En sık sıfatlar: good, new, big, different

Merak sorusu

Ali Usta dükkânın camına asmak için İngilizce bir yazı hazırlıyor. Kara tahtaya tebeşirle yazıyor: "Very good baklava. Very big boxes. Good price. New shop, old taste." Sonra geri çekilip bakıyor. Yazı yanlış değil, ama ona biraz sıkıcı geliyor; sanki her dükkânın camında aynı sözcükler var.

Akşamüstü yan dükkândaki kuyumcunun oğlu, üniversitede İngilizce okuyan Emir, tahtayı görüp gülümsüyor: "Usta, bütün sıfatların doğru, ama hepsi çok genel. Baklavan sadece 'good' değil ki." Herkesin kullandığı bu sıfatlar ne zaman yeter, ne zaman yerlerine daha güçlü bir sözcük seçmek gerekir?

Anlatım

Listenin en sık sıfatları

Sıklık listesinde "good" "gud" elli altıncı, "new" "nyuu" yetmiş dokuzuncu, "great" "greyt" yüz yirmi dördüncü, "old" "ould" yüz kırk dördüncü, "different" "difrınt" yüz kırk dokuzuncu, "big" "big" ise yüz seksen dördüncü sıradadır. Bu sıfatlar en genel nitelikleri anlatır: iyi, yeni, eski, büyük, farklı. Genel oldukları için hemen her konuya uyarlar; bu yüzden sık kullanılırlar ve bir öğrencinin ilk öğrenmesi gereken sıfatlardır.

Sıfatların isimden önce hangi sırayla dizildiğini ve karşılaştırma biçimlerini seviye derslerinde görmüştük. Bu derste bu genel sıfatların ne zaman yettiğine ve ne zaman daha kesin bir sözcüğe yer açması gerektiğine bakıyoruz.

Genel sıfat güvenlidir, kesin sıfat akılda kalır

"Good" her zaman doğrudur ve anlaşılır. Ama bir yemeği, bir yeri ya da bir işi anlatırken genel bir sıfat okura çok az şey söyler. "Very good baklava" yerine baklavanın gerçekten nasıl olduğunu anlatan bir sıfat daha güçlüdür: "fresh" "freş", taze; "crispy" "krispi", çıtır; "delicious" "dilişıs", çok lezzetli. Aynı şey büyüklük için de geçerlidir: "very big" yerine "huge" "hyuuc", çok büyük; "very small" yerine "tiny" "tayni", minicik.

Bu, genel sıfatları bırakmak demek değildir. Konuşmada "good" ve "big" her zaman işe yarar. Ama bir tabela, bir mesaj ya da bir tarif yazarken bir genel sıfatı daha kesin bir sözcükle değiştirmek, metni hem daha canlı hem de daha bilgilendirici yapar.

Old ve new: iki anlam, iki karşıt

"New" bir şeyin yakın zamanda yapıldığını ya da alındığını anlatır: "a new shop", "a new tray". "Old" ise iki anlam taşır: bir insan için "yaşlı", bir şey için "eski". "An old man", yaşlı bir adam; "an old shop", eski bir dükkân. İnsanlar için "new" sözcüğünün karşıtı "old" değil, "young" "yang" sözcüğüdür: "a young baker", genç bir fırıncı.

"Old" sözcüğü Ali Usta'nın tabelasında olumlu bir anlam da taşıyabilir: "old taste", eski usul tat. İngilizcede bu anlam için "traditional" "trıdişınıl", geleneksel, daha açık bir seçimdir: "traditional recipe", geleneksel tarif.

Different from

"Different" bir şeyin bir başkasından ayrı olduğunu anlatır ve karşılaştırılan şey çoğu zaman "from" ile gelir: "Our baklava is different from the factory kind", baklavamız fabrika baklavasından farklı. "Different from" yaygın ve güvenli bir kalıptır; öğrenirken bu kalıpla başlamak yeterlidir.

Great: harika

"Great" bir şeyin çok iyi olduğunu anlatır ve gündelik konuşmada tek başına bir tepki olarak da kullanılır: "Great!", harika! Bir müşteri siparişini onayladığında Ali Usta "Great, I'll get it ready" diyebilir. "Great" aynı zamanda "büyük, önemli" anlamı da taşır, ama A1 seviyesinde en çok "harika" anlamıyla duyulur.

Türkçe köprüsü

Türkçede de "güzel" ve "iyi" hemen her şeye söylenir: güzel yemek, güzel hava, güzel bir iş. İngilizce konuşmaya başlayan biri bu alışkanlığı "good" ve "nice" ile sürdürür ve her cümleye "very good" koyar. Bu yanlış değildir, ama Türkçede bir esnafın "çıtır çıtır", "taptaze", "fıstık gibi" diye anlattığı ürünü İngilizcede yalnızca "good" diye anlatmak, onun gücünü yarıya indirir.

"Eski" ile "yaşlı" Türkçede iki ayrı sözcüktür; İngilizcede ikisi de çoğu zaman "old" ile karşılanır. Buna karşılık Türkçedeki "yeni" ve "genç" ayrımı İngilizcede de vardır: "new" eşyalar, "young" insanlar içindir. "A new baker" demek, yeni işe başlamış bir fırıncı anlamına gelir, genç bir fırıncı değil.

Gerçek hayattan örnekler

Ali Usta Emir'le birlikte tahtayı yeniden yazıyor. "Very good baklava" yerine "Fresh, crispy baklava, made every morning" yazıyor. "Very big boxes" yerine "Small and family-size boxes" ekliyor. "Old taste" yerine "Traditional recipe since 1978" yazıyor ve tarihin yanına babasının adını ekliyor.

Ertesi gün dükkânın önünde duran bir çift tahtayı okuyup içeri giriyor. Kadın gülümseyerek "Traditional recipe? Great!" diyor. Ali Usta onlara bir tadım tabağı uzatıyor: "Try this one. It's different from the others: more pistachio, less sugar." Akşam Emir'e bir kutu baklava götürüyor ve teşekkür ediyor.

Sık yapılan hata

"A new baker" sözcüğünü "genç bir fırıncı" anlamında kullanmak da sık görülür. İnsanların yaşı için "young" kullanılır: "a young baker".

Mini alıştırma

1. NGSL'de good, new, great, old, different ve big kaçıncı sıradadır?
2. "Very big" ve "very good" yerine hangi daha kesin sıfatlar kullanılabilir?
3. "Old" sözcüğünün iki anlamı nedir?
4. İnsanlar için "new" sözcüğünün karşıtı hangi sözcüktür?
5. "Fabrika baklavasından farklı" İngilizcede nasıl söylenir?

Cevaplar

1. Good elli altıncı, new yetmiş dokuzuncu, great yüz yirmi dördüncü, old yüz kırk dördüncü, different yüz kırk dokuzuncu, big yüz seksen dördüncü sırada.
2. Huge ya da family-size; fresh, crispy ya da delicious.
3. Bir insan için yaşlı, bir şey için eski.
4. Young: a young baker.
5. Different from the factory kind.

Sesli tekrar görevi

Ardından iki şeyi karşılaştır: "My… is different from…". Bir insan ve bir eşya için "old" sözcüğünü ayrı ayrı kullan: "My grandfather is old." ve "This is an old photo." En sonda bir haberi duyduğunda verdiğin tepkiyi söyle: "Great!" "greyt".

Özet kartı

1. Good, new, great, old, different ve big listenin en sık sıfatlarındandır.
2. Genel sıfat güvenlidir ama az şey söyler; tabela ve mesajda daha kesin sıfat seç.
3. Very good yerine fresh, crispy, delicious; very big yerine huge, family-size.
4. Old: insan için yaşlı, şey için eski; insanlar için new değil young; geleneksel için traditional.
5. Different from: Our baklava is different from the factory kind.
6. Great: harika; tek başına bir tepki olarak da kullanılır.

Sonraki derse köprü

Emir tahtaya son bir cümle eklemek istiyor: "We're still open! Just ask, we'll already have a box ready." Ama "still", "just" ve "already" sözcüklerinin cümledeki yeri Ali Usta'yı karıştırıyor. Bu küçük ama çok sık zarflar sıradaki dersin konusu.