En üstünlük: el más…, -ísimo

Kanca

Kaan, Kanarya Adaları'ndaki Tenerife'de arkadaşı Nayra ile adanın ortasındaki yanardağa bakıyor. Nayra gururla anlatıyor: "El Teide es la montaña más alta de España." Teide, İspanya'nın en yüksek dağı. Akşam yemeğinde önlerine küçük, buruşuk kabuklu patatesler geliyor ve Kaan ilk lokmadan sonra "Çok çok lezzetli" demek istiyor. Nayra onun yerine tek bir kelime söylüyor: "¡Riquísimas!"

İki şeyi karşılaştırmayı artık biliyorsun. Bu derste bir şeyi kendi türünün tepesine yerleştirmeyi, "mejor" ile "peor"un burada kazandığı yeni anlamı ve bir sıfatın sonuna "-ísimo" ekleyerek "son derece" anlamı katmayı öğreneceksin.

Anlatım

Grubun en üstünde: "el más… de"

Bir şeyin bir gruptaki en üstün örnek olduğunu söylemek için belirli artikel ile "más" birleşir: "el más", "la más", "los más", "las más". Grup "de" ile söylenir: "Madrid es la ciudad más grande de España" (Madrid İspanya'nın en büyük şehri), "Ana es la más alta de la clase" (Ana sınıfın en uzunu). En aşağıdakini söylemek için "menos" kullanılır: "Es el hotel menos caro de la zona" (Bölgenin en az pahalı oteli).

İsim söyleniyorsa artikel ismin önüne, "más" ve sıfat ismin arkasına gelir: "la montaña más alta". İsim söylenmiyorsa artikel doğrudan "más"ın önüne geçer: "la más alta". Artikel ve sıfat, anlatılan şeyin cinsiyetine ve sayısına uyar: "los edificios más altos", "las playas más bonitas".

"El mejor", "el peor"

Karşılaştırmada kalıba uymayan dört kelime burada da kalıba uymaz. "En iyi" "el mejor", "en kötü" "el peor"dur: "Es el mejor restaurante de la ciudad", "Fue la peor semana del año". Bu iki kelime, öteki sıfatların aksine, çoğu zaman ismin önüne gelir: "la mejor idea", "los peores días". "El mayor" ve "el menor" ise ailedeki en büyük ve en küçük kişiyi anlatır: "Soy el menor de tres hermanos" (Üç kardeşin en küçüğüyüm).

Mutlak üstünlük: "-ísimo"

Bir şeyi başka bir şeyle karşılaştırmadan, özelliğinin çok yüksek derecede olduğunu söylemek için sıfatın sonuna "-ísimo" eklenir: "caro" → "carísimo" (çok çok pahalı), "grande" → "grandísimo", "fácil" → "facilísimo". Bu biçim "muy caro"dan daha güçlüdür ve konuşmada bir şaşkınlığı ya da coşkuyu taşır.

Sesli harfle biten sıfatlar son sesli harfi atar ve eki alır: "alto" → "altísimo", "bella" → "bellísima". Sıfat isme uymaya devam eder: "una isla bellísima", "unos zapatos carísimos". Vurgu her zaman "-í-" hecesine düşer ve bu yüzden çizgiyle yazılır.

Bazı sıfatlarda sesi korumak için yazım değişir. "C" ile biten kök "qu" olur: "rico" → "riquísimo". "G" ile biten kök "gu" olur: "largo" → "larguísimo". "Z" ile biten kök "c" olur: "feliz" → "felicísimo". Bu değişiklikler sesi değiştirmez; yalnız sesin yazıda korunmasını sağlar.

Aynı ek bazı zarflara da eklenir: "mucho" → "muchísimo". "¡Muchísimas gracias!" (Çok çok teşekkürler!) günlük konuşmada en sık duyacağın biçimlerden biridir.

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede en üstünlük tek bir kelimeyle kurulur: "en". Bu kelime sıfatın önüne gelir ve hiç değişmez: "en büyük", "en güzel", "en iyi". Grubu ise tamlamanın ilk parçası söyler: "İspanya'nın en yüksek dağı". İspanyolcada bu iş iki parçaya bölünür: artikel ile "más" sıfatın önüne, grup ise sonda "de" ile gelir: "la montaña más alta de España". Türkçedeki ilgi ekinin ("İspanya'nın") yerini, cümlenin sonundaki "de España" alır.

İkinci fark iki sık sıfattadır. Türkçede "en" hangi sıfatın önüne gelirse gelsin aynı kalır. İspanyolcada ise bu iki sıfat kendi özel biçimlerini kullanır: "el mejor", "el peor". "El más bueno" biçimi günlük konuşmada duyulsa da kaliteyi anlatırken doğal olan "el mejor"dur.

"-Ísimo" ekinin Türkçede tam bir karşılığı yoktur, ama Türkçe aynı ihtiyacı başka bir yolla karşılar: pekiştirme. "Bembeyaz", "kıpkırmızı", "masmavi" gibi kelimeler bir sıfatın derecesini yükseltir. İspanyolcanın "-ísimo" eki bu işi hemen her sıfatla yapabilir: "blanquísimo", "carísimo", "facilísimo". Türkçedeki pekiştirme yalnız bazı sıfatlarla sınırlıyken İspanyolcada bu ek çok daha serbestçe kullanılır.

Örnekler

Her örnekte sıfatın bir grubun en üstünü mü gösterdiğini yoksa yalnızca çok yüksek bir dereceyi mi anlattığını bul.

Birinci örnekte "del año" grubu söylüyor; "de" ile "el" birleşmiş. Üçüncü örnekte "mejor" ismin önüne gelmiş. Beşinci örnekte "la mayor" kardeşler arasındaki yaş sırasını veriyor. Altıncı örnekteki "fue" geçmiş zamandır ve ilerideki derslerde görülecek; burada yalnız "facilísimo" biçimine bak. Yedinci örnekte "rico" kökündeki "c", sesi korumak için "qu" olmuş.

Örnek diyalog

Kaan, Tenerife'de arkadaşı Nayra ile bir akşam yemeğinde. Arkadaş oldukları için "tú" diyorlar. Kanarya Adaları'nda "c" ve "z" Latin Amerika'daki gibi [s] diye okunur; Nayra da öyle konuşuyor.

Kaan'ın iki cümlesi "-ísimo" ile coşkusunu gösteriyor: "bellísima", "riquísimas". Nayra'nın cümleleri ise grubu "de" ile söylüyor: "de España", "de todo el país", "de las islas". Kaan'ın ikinci sorusunda ise A2.4'teki karşılaştırma var: "más alta que". Teide gerçekten İspanya'nın en yüksek dağıdır. Kanarya Adaları'nda patatese, İspanya'nın geri kalanından farklı olarak Latin Amerika'daki gibi "papa" denir; "papas arrugadas" tuzlu suda kabuğuyla haşlanan ve "mojo" sosuyla yenen küçük patateslerdir.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "la ciudad más grande de Turquía", "la estudiante más joven de la clase", "el mejor día del año".
2. "carísimo", "facilísimo", "riquísimo", "larguísimo", "bonitísima".
3. "Es el mejor hotel de la playa." "La comida está riquísima."
4. Örnek cevap: "Para mí, Esmirna es la ciudad más bonita de Turquía. El mar allí es bellísimo."

Özet kartı

1. Göreli en üstünlük: el / la / los / las + (isim) + más + sıfat + de: la montaña más alta de España.
2. En alt nokta: el menos + sıfat + de.
3. İsim yoksa artikel doğrudan "más"ın önüne geçer: la más alta.
4. En iyi / en kötü: el mejor, el peor; çoğunlukla ismin önünde.
5. Aile sırası: el mayor, el menor de…
6. Mutlak üstünlük: sıfat + -ísimo: carísimo, bellísima; "muy" ile birlikte kullanılmaz.
7. Yazım: rico → riquísimo, largo → larguísimo, feliz → felicísimo.
8. Muchísimo, muchísimas gracias.

Sonraki derse köprü

Nayra "las mejores son las de mi abuela" dediğinde "papas" kelimesini tekrar etmedi; "las" onun yerini tuttu. İspanyolcada bir ismi tekrar etmemek için kullanılan küçük kelimeler cümlenin en işlek parçalarındandır. Sıradaki ders nesne zamirlerini ele alıyor: "lo", "la" ve "le" kelimelerinin neyin yerini tuttuğunu, "Lo compro" ile "Le escribo" arasındaki farkı ve bu zamirlerin neden fiilin önüne geçtiğini göreceksin.