Müvekkil yazışması

Merak sorusu

Büronun müvekkili olan perakende zincirinin finans direktörü Mr de Graaf, Hollandalı ve hukukçu değil. Lisans taslağı hakkında bir e-posta bekliyor ve tek bir şey bilmek istiyor: imzalayabilirler mi, imzalamadan önce neyi değiştirmeleri gerekir?

Deniz'in ilk taslağı dört sayfa: her maddenin özeti, terimlerin açıklamaları, "notwithstanding" ve "consideration" üzerine notlar. Selin Hanım taslağı okuyup bir soru soruyor: "Mr de Graaf bu e-postanın ilk paragrafını okuyup işine dönerse, neyi bilmiş olur?" Deniz'in cevabı: hiçbir şeyi. Hukukçu olmayan bir müvekkile, hukuki kesinliği kaybetmeden ama hukuk dili konuşmadan nasıl yazılır?

Anlatım

Önce sınır

Bu derste bir avukatın müvekkiline yazdığı e-postanın İngilizcesini çalışıyoruz; dersin kendisi hukuki danışmanlık değildir. Örnek e-postadaki değerlendirmeler kurgudur; gerçek bir sözleşme hakkındaki tavsiye, o sözleşmeyi ve ilgili hukuku inceleyen bir hukukçudan gelir.

Sonuç önce

İş yazışmasında sonucu başa koymanın gücünü iş e-postası derslerinde görmüştük. Müvekkil yazışmasında bu ilke daha da önemlidir, çünkü müvekkil bir karar vermek zorundadır ve e-postayı o karar için okur. İlk paragraf, müvekkilin sorusunun kısa cevabını verir: imzalanabilir mi, hangi koşulla, ne zamana kadar?

Bu cümle e-postanın geri kalanını okumayan bir müvekkile bile yön verir. Ayrıntılar arkadan gelir ve her biri bu cümleyi destekler.

Olgu, görüş ve öneri

Müvekkil yazışmasının ikinci kuralı, üç tür cümleyi birbirinden ayırmaktır. Olgu, sözleşmenin ne söylediğidir: "Clause 7 says…". Görüş, avukatın bunun ne anlama geldiğine ilişkin değerlendirmesidir: "In our view, this means…". Öneri ise müvekkilin ne yapması gerektiğidir: "We recommend…". Bu üçü karıştığında müvekkil neyin kesin, neyin yorum olduğunu bilemez.

Hukuki terimler müvekkilin dünyasına çevrilir. Devir yasağı getiren bir madde, finans direktörü için şirketin yeniden yapılanması sırasında ne anlama geldiğiyle açıklanır.

Sınırları ve belirsizliği söylemek

İyi bir müvekkil e-postası, avukatın neyi bilmediğini de söyler. Sözleşme Hollanda hukukuna tabiyse ve büro Türk hukukunda uzmansa, bu sınır açıkça yazılır ve bir sonraki adım önerilir. Bir değerlendirme belirli bir koşula bağlıysa, o koşul da yazılır: "This assumes that…", "subject to…". Bu cümleler bir zayıflık değil, müvekkilin kararını doğru bilgiyle vermesini sağlayan bir dürüstlüktür.

Kısa, düzenli, eyleme dönük

Müvekkil e-postası bir hukuk makalesi değildir. Her konu kısa bir paragrafta ve bir başlıkla verilir; müvekkilin vermesi gereken kararlar ve tarihler ayrıca belirtilir. E-postanın sonunda müvekkilden ne beklendiği açıkça söylenir: "Could you let us know by Friday whether you'd like us to send these changes to the supplier?" Bu soru, e-postayı bir bilgi metninden bir karar metnine çevirir.

Hukuk dilinin eski kalıpları, "herein", "aforementioned", "notwithstanding", müvekkil e-postasında yerini gündelik karşılıklarına bırakır. Ama kesinlik kaybedilmez: bir süre "about a month" değil, "thirty days from the invoice date" olarak yazılır.

Türkçe köprüsü

Türkçe müvekkil yazışmalarında uzun bir giriş, olayın kronolojik özeti ve hukuki değerlendirme genellikle sonuçtan önce gelir; sonuç ve öneri metnin sonunda durur. Bu düzen hukukçular arasında alışılmıştır, ama İngilizce konuşan ve hukukçu olmayan bir müvekkil için yorucudur. İngilizce müvekkil e-postasında sıra tersine döner: önce cevap, sonra gerekçe.

Bir dil tuzağı da var. Türkçede "kanaatimizce", "takdir yüksek makamınıza aittir" gibi kalıplar saygı ve temkin taşır. İngilizceye birebir çevrildiklerinde ağır ve belirsiz kalırlar. "In our view" ve "We recommend" kısa, açık ve yeterince saygılıdır; karar her zaman müvekkilindir, bunu ayrıca söylemeye gerek yoktur.

Gerçek hayattan örnekler

Deniz e-postayı baştan yazıyor. İlk paragraf iki cümle: taslak üç değişiklikle kabul edilebilir ve bu değişikliklerin imzadan önce istenmesi öneriliyor. Ardından üç kısa başlık geliyor: devir yasağı, sorumluluk sınırı ve uyuşmazlık yeri. Her başlıkta önce maddenin ne söylediği, sonra bunun şirket için ne anlama geldiği, en sonda öneri yer alıyor.

Hollanda hukukuna ilişkin sınırı ayrı bir paragrafta yazıyor ve bir Hollandalı meslektaşın incelemesini öneriyor. E-posta, cuma gününe kadar bir karar isteyen tek bir soruyla bitiyor. Mr de Graaf aynı akşam cevap veriyor: "Clear, thank you. Please go ahead with the three changes, and yes, please involve a Dutch colleague." Selin Hanım cevabı Deniz'e iletirken tek bir satır ekliyor: "İşte bu."

Sık yapılan hata

Belirsizliği gizlemek de sık görülen bir sorundur. "This assumes that…" ya da "We are not qualified to advise on…" cümleleri müvekkili korur.

Mini alıştırma

1. Müvekkil e-postasının ilk paragrafı ne yapmalıdır?
2. Olgu, görüş ve öneri cümleleri hangi kalıplarla ayrılabilir?
3. Avukatın uzman olmadığı bir hukuk düzeni söz konusuysa e-postada ne yapılır?
4. "About a month" yerine neden "thirty days from the invoice date" yazılır?
5. E-postayı bir karar metnine çeviren son cümle neyi sorar?

Cevaplar

1. Müvekkilin sorusunun kısa cevabını verir: imzalanabilir mi, hangi koşulla, ne zamana kadar.
2. Clause 7 says…, In our view, this means…, We recommend…
3. Sınır açıkça yazılır ve o hukuk düzeninde yetkin bir meslektaşın incelemesi önerilir.
4. Sade dil kesinliği kaybetmemelidir; süreler ve tarihler tam yazılır.
5. Müvekkilden beklenen kararı ve tarihini.

Sesli tekrar görevi

Sonra bir maddeyi üç cümleyle anlat: olgu "Clause … says…", görüş "In our view, this means…", öneri "We recommend…". Ardından bir sınır cümlesi kur: "We are not qualified to advise on…, so…". En sonda bir karar sorusuyla bitir: "Could you let us know by… whether…?"

Özet kartı

1. Ders dil öğretir; gerçek bir sözleşme hakkındaki tavsiye onu inceleyen hukukçudan gelir.
2. Sonuç önce: In short, we think… and we recommend…
3. Olgu, görüş, öneri ayrı: Clause … says…, In our view…, We recommend…
4. Terimleri müvekkilin dünyasına çevir; kesinliği koru: thirty days from the invoice date.
5. Sınırları ve koşulları yaz: We are not qualified to advise on…, This assumes that…, subject to…
6. Son cümle bir karar ister: Could you let us know by… whether…?

Sonraki derse köprü

Hukuk bölümü burada kapanıyor ve sahne bir otel lobisine taşınıyor. Kapadokya'da küçük bir butik otelin resepsiyon şefi Burcu, sezonun ilk yoğun akşamında bir grup İngilizce konuşan misafiri karşılıyor: biri rezervasyonunu bulamıyor, biri erken giriş istiyor, bir aile de balon turu için sabah kaçta kalkmaları gerektiğini soruyor. Resepsiyonda misafiri İngilizce karşılamak sıradaki derste.