Ir a + fiil: yakın gelecek

Kanca

Arda ile Álvaro, Barselona'ya giden trende. Arda soruyor: "Yarın ne yapacağız?" Álvaro'nun cevabı bir liste gibi akıyor: "Primero vamos a visitar la Sagrada Familia, después vamos a comer en la Boquería y por la noche vamos a cenar con mi prima." Arda, her cümlenin başında aynı üç kelimeyi duyuyor: "vamos a…". "Gitmek" fiili, ama kimse bir yere gitmekten söz etmiyor. Álvaro geleceği anlatıyor.

İspanyolcada geleceği anlatmanın ayrı bir zaman çekimi de vardır, ama günlük konuşmada en sık kullanılan yol çok daha basittir: "ir" fiilinin şimdiki zamanı, "a" edatı ve bir mastar. Bu derste bu kalıbın nasıl kurulduğunu, hangi durumlarda kullanıldığını, zamirlerle nasıl birleştiğini ve "vamos a" ifadesinin neden iki farklı anlama gelebildiğini öğreneceksin.

Anlatım

Üç parçalı bir kalıp

Kalıbın üç parçası vardır: çekimli "ir", "a" edatı ve değişmeyen bir mastar. "Ir" fiilini A1'den biliyorsun; burada yalnız şimdiki zaman biçimlerini kullanırsın. Aşağıdaki tabloda mastar olarak "comer" seçildi.

Kişiyi ve sayıyı yalnız "ir" fiili taşır; mastar her kişide aynı kalır. "Voy a comer" (Yiyeceğim), "Vamos a comer" (Yiyeceğiz), "Van a comer" (Yiyecekler).

Ne zaman kullanılır?

Kalıbın ilk görevi planları ve niyetleri anlatmaktır: "Este verano voy a aprender a nadar" (Bu yaz yüzmeyi öğreneceğim), "¿Qué vas a hacer el sábado?" (Cumartesi ne yapacaksın?). Konuşan, olacak şeye önceden karar vermiştir; eylem henüz başlamamış olsa da niyeti şimdiden vardır.

İkinci görevi, şu anda görülen bir işarete dayanan tahmindir: "Mira esas nubes; va a llover" (Şu bulutlara bak, yağmur yağacak), "¡Cuidado, te vas a caer!" (Dikkat, düşeceksin!). Konuşan, olacak şeyin belirtilerini şimdiden görüyor.

A1'de şimdiki zamanın da yakın geleceği anlatabildiğini görmüştün: "Mañana trabajo" (Yarın çalışıyorum). Bu iki yol birbirine çok yakındır. Şimdiki zaman daha çok takvime bağlanmış kesin bir düzeni ("Mañana trabajo" = yarın iş günüm), "ir a" ise bir kararı ya da niyeti ("Mañana voy a trabajar" = yarın çalışacağım) öne çıkarır.

Gelecek için zaman kelimeleri

Bu kalıpla sık kullanılan zaman kelimeleri şunlardır: "mañana" (yarın), "pasado mañana" (öbür gün), "esta noche" (bu akşam), "este fin de semana" (bu hafta sonu), "la próxima semana" ya da "la semana que viene" (gelecek hafta), "el año que viene" (gelecek yıl). Belirli bir süre sonrası için "dentro de" kullanılır: "dentro de dos horas" (iki saat sonra), "dentro de un mes" (bir ay sonra).

Zamirlerle ve olumsuzla

Kalıpta bir mastar bulunduğu için nesne ve dönüşlü zamirler iki yere gelebilir: çekimli "ir" fiilinin önüne ya da mastarın sonuna. "Lo voy a comprar" ya da "Voy a comprarlo" (Onu alacağım). "Me voy a duchar" ya da "Voy a ducharme" (Duş alacağım). İkisi de doğrudur ve aynı anlamı taşır.

Olumsuzda "no" en başa, çekimli fiilin (ya da zamirin) önüne gelir: "No voy a salir esta noche" (Bu akşam çıkmayacağım), "No lo voy a olvidar" (Onu unutmayacağım).

"Vamos a" iki anlama gelir

"Vamos a + mastar" hem "…-eceğiz" hem de "hadi …-elim" anlamına gelebilir. "Vamos a comer a las dos" (Saat ikide yemek yiyeceğiz) bir plandır. "¡Vamos a comer!" (Hadi yemek yiyelim!) ise bir davettir. Hangisinin kastedildiğini ses tonu ve bağlam gösterir; davette ton daha canlıdır ve genellikle ünlem işareti yazılır.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe geleceği fiile eklenen tek bir ekle kurar: "yap-acağ-ım", "gel-ecek-sin". İspanyolcanın "ir a" kalıbı ise üç ayrı kelimeden oluşur: "voy a hacer". Türkçe konuşan için bu ilk bakışta uzun gelir, ama kalıbın büyük bir kolaylığı vardır: yeni bir çekim öğrenmek gerekmez. "Ir" fiilinin altı biçimini bilen biri, arkasına hangi mastarı koyarsa koysun geleceği anlatabilir. Düzensiz fiiller bile sorun çıkarmaz: "voy a tener", "voy a hacer", "voy a poder".

Türkçede "gitmek" fiili gelecek zamanı kurmak için kullanılmaz. İspanyolcanın "ir" fiilini seçmesi, geleceği bir hedefe doğru yürümek gibi düşünmesinden gelir: bir eyleme doğru "gidiyorum". Türkçede buna en yakın ifade, "yemeğe gidiyorum" gibi bir cümle olabilir; ama İspanyolca bu yürüyüş fikrini her fiile uygular: "voy a leer", "voy a dormir".

Tahmin konusunda iki dil aynı düşünür. Türkçede kara bulutlara bakan biri "Yağmur yağacak" der; İspanyolcada da aynı durumda "Va a llover" denir. İki dilde de gelecek zaman, şimdiki bir işaretten yapılan çıkarımı taşıyabilir.

Örnekler

Her örnekte kalıbın bir plan mı, bir tahmin mi, yoksa bir davet mi anlattığını bul.

Dördüncü örnek bir tahmindir: otobüsün geç kalacağını gösteren bir işaret vardır. Altıncı örnekte "te" nesne zamiri "ir" fiilinin önüne geçmiş. Son örnekte "vamos a" bir davet anlamında kullanılmış; aynı kelimeler bir plan da anlatabilirdi.

Örnek diyalog

Arda ile Álvaro, Barselona'ya giden trende ertesi günü planlıyor. Aynı evi paylaştıkları için aralarındaki hitap samimi. Álvaro "Barcelona", "cenar" ve "entonces" kelimelerinde İspanya'ya özgü [th] sesini kullanıyor.

Álvaro'nun planları hep "vamos a" ile kurulmuş; Arda'nın "va a llover" cümlesi ise gökyüzündeki bir işarete dayanan tahmindir. "Te va a gustar" cümlesinde "gustar" kalıbı "ir a" ile birleşmiş: özne yine kuzen Laura, "te" ise seni gösterir. Son cümlede "lo" zamiri "ir" fiilinin önüne geçmiş. Sagrada Familia ve Boquería pazarı Barselona'nın en çok ziyaret edilen yerlerindendir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Voy a estudiar inglés." "Vamos a viajar a México." "Van a llegar tarde."
2. "Mañana la voy a enviar." ve "Mañana voy a enviarla."
3. "Vas a tener frío."
4. Örnek cevap: "El sábado voy a visitar a mi abuela. El domingo voy a leer un libro. No voy a trabajar."

Özet kartı

1. Kalıp: ir (çekimli) + a + mastar: voy a comer, vas a comer, va a comer…
2. Kişiyi yalnız "ir" taşır; mastar hiç değişmez.
3. Kullanım: planlar ve niyetler (voy a estudiar), işarete dayanan tahminler (va a llover).
4. Zaman kelimeleri: mañana, pasado mañana, esta noche, la próxima semana, el año que viene, dentro de dos horas.
5. Zamir: Lo voy a comprar / Voy a comprarlo; Me voy a duchar / Voy a ducharme.
6. Olumsuz: No voy a salir.
7. "Vamos a + mastar" hem "…-eceğiz" hem "hadi …-elim" anlamına gelebilir.

Sonraki derse köprü

Álvaro'nun planları kesindi: biletler alınmış, masa ayrılmıştı. Ama her plan bu kadar kesin değildir. Bazen yalnızca bir şeyi yapmayı düşünürsün, bazen canın bir şey ister, bazen de bir hayalin vardır. Sıradaki ders plan ve niyetleri derecelerine göre anlatmayı ele alıyor: "pensar + mastar" (yapmayı düşünüyorum), "tener ganas de" (canım istiyor) ve "me gustaría" (…-mek isterdim) gibi kalıpları ve bunların "ir a" kadar kesin olmayan anlamlarını göreceksin.