Nesne zamirleri: lo, la, le

Kanca

Zaragoza'da ev arkadaşı Álvaro ile yaşayan Arda, hafta sonu gezisi için bavul hazırlıyor. Álvaro kapıdan soruyor: "¿Tienes los billetes?" Arda "Evet, var" demek istiyor ve Türkçedeki gibi kısaca "Sí, tengo" diyor. Álvaro gülüyor: "¿Tienes qué?" Neyin var? İspanyolcada "tener" fiili tek başına yarım kalmış gibi duyuluyor; nesneyi tekrar etmek istemiyorsan yerine küçük bir kelime koyman gerekiyor: "Sí, los tengo."

Türkçede bilinen bir nesneyi cümleden tamamen düşürebilirsin; İspanyolcada ise çoğu zaman onun yerini tutan bir zamir gerekir. Bu derste doğrudan nesnenin yerini tutan "lo", "la", "los", "las" zamirlerini, bir eylemin kime yöneldiğini gösteren "le" ve "les"i, bu zamirlerin cümledeki yerini ve bir fikrin yerini tutan cinsiyetsiz "lo"yu öğreneceksin.

Anlatım

Doğrudan nesne: "lo", "la", "los", "las"

Doğrudan nesne, fiilin doğrudan etkilediği şey ya da kişidir: "Compro el pan" cümlesinde "el pan". Bu nesne bir kez söylendikten sonra tekrar edilmez, yerine bir zamir gelir. Zamirin biçimini, yerini tuttuğu isim belirler: "el pan" → "lo", "la leche" → "la", "los billetes" → "los", "las llaves" → "las".

"¿Compras el pan? —Sí, lo compro." (Ekmeği alıyor musun? Evet, alıyorum.) "¿Tienes las llaves? —Sí, las tengo." (Anahtarlar sende mi? Evet, bende.) Aynı zamirler insanlar için de kullanılır: "¿Ves a María? —Sí, la veo." (María'yı görüyor musun? Evet, görüyorum.)

Birinci ve ikinci kişide nesne zamirleri, dönüşlü fiillerden tanıdığın biçimlerdir: "me", "te", "nos", "os". "¿Me llamas mañana?" (Yarın beni arar mısın?), "Te veo el lunes" (Pazartesi görüşürüz, kelimesi kelimesine "seni görürüm").

Dolaylı nesne: "le", "les"

Dolaylı nesne, eylemin kime yöneldiğini ya da kimin için yapıldığını söyler: "Escribo una carta a mi madre" cümlesinde "a mi madre" (anneme). Bu kişinin yerini "le" (tekil) ve "les" (çoğul) tutar ve cinsiyete göre değişmez: "Le escribo una carta" (Ona bir mektup yazıyorum), "Les doy un regalo" (Onlara bir hediye veriyorum). "Gustar" dersinde gördüğün "le" ve "les" de bu zamirlerdir: "A Ana le gusta el té".

İspanyolcada dolaylı nesne çoğu zaman hem zamirle hem de isimle birlikte söylenir: "Le doy el libro a Ana" (Kitabı Ana'ya veriyorum). Bu tekrar yanlış değildir, tam tersine çok doğaldır; "le" cümleye önceden bir işaret koyar, "a Ana" ise kim olduğunu açıklar.

İki zamir türünü ayıran şey, eylemin neye ya da kime dokunduğudur: "lo" eylemin doğrudan hedefi olan şeyi (ekmeği satın alıyorum), "le" ise eylemden yararlanan ya da ona yönelen kişiyi (ona yazıyorum) gösterir. İspanya'nın bir bölümünde erkek bir kişiyi doğrudan nesne olarak anlatırken "lo" yerine "le" de duyulur ("Le veo" = "Onu görüyorum"); bu kullanım kabul edilir, ama öğrenirken "lo" ile başlamak en güvenli yoldur.

Zamirin yeri

Nesne zamirleri, dönüşlü zamirler gibi, çekilmiş fiilin hemen önüne gelir: "Lo compro", "La veo", "Le escribo". Olumsuzda "no" zamirin de önündedir: "No lo compro". Fiil mastar hâlindeyse zamir ya mastarın sonuna bitişir ya da çekilmiş fiilin önüne geçer: "Quiero comprarlo" ya da "Lo quiero comprar" (Onu almak istiyorum).

Cinsiyetsiz "lo"

"Lo" bir ismin yerine değil, bir fikrin ya da bir cümlenin tamamının yerine de geçebilir: "¿Sabes dónde está Ana? —No, no lo sé." (Ana nerede, biliyor musun? Hayır, bilmiyorum.) "No lo entiendo" (Anlamıyorum), "Lo siento" (Üzgünüm, kelimesi kelimesine "onu hissediyorum"). Bu "lo" hiçbir zaman "la" olmaz, çünkü yerini tuttuğu şeyin cinsiyeti yoktur.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe, bağlamdan anlaşılan bir nesneyi cümleden rahatça düşürür. "Ekmeği aldın mı?" sorusuna "Aldım" demek yeter; kimse "Onu aldım" demez. İspanyolcada bu boşluk genellikle bırakılmaz: "¿Compras el pan?" sorusunun doğal cevabı "Sí, lo compro"dur. "Sí, compro" cümlesi eksik duyulur, çünkü "comprar" fiili bir nesne bekler. Türkçe konuşan için en önemli alışkanlık, cevaptaki bu küçük "lo"yu, "la"yı eklemektir.

Nesne ile dolaylı nesne ayrımı ise Türkçe konuşana tanıdıktır. Türkçede doğrudan nesne belirtme ekini ("ekmeğ-i", "Ana'y-ı"), dolaylı nesne yönelme ekini ("Ana'y-a") alır. İspanyolcada bu ayrım zamirde görünür: belirtme ekinin karşılığı "lo, la", yönelme ekinin karşılığı "le"dir. "Ana'yı görüyorum" → "La veo"; "Ana'ya yazıyorum" → "Le escribo".

Zamirin yeri iki dilde tamamen farklıdır. Türkçede "onu" nesne olarak fiilden önce ama cümle içinde serbestçe durur: "Onu yarın alırım." İspanyolcada zamir fiile yapışık gibidir ve fiilin hemen önünden ayrılmaz: "Lo compro mañana." Araya başka bir kelime giremez.

Örnekler

Her cümlede zamirin neyin yerini tuttuğunu bul ve doğrudan mı dolaylı mı nesne olduğunu söyle.

Birinci örnekteki "lo" bir fikrin, telefonun nerede olduğu bilgisinin yerini tutuyor. İkinci ve üçüncü örneklerde zamir, yerini tuttuğu kelimeyle aynı cinsiyette ve sayıda. Dördüncü ve beşinci örneklerde "le" ve "les" hem zamir hem isimle birlikte kullanılmış. Altıncı örnekte nesne başa alınmış ve zamirle tekrar edilmiş; bu da konuşmada sık görülür. Yedinci örnekte zamir mastarın sonuna bitişmiş.

Örnek diyalog

Arda ile Álvaro, Zaragoza'daki dairelerinde bavul hazırlıyor. Ev arkadaşı oldukları için "tú" diyorlar. Álvaro "vecina" kelimesini İspanya'da olduğu gibi [be-THİ-na] diye söylüyor.

Diyalogda zamirler yerini tuttuğu nesneye uyuyor: "los billetes" → "los", "el pasaporte" → "lo", "la cámara" → "la". Álvaro'nun "buscarla" kelimesinde zamir mastarın sonuna bitişmiş. "Le doy la llave a la vecina" cümlesinde "le" dolaylı nesneyi, "la llave" doğrudan nesneyi gösteriyor. Arda'nın "¿Se la dejamos?" sorusundaki "se la" iki zamirin bir araya geldiği bir kalıptır; bu birleşimi ilerideki bir derste ayrıca göreceksin.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Sí, lo leo." "Sí, los llamo." "Sí, la tengo." "Sí, las compro."
2. "Le escribo a mi jefe." "Les doy un regalo a mis sobrinos."
3. "Quiero venderlo." ve "Lo quiero vender."
4. "No lo entiendo." "No lo sé." "Lo siento."

Özet kartı

1. Doğrudan nesne zamirleri: lo, la, los, las; yerini tuttuğu isme uyar.
2. Dolaylı nesne zamirleri: le, les; cinsiyete göre değişmez.
3. Birinci ve ikinci kişi: me, te, nos, os.
4. Zamir çekilmiş fiilin önüne gelir; mastarla sona bitişebilir: Lo quiero comprar / Quiero comprarlo.
5. Dolaylı nesne çoğu zaman isimle birlikte tekrar edilir: Le doy el libro a Ana.
6. Cinsiyetsiz "lo" bir fikrin yerini tutar: No lo sé, No lo entiendo.
7. Türkçede düşen nesne, İspanyolcada çoğu zaman zamirle söylenir: —Sí, lo compro.

Sonraki derse köprü

Arda ile Álvaro'nun hafta sonu planı henüz başlamadı: yarın trene binecek, Barselona'da gezecek, akşam yemeğine çıkacaklar. Geleceği anlatmanın İspanyolcadaki en kolay ve en sık kullanılan yolu, A1'den tanıdığın "ir" fiiliyle kurulur. Sıradaki ders "ir a + mastar" kalıbını ele alıyor: "Voy a comer" gibi cümlelerin nasıl kurulduğunu, bu kalıbın neden gündelik konuşmada gelecek zamanın yerini tuttuğunu ve bu derste öğrendiğin zamirlerin bu kalıpla nasıl birleştiğini göreceksin.