Müze, tur ve bilet

Merak sorusu

Nermin Hanım torunuyla bir bilim müzesine gidiyor. Gişede iki tam bilet istiyor ve ödüyor. Çıkışta oğlu Can müzenin tabelasını gösteriyor: altmış yaşın üstündekiler ve çocuklar için indirimli bilet varmış. Nermin Hanım sormadığı için indirimden yararlanamamış. İçeride bir rehberli tur başlamak üzereymiş; Nermin Hanım saatini sormadığı için onu da kaçırmış.

Ertesi gün Can annesine iki kısa soru öğretiyor ve şöyle diyor: "Gişede soru sormak para kazandırır." Gerçekten de müzelerde ve turlarda en çok işe yarayan şey, ödemeden önce birkaç basit soruyu sormaktır. Bu sorular nelerdir ve nasıl sorulur?

Anlatım

Bilet türleri

Gişede bilet isterken bilet türünü söylemek gerekir. Yetişkin bileti "adult", yaklaşık "edalt"; çocuk bileti "child", yaklaşık "çayld". İki türü bir arada istemenin kısa bir yolu vardır: "One adult and one child, please." yaklaşık "van edalt end van çayld, pliiz", yani "Bir yetişkin, bir çocuk, lütfen."

Birçok müzede belirli gruplar için indirimli bilet bulunur. İndirimli bilete İngiltere'de sık sık "concession" denir, yaklaşık "kınseşın"; genel olarak "discount" da kullanılır, yaklaşık "diskaunt". Yaşlılar için "senior" ya da "over 60s", öğrenciler için "student" gibi sözcükler duyarsın. Hangi indirimlerin olduğu ve hangi belgeyi istedikleri müzeden müzeye değişir; bu yüzden en iyisi sormaktır.

Saatler

Bir müzeye gitmeden önce ya da gişede iki saat önemlidir: açılış ve kapanış. "What time does the museum close?" yaklaşık "vat taym daz dı myuziım klouz", yani "Müze saat kaçta kapanıyor?" Cevap çoğu zaman bir saatle gelir: "At five thirty." Bazı müzelerde son giriş saati kapanıştan önce olur; buna "last entry" denir, yaklaşık "last entri". "Last entry is at four thirty" duyarsan, o saatten sonra içeri girilmez.

Bazı müzeler belirli günlerde kapalıdır ya da bazı müzelere giriş ücretsizdir; buna "free entry" denir. Bu bilgiler müzenin kendi sitesinde ya da kapıdaki tabelada yazar.

Rehberli tur ve sesli rehber

Rehberli tura "guided tour" denir, yaklaşık "gaydıd tuır". Tur olup olmadığını ve saatini sormak için iki kısa soru yeter: "Is there a guided tour?" ve "What time does the next tour start?" yaklaşık "vat taym daz dı nekst tuır start". Bazı müzelerde turlar farklı dillerde verilir; sormak her zaman mümkündür: "Is there a tour in Turkish?"

Rehberli tur yoksa ya da dil uymuyorsa, birçok müzede kulaklıkla dinlenen bir sesli rehber vardır; buna "audio guide" denir, yaklaşık "odiyo gayd". Sorusu şöyle kurulur: "Do you have an audio guide in Turkish?"

Müzenin kuralları

Müzelerde sık sorulan bir soru da fotoğraf çekmektir: "Can I take photos?" yaklaşık "ken ay teyk foutouz". Cevap bazen "Yes, but no flash" olur, yani "Evet, ama flaş olmadan." Bazı salonlarda fotoğraf tamamen yasak olabilir; tabelalarda "No photography" yazar. Büyük çantaların vestiyere bırakılması istenebilir; buna "cloakroom" denir, yaklaşık "kloukruum".

Türkçe köprüsü

Türkiye'de birçok müze ve tarihî alanda belirli gruplar için indirimli ya da ücretsiz giriş vardır ve bunu çoğu zaman gişede sormadan da biliriz. Yurt dışında ise indirimler müzeden müzeye değişir ve çoğu zaman yalnızca soran kişiye uygulanır. Nermin Hanım'ın yaşadığı durum buydu: hak kazandığı bir indirimi, sormadığı için kaçırdı. "Is there a discount for…?" sorusu kısa, kibar ve tamamen sıradandır.

Bir de "rehber" sözcüğü var. Türkçede "rehber" hem bir kişiyi hem de bir kitabı anlatabilir. İngilizcede tur rehberi bir kişidir, "guide"; kulaklıkla dinlenen kayıt ise "audio guide"; kâğıt bir rehber kitap da "guidebook" diye geçer. Gişede hangisini istediğini doğru sözcükle söylemek, yanlış anlamayı önler.

Gerçek hayattan örnekler

Bir hafta sonra Nermin Hanım torunuyla bir sanat müzesine gidiyor. Gişede ödemeden önce soruyor: "Is there a discount for seniors?" Görevli "Yes, for over 60s" diyor ve kimlik istiyor. Nermin Hanım pasaportunu gösteriyor. Sonra bilet istiyor: "One senior and one child, please." Torununun bileti ücretsiz çıkıyor.

Ardından soruyor: "What time does the next tour start?" Görevli "In twenty minutes" diyor, ama tur yalnızca İngilizce. Bunun üzerine Nermin Hanım sesli rehbere yöneliyor: "Do you have an audio guide in Turkish?" Görevli Türkçe bir sesli rehber veriyor. Salonun kapısında aklına son bir şey geliyor: "Can I take photos?" Cevap "Yes, but no flash." Nermin Hanım torununun bir tablonun önündeki fotoğrafını flaşsız çekiyor.

Sık yapılan hata

İkinci yaygın hata, son giriş saatini gözden kaçırmaktır. "Last entry" kapanıştan önce olabilir; geç gelirsen müze açık olsa bile içeri giremeyebilirsin.

Mini alıştırma

1. Yetişkin ve çocuk bileti nasıl istenir?
2. Altmış yaşın üstündeki bir ziyaretçi indirim için gişede ne der?
3. "Last entry" ne demektir?
4. Bir sonraki turun saatini nasıl sorarsın?
5. "Guide", "audio guide" ve "guidebook" arasındaki fark nedir?

Cevaplar

1. "One adult and one child, please."
2. "Is there a discount for seniors?"
3. Son giriş saati; bu saatten sonra müze açık olsa da içeri girilemez.
4. "What time does the next tour start?"
5. "Guide" tur rehberi olan kişi, "audio guide" kulaklıkla dinlenen kayıt, "guidebook" ise rehber kitaptır.

Sesli tekrar görevi

Sonra kendi ailen ya da arkadaşların için bilet iste: kaç yetişkin, kaç çocuk, varsa öğrenci ya da yaşlı. Cümleyi her seferinde sayıları değiştirerek yeniden kur: "Two adults and one student, please."

Özet kartı

1. Bilet türleri: "adult", "child"; birlikte: "One adult and one child, please."
2. İndirim: "concession" ya da "discount"; ödemeden önce sor: "Is there a discount for…?"
3. Saatler: "What time does it close?"; "last entry" kapanıştan önce olabilir.
4. Tur: "guided tour"; "What time does the next tour start?", "Is there a tour in Turkish?"
5. Sesli rehber: "audio guide"; "Do you have an audio guide in Turkish?"
6. Kurallar: "Can I take photos?"; "no flash", "No photography", "cloakroom".

Sonraki derse köprü

Müzeden döndükten sonra torunu ateşleniyor ve gece Nermin Hanım'ın da boğazı ağrımaya başlıyor. Yurt dışında hastalanmak, bir eczacıya derdini anlatmak ya da bir doktora gitmek gerektiğinde, birkaç temel cümleyi bilmek büyük rahatlık sağlar. Sıradaki derste bir eczacıya ya da doktora belirtileri İngilizce anlatmayı çalışıyoruz.