Hava durumu

Kanca

Temmuz ortasında Tuna, Arjantin'in en güneyindeki Ushuaia'da. Buenos Aires'teki arkadaşı Agustina görüntülü arıyor: "¿Qué tiempo hace allá?" Orada hava nasıl? Tuna penceredeki kar tanelerine bakıp Türkçede aklına gelen cümleyi kurmaya çalışıyor: "Hava çok soğuk ve kar yağıyor." Ama İspanyolcada "hava" kelimesi yok, "soğuk" bir sıfat değil bir isim, "kar yağmak" ise tek bir fiil. Sonunda doğru cümleyi buluyor: "Hace mucho frío y está nevando."

Havadan söz etmek her dilde sohbetin en kolay başlangıcıdır ve her dilin bunu kendine özgü bir yolu vardır. Bu derste hava durumunu anlatan üç kalıbı, tek başına kullanılan hava fiillerini, sıcaklığı söylemeyi, bir hava tahminini anlamayı ve "üşümek" ile "soğuk olmak" arasındaki önemli farkı öğreneceksin.

Anlatım

Üç kalıp

İspanyolca havayı üç farklı yapıyla anlatır. Birincisi "hacer" fiili ve bir isimdir: "hace calor" (hava sıcak), "hace frío" (hava soğuk), "hace sol" (güneşli), "hace viento" (rüzgârlı), "hace fresco" (serin), "hace buen tiempo" (hava güzel), "hace mal tiempo" (hava kötü). Arkasından isim geldiği için derece "mucho" ile söylenir: "Hace mucho calor".

İkincisi "estar" ve bir sıfattır; göğün o anki durumunu anlatır: "está nublado" (bulutlu), "está despejado" (açık), "está soleado" (güneşli). Üçüncüsü "hay" ve bir isimdir; havada bir şeyin var olduğunu söyler: "hay niebla" (sis var), "hay tormenta" (fırtına var), "hay nubes" (bulut var).

Tek başına duran fiiller

Yağmur ve kar için İspanyolca, öznesi olmayan tek bir fiil kullanır: "llover" (yağmur yağmak) ve "nevar" (kar yağmak). Bu fiiller yalnız üçüncü tekil kişide çekilir ve kök değiştirir: "llueve" (yağmur yağıyor, yağar), "nieva" (kar yağıyor). Konuşma anında süren yağış için A2.9'daki yapı kullanılır: "Está lloviendo", "Está nevando". Geçmişte "llovió", "nevó"; gelecekte "va a llover".

Sıcaklık ve tahmin

Sıcaklığı söylemenin en yaygın yolu "estamos a" kalıbıdır: "Estamos a veinte grados" (Hava yirmi derece). "Hace veinte grados" da çok duyulur. Sıfırın altındaki sıcaklıklar "bajo cero" ile söylenir: "cinco grados bajo cero" (eksi beş derece). Tahminlerde "la máxima" (en yüksek) ve "la mínima" (en düşük) kelimeleri geçer: "La máxima será de treinta grados."

Hava tahmini geleceği anlattığı için A2.7'deki "ir a" kalıbı çok kullanılır: "Mañana va a llover", "El fin de semana va a hacer calor". Haber bültenlerinde bir de "se" yapısıyla kurulan cümleler duyulur: "Se esperan lluvias en el norte" (Kuzeyde yağış bekleniyor).

"Hace frío", "tengo frío", "está frío"

"Soğuk" ya da "sıcak" demenin İspanyolcada üç ayrı yolu vardır ve hangisinin seçileceği kimden ya da neden söz edildiğine bağlıdır. Hava için "hacer": "Hace frío" (Hava soğuk). İnsanın hissettiği için "tener": "Tengo frío" (Üşüyorum), "Tengo calor" (Sıcakladım, terliyorum). Bir nesnenin sıcaklığı için "estar": "La sopa está fría" (Çorba soğuk), "El café está caliente" (Kahve sıcak).

Türkçe ile karşılaştırma

Türkçe havayı "hava" kelimesini özne yapıp bir sıfatla anlatır: "Hava sıcak", "Hava soğuk". İspanyolca ise "hacer" fiilini öznesiz kullanır ve arkasına bir isim koyar: "Hace calor", "Hace frío". Kelime kelime çevrilirse "sıcak yapıyor" gibi bir cümle çıkar. Bu yüzden Türkçe konuşan, "hava" kelimesini İspanyolcaya taşımaya çalışmamalı ve derece için "muy" yerine isimle uyumlu "mucho" kullanmalıdır.

Yağışta fark daha da belirgindir. Türkçe "Yağmur yağıyor", "Kar yağıyor" der ve yağmuru ya da karı özne yapar. İspanyolca bu iki kelimeyi tek bir öznesiz fiilde toplar: "Llueve", "Nieva". Türkçedeki "yağmur" ve "yağmak" ikilisi, İspanyolcada tek bir kelimeye sığar.

İnsanın hissettiği sıcaklıkta ise iki dil başka yollar seçer. Türkçe "üşümek" gibi özel bir fiile sahiptir: "Üşüyorum". İspanyolca aynı hissi "tener" ve bir isimle anlatır: "Tengo frío", kelime kelime "soğuğum var". "Sıcakladım" da "Tengo calor" olur. A1'de yaşı ve açlığı "tener" ile söylediğin gibi burada da vücudun hissettiği durum bir sahiplik gibi anlatılır.

Örnekler

Her örnekte havanın hangi kalıpla anlatıldığını bul: "hacer", "estar", "hay" ya da tek başına bir fiil.

Birinci ve altıncı örnekler "hacer" ile; birincide isimle birlikte "mucho" kullanılmış. İkinci örnekte "estar" ve öznesiz "llover" bir arada. Üçüncü örnekte "hay" sisin varlığını söylüyor. Yedinci ve sekizinci örnekler bir insanın hissini ("tengo frío") ve bir nesnenin sıcaklığını ("está caliente") ayırıyor.

Örnek diyalog

Tuna, temmuzda Ushuaia'dan Buenos Aires'teki arkadaşı Agustina ile görüntülü konuşuyor. Agustina Arjantinli olduğu için "tú" yerine "vos" kullanıyor.

Konuşmada üç kalıbın üçü de var: "hace muchísimo frío", "está nublado", "hay mucho viento". "Está nevando" ile "¿Y llueve?" öznesiz hava fiillerini gösteriyor. Agustina'nın "¿Vos tenés frío?" sorusu havayı değil Tuna'nın hissini soruyor; bu yüzden "tener". Arjantin Güney Yarımküre'de olduğu için temmuz orada kış ortasıdır ve Ushuaia, ülkenin en soğuk şehirlerindendir. "Acá" Arjantin'de "aquí" yerine çok kullanılır.

Sık yapılan hatalar

Mini alıştırma

Cevaplar

1. "Hace mucho sol." "Está nublado." "Hay tormenta."
2. "Tengo frío, ¿me das una manta?" (insanın hissi) "El agua de la piscina está muy fría." (bir şeyin sıcaklığı)
3. "Llueve" ya da "Está lloviendo." "En invierno aquí no nieva." "Estamos a cuatro grados bajo cero."
4. Örnek cevap: "Hoy hace buen tiempo y estamos a veinticuatro grados. Está despejado. Mañana va a llover y va a hacer más fresco."

Özet kartı

1. Hacer + isim: hace calor, frío, sol, viento, fresco, buen / mal tiempo; derece "mucho" ile.
2. Estar + sıfat: está nublado, despejado, soleado.
3. Hay + isim: hay niebla, tormenta, nubes.
4. Öznesiz fiiller: llueve, nieva; está lloviendo; llovió; va a llover.
5. Sıcaklık: Estamos a veinte grados; bajo cero; la máxima / la mínima.
6. Soğuk ve sıcak: hace frío (hava), tengo frío (insan), está frío (nesne).
7. Soru: ¿Qué tiempo hace?; tahmin: el pronóstico, el tiempo, la previsión.

Sonraki derse köprü

Tuna ile Agustina'nın sohbeti havadan başladı, ama yarın güneşli olunca ne yapacaklarına geçecek: kayak mı, yürüyüş mü, yoksa sıcak bir kafede kitap mı? Sıradaki ders boş zamanı ve hobileri ele alıyor: sporların, sanatların ve eğlencelerin adlarını, "jugar al fútbol" ile "tocar la guitarra" arasındaki fiil farkını ve bir hobiyi ne sıklıkla, ne zamandır ve ne kadar sevdiğini anlatmanın yollarını göreceksin.