir istek mi, yoksa bir hayal mi?

Birinci ve ikinci örnekler "pensar"ın iki kullanımını yan yana gösteriyor: mastarla bir niyet, "en" ile bir düşünce. Dördüncü örnekte "no tener ganas" isteğin yokluğunu anlatıyor. Altıncı örnek "gustaría" ile kurulan kibar bir davet.

Örnek diyalog

Ceylin, Antigua'daki dil kursunun son gününde öğretmeni Rodrigo ile konuşuyor. Kurs boyunca birbirlerine "tú" diye hitap etmeye alışmışlar.

Ceylin'in cevapları kesinlik merdiveninde aşağı doğru iniyor: "pienso viajar" bir niyet, "tengo muchas ganas de ver" güçlü bir heves, "a lo mejor voy" bir olasılık, "me gustaría aprender" ise bir hayal. Rodrigo'nun sorusundaki "¿Te gustaría…?" bir davettir ve Ceylin'in "¡Me encantaría!" cevabı bu davetin coşkulu kabulüdür. Rodrigo'nun ilk sorusu ise bir önceki dersin "ir a" kalıbıyla, kesin bir plan arıyor. Atitlán Gölü, Guatemala'nın dağlık bölgesinde, yanardağlarla çevrili bilinen bir göldür; Antigua ise dil kurslarıyla tanınan bir şehirdir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Örnek cevap: "Voy a visitar a mis abuelos. Pienso aprender a nadar. Me gustaría viajar a Japón."
2. "Pienso mucho en mi abuela." "Pienso estudiar alemán."
3. "¿Te gustaría ir al museo el sábado?" "¡Me encantaría!"
4. "Hoy no tengo ganas de trabajar." ve "A lo mejor te llamo mañana."

Özet kartı

1. Kesinlik merdiveni: voy a > pienso > quiero > tengo ganas de > me gustaría.
2. Niyet: pensar + mastar (Pienso viajar); düşünce: pensar en + isim (Pienso en ti).
3. Heves: tener (muchas) ganas de + mastar ya da isim; olumsuzu isteğin yokluğunu anlatır.
4. Hayal ve nezaket: me gustaría + mastar; davet: ¿Te gustaría…?; coşkulu kabul: ¡Me encantaría!
5. Umut: esperar + mastar (Espero terminar pronto).
6. Olasılık: a lo mejor + şimdiki zaman (A lo mejor voy).

Sonraki derse köprü

Ceylin şimdiye kadar hep geleceği konuştu. Peki Rodrigo onu tam o anda, kursun son dersinde notlarını toplarken görse ve "Ne yapıyorsun?" diye sorsa? Türkçede "-iyor" eki hem şimdiki anı hem de alışkanlığı anlatabilir; İspanyolcada ise tam şu anda süren bir eylem için özel bir yapı vardır. Sıradaki ders "estar + gerundio" kalıbını ele alıyor: "estoy estudiando" gibi biçimlerin nasıl kurulduğunu, "-ando" ve "-iendo" eklerini ve bu yapının şimdiki zamandan hangi noktada ayrıldığını göreceksin.