Geçmiş bir tatili anlatmak

Kanca

Doruk iki yıldır Paraguay'ın başkenti Asunción'da bir lojistik şirketinde çalışıyor. Pazartesi sabahı ofise döndüğünde iş arkadaşı Fátima kapıda karşılıyor: "¿Qué tal las vacaciones?" Doruk on gün Bolivya'daydı: La Paz'ın dik sokakları, Uyuni tuz çölü, tuzdan yapılmış bir otel. Anlatacak çok şeyi var, ama cümleleri art arda dizmeye başlayınca bir sorunla karşılaşıyor: hepsini aynı geçmiş zamanla söylerse anlatım bir yapılacaklar listesine dönüşüyor.

İyi bir tatil anlatısı üç katmanı karıştırır. Birincisi olaylardır: nereye gidildi, ne yapıldı. İkincisi betimlemedir: yer nasıldı, hava nasıldı, insanlar nasıldı. Üçüncüsü değerlendirmedir: tatil nasıl geçti, en güzel ve en kötü şey neydi. Bu derste bu üç katmanın kelimelerini ve kalıplarını göreceksin, ve A2.14'te öğrendiğin iki geçmiş zamanın gerçek bir sohbette nasıl iş bölümü yaptığını izleyeceksin.

Anlatım

Çerçeve: nereye, ne kadar, kiminle

Tatilin çerçevesi indefinido ile kurulur, çünkü başı ve sonu belli, bitmiş bir dönemdir. Nereye gidildiği "ir a" ile söylenir: "Fui a Bolivia". Süre için iki fiil çok kullanılır: "Estuve diez días en La Paz" (La Paz'da on gün kaldım) ve "Pasé una semana en la playa" (Bir haftayı sahilde geçirdim). "Pasar" burada "zaman geçirmek" demektir.

Kiminle ve nasıl gidildiği kısa eklerle verilir: "Fui con mi hermano", "Fui solo" (tek başıma gittim), "Viajamos en autobús" (otobüsle gittik). Nerede kalındığı için "alojarse" ya da A2.25'te gördüğün "quedarse" kullanılır: "Me alojé en un hostal" (Bir hostelde kaldım), "Nos quedamos en casa de unos amigos".

Olaylar: ne yaptın?

Tatilde yapılan şeyler art arda sıralanan bitmiş olaylardır ve indefinido ile anlatılır: "Visité el centro histórico", "Subí a una montaña", "Hice una excursión" (Bir geziye katıldım), "Probé la comida típica" (Yöresel yemeği tattım), "Tomé el sol" (Güneşlendim), "Compré recuerdos" (Hediyelik eşya aldım).

Burada bir fiile özellikle dikkat et: "conocer". Bu fiil insanlar için "tanımak" demektir, ama bir yer için indefinido'da kullanıldığında "ilk kez görmek, gezmek" anlamı taşır: "Conocí Sucre" (Sucre'yi ilk kez gördüm). "Visitar" daha genel bir "ziyaret etmek"tir; "conocer" ise o yerle ilk karşılaşmayı vurgular.

Betimleme: nasıldı?

Yerleri, havayı ve insanları anlatmak için imperfecto kullanılır; bunlar olayların arkasındaki sahnedir. "El hotel era pequeño pero muy cómodo" (Otel küçüktü ama çok rahattı), "Hacía mucho calor" (Hava çok sıcaktı), "Había mucha gente en la playa" (Sahilde çok insan vardı), "La gente era muy amable" (İnsanlar çok nazikti). Bir sohbette dinleyen de betimleme ister: "¿Cómo era el hotel?", "¿Qué tiempo hacía?".

Değerlendirme: nasıl geçti?

Tatilin bütününe verilen hüküm indefinido ile söylenir, çünkü tatil bitmiştir: "Fue increíble" (İnanılmazdı), "Fue un desastre" (Tam bir felaketti), "Me encantó" (Bayıldım), "Me gustó mucho". En sık kalıp ise "pasarlo"dur: "Lo pasé muy bien" (Çok iyi vakit geçirdim, çok eğlendim), "Lo pasamos genial", "Lo pasé fatal" (Berbat geçti). Tatilin en iyi ve en kötü anı için "Lo mejor fue…" ve "Lo peor fue…" kalıpları kullanılır.

Dinleyenin de kendine ait kalıpları vardır: "¿Qué tal las vacaciones?" (Tatil nasıldı?), "¿Qué tal te fue?" (Nasıl geçti?), "¡Qué envidia!" (Kıskandım!), "¡Qué bien!", ve kötü haber için "¡Qué pena!" ya da "¡Pobre!".

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçede "tatil" tekildir: "Tatilim nasıl geçti?", "Tatile çıkıyorum". İspanyolcada bu anlamdaki kelime her zaman çoğuldur: "las vacaciones". "¿Qué tal las vacaciones?", "Estoy de vacaciones", "Me voy de vacaciones". Tekil "vacación" gündelik konuşmada neredeyse hiç duyulmaz.

Türkçe "Çok eğlendim" ya da "Çok iyi vakit geçirdim" derken zamanı ya da eğlenceyi fiile yükler. İspanyolca "pasar" fiilinin önüne anlamı boş bir "lo" koyar: "Lo pasé muy bien". Bu "lo" hiçbir şeyi göstermez, kalıbın parçasıdır; atılırsa cümle eksik kalır. Türkçedeki "Tatilimi Bodrum'da geçirdim" cümlesi ise İspanyolcada aynı fiille ama "lo" olmadan kurulur: "Pasé las vacaciones en Bodrum".

Türkçe bir yeri ilk kez gördüğünü "Sucre'yi gördüm" ya da "Sucre'ye gittim" diye anlatır. İspanyolca bunun için insanları tanımakta kullandığı fiili seçer: "Conocí Sucre". Bir yerle tanışmak, bir insanla tanışmak gibi düşünülür.

Örnekler

Her örneğin olay mı, betimleme mi, değerlendirme mi olduğunu bul.

Birinci ve ikinci örnekler çerçeveyi, üçüncü ve yedinci örnekler olayları indefinido ile veriyor. Dördüncü ve beşinci örnekler betimleme; hepsi imperfecto. Altıncı örnek değerlendirme; tatil bittiği için "fue". Beşinci örnekteki "siempre había brisa" her öğleden sonra tekrarlanan bir durumdur ve bu yüzden imperfecto ile söylenmiş.

Örnek diyalog

Asunción'da, pazartesi sabahı. Fátima Paraguaylı; Paraguay'da da Arjantin'deki gibi "vos" kullanılır, bu yüzden Doruk'a "tenés" ve "mirá" gibi biçimlerle konuşuyor.

Doruk tatilin çerçevesini "estuve diez días" ile, olayları "hicimos", "dormimos" ve "te traje" ile anlatıyor. Salar'ı betimlerken "era blanco", "estaba muy azul" ve "hacía frío" diyerek imperfecto'ya geçiyor. Değerlendirme iki uçta: "lo pasé muy bien" ve "lo peor fue La Paz". İlk gün süren baş ağrısı olay değil bir durum olduğu için "me dolía" ile söylenmiş. Fátima'nın "mirá" ve Doruk'un "mira" kelimeleri aynı emrin "vos" ve "tú" biçimleridir; vurgu "vos" biçiminde son heceye kayar.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. Örnek cevap: "Fui a Esmirna. Estuve una semana. Fui con mis padres. Nos alojamos en un hotel pequeño."
2. "El hotel era muy bonito." (betimleme) "Ese día subimos a la montaña." (tek bir olay) "Las vacaciones fueron un desastre." (bitmiş tatile hüküm)
3. "Lo pasamos muy bien." "Lo mejor fue la cena junto al mar." "Te traje un recuerdo."
4. Örnek cevap: "¿Qué tal las vacaciones?" "¿Qué tiempo hacía?" "¿Qué fue lo que más te gustó?" ya da "¿Qué fue lo mejor?"

Özet kartı

1. Çerçeve (indefinido): Fui a…; Estuve diez días en…; Pasé una semana en…; Fui con… / Fui solo; Me alojé / Nos quedamos en…
2. Olaylar (indefinido): visité, conocí (bir yeri ilk kez), subí, hice una excursión, probé, tomé el sol, compré recuerdos.
3. Betimleme (imperfecto): era pequeño, hacía calor, había mucha gente, la gente era amable.
4. Değerlendirme: Fue increíble / un desastre; Me encantó; Lo pasé muy bien / genial / fatal; Lo mejor fue… / Lo peor fue…
5. Dinleyen: ¿Qué tal las vacaciones? ¿Qué tal te fue? ¡Qué envidia! ¡Qué bien! ¡Pobre!
6. "Las vacaciones" her zaman çoğul; "recuerdo" hem anı hem hediyelik eşya.

Sonraki derse köprü

Doruk'un kısa anlatısında A2 seviyesinin pek çok aracı bir aradaydı: iki geçmiş zaman, "era" ile "estaba" arasındaki ayrım, "te traje" gibi bir nesne zamiri ve "gustar" gibi kurulan "me dolía". Sıradaki ders A2'nin tekrarı ve seviye sınavı: bu seviyede öğrendiklerini bir araya getirecek, hangi konularda sağlam, hangilerinde tekrar gerektiğini kendi başına ölçeceksin.