Önce özete göz atDersin sonundaki özet, okumaya başlamadan önce yol haritası olarak.
- Görev bir konu verir ve en önemli meselelerin tartışılmasını ister; konu dışı yazı puan kaybettirir.
- Yazmadan önce soruyu parçala; her talep metinde açıkça karşılanmalı.
- Görüş istenen soruda tavır girişte söylenir ve sonuna kadar değişmez.
- Paragraf başına tek fikir, bir gerekçe ve bir örnek; kendi deneyimin geçerli bir kaynaktır.
- Ezber açılış ve kapanışlardan kaçın; ilk cümleyi soruya bağla.
- En az iki yüz elli sözcük, kırk dakika: plan, yazım, kontrol.
Merak sorusu
Mert ikinci görev için önüne gelen soruyu bir kez okuyup hemen yazmaya başlıyor. Soru şöyle: "More and more people now work from home. What are the advantages and disadvantages of this trend? Do the advantages outweigh the disadvantages?" Mert'in metni ezberlediği bir cümleyle açılıyor: "In this day and age, working from home is a hotly debated topic." Ardından iki dengeli paragraf geliyor, biri avantajlar, biri dezavantajlar, ve kısa bir sonuç.
Fiona'nın notu yine kısa: "Well organised, but you've answered half the question. Do the advantages outweigh the disadvantages? I've read 280 words and I still can't tell what you think." Mert soruyu yeniden okuyor ve ikinci cümleyi ilk kez gerçekten görüyor. Metni iyi yazılmıştı; ama sorulmayan bir soruya cevap veriyordu.
Anlatım
Görev ne istiyor
Resmî açıklamaya bakılırsa bu görevde önüne bir konu konur ve cevabın o konunun en önemli meselelerini tartışması beklenir. Görev, bir soruna çözüm sunmayı, bir görüşü ortaya koyup gerekçelendirmeyi, kanıtları, görüşleri ve sonuçlarını karşılaştırmayı ya da fikirleri, kanıtları veya bir argümanı değerlendirip sorgulamayı isteyebilir. Metin iki yüz elli sözcüğün altına düşmemeli, bu göreve kırk dakikadan fazla ayrılmaması önerilir ve akademik ya da yarı resmî, tarafsız bir üslup beklenir.
Sayfada iki cümle özellikle önemlidir. Biri, ilgili örneklerin, gerekirse kendi deneyiminden örneklerin ya da kanıtların kullanılması gerektiğidir. Öbürü, konuyla ilgisi olmayan yazının puan kaybettireceğidir. Mert'in ezber açılışı bu ikinci uyarının küçük bir örneğiydi: soruya hiçbir şey eklemeyen bir cümle.
Yazmaya başlamadan önce soruyu parçala
İkinci görevde en sık puan kaybı dil hatasından değil, sorunun bir parçasını atlamaktan gelir. Bu yüzden soruyu okuduktan sonra yazmaya başlamadan önce onu parçalarına ayır. Kaç soru soruluyor? Her biri ne istiyor: bir görüş mü, bir karşılaştırma mı, bir çözüm mü? Mert'in sorusunda iki talep vardı: avantajları ve dezavantajları tartışmak, sonra hangisinin ağır bastığına karar vermek. İkincisi metnin asıl yükünü taşıyordu.
Soru cümleleri genellikle birkaç tanıdık biçimde gelir: bir ifadeye ne ölçüde katıldığını sormak, iki görüşü tartışıp kendi görüşünü istemek, avantaj ve dezavantajları karşılaştırmak, bir sorunun nedenlerini ve çözümlerini istemek, ya da iki ayrı soruyu birlikte sormak. Biçim ne olursa olsun, kural aynıdır: sorudaki her talebin metinde açıkça karşılanmış olması gerekir.
Tavrın baştan sona görünmeli
Tez cümlesinin bir denemedeki işlevini ve yazmadan önce plan kurmayı Ders EN4.33'te görmüştük. Sınavda bunun somut bir anlamı vardır: görüş istenen bir soruda tavrın girişte açıkça söylenir ve metnin sonuna kadar değişmez. Okuyucu ilk paragrafın sonunda senin ne düşündüğünü bilmelidir. Sonuç paragrafı yeni bir fikir eklemez; girişte söylediğin tavrı, gövdede kurduğun gerekçelerle birlikte yeniden toparlar.
Bu cümle soruya doğrudan cevap verir ve bir koşul ekleyerek tavrı inceltir. "Provided that" yapısıyla gelen bu koşul, okuyucuya gövdede neyin tartışılacağını da haber verir.
Paragraf başına tek fikir ve bir örnek
Gövde paragraflarının her biri tek bir ana fikri taşır ve o fikri bir gerekçe ve bir örnekle destekler. Fikir paragrafının iç düzenini Ders EN3.36'da görmüştük: konu cümlesi, destek, gerektiğinde karşı görüşe bir cümle. Resmî sayfa kendi deneyiminden örnek vermeye açıkça izin verir. Bu, sınav için bir kolaylıktır: uydurma bir istatistik yerine, bildiğin gerçek bir durumu kısaca anlatmak hem dürüst hem inandırıcıdır.
Ezber kalıplar ve sözcük sayısı
"In this day and age", "It is a hotly debated topic", "Every coin has two sides" gibi ezber açılışlar sözcük sayısını artırır, ama soruya bir şey eklemez. Görevi okuyan biri bunları çok sık görür ve bir dil becerisinin değil, bir hazırlık kitabının izi olarak okur. Girişin ilk cümlesi konuyu soruya özgü bir biçimde tanıtmalı, ikinci cümlesi tavrı söylemelidir.
Sözcük alt sınırı iki yüz ellidir; altında kalan bir metin, birinci görevde olduğu gibi, yüksek bantlar için yeterli kanıt sunmayabilir. Ama sınırı çok aşmak da bir kazanç değildir: daha uzun bir metin, daha çok hata yapma ve zamanı tüketme fırsatıdır. Hedef, sınırı rahatça geçen ama kırk dakikada planlanıp kontrol edilebilecek kadar kısa kalan bir metindir; denemelerinde kendi rahat uzunluğunu bul.
Kırk dakikanın bütçesi
Kırk dakikayı üç parçaya bölmek işe yarar: birkaç dakika soruyu parçalayıp planlamak, otuz dakikaya yakın yazmak ve son birkaç dakikada metni bir kez okuyup tutarlılığı ve dil hatalarını kontrol etmek. Planlamaya ayrılan dakikalar kayıp değildir; sorunun bir parçasını atlamanın en güvenilir panzehiridir.
Türkçe köprüsü
Türkçe kompozisyonda tavrı sona saklamak sık görülen ve çoğu zaman beğenilen bir düzendir: önce konuya genel bir giriş, sonra farklı yönler, en sonda yazarın kanaati. Mert'in metni bu düzeni izliyordu ve son paragrafa gelmeden fikrini söylemedi; ama son paragrafta da söylemedi. İngilizce sınav denemesinde okuyucu tavrı baştan görmek ister ve metnin geri kalanını o tavrın gerekçesi olarak okur.
Bir de genelleme alışkanlığı var. Türkçe kompozisyonlarda "Günümüzde teknoloji hayatımızın vazgeçilmez bir parçası olmuştur" gibi geniş girişler sık kullanılır. Bu cümlelerin İngilizce karşılıkları, ezber açılışların ta kendisidir. Girişin ilk cümlesini sorunun kendisine bağla; genelden özele değil, doğrudan soruya git.
Gerçek hayattan örnekler
Mert aynı soruyu bir hafta sonra yeniden yazıyor. Bu kez önce soruyu iki satıra bölüyor ve kenarına not alıyor: avantajlar, dezavantajlar, ağır basan hangisi ve neden. Tavrını yazmadan önce belirliyor: avantajlar ağır basıyor, ama bir koşulla.
Giriş, evden çalışmanın neden yaygınlaştığını tek bir cümleyle anlatıyor ve ikinci cümlede tavrını söylüyor. Birinci gövde paragrafı kuzeninin yol süresi örneğiyle avantajları, ikincisi yalnızlık ve ekip bağı üzerinden dezavantajları anlatıyor, ama paragrafın sonunda bu sakıncaların nasıl azaltılabileceğine değiniyor. Sonuç, girişteki tavrı koşuluyla birlikte yeniden kuruyor. Metin iki yüz yetmiş beş sözcük ve Mert son dört dakikayı okumaya ayırıyor. Fiona'nın notu: "This time your answer was clear before I'd finished the introduction."
Sık yapılan hata
Yaygın yanlış✗ Sorunun bir parçasını atlamak ve tavrı hiç söylememek: avantajları ve dezavantajları anlatıp "outweigh" sorusuna cevap vermemek.
✓ Soruyu yazmadan önce parçalarına ayır ve her parçayı metinde açıkça karşıla; tavrı girişte söyle, sonuçta yeniden kur. Hata, soruyu bir kez okuyup hemen yazmaya başlamaktan ve Türkçe kompozisyonda kanaati sona saklama alışkanlığından gelir.
İkinci hata, ezber açılış ve kapanış kalıplarına güvenmektir. Bu kalıplar her soruya uyduğu için hiçbir soruya tam uymaz ve okuyucuya senin değil, bir şablonun konuştuğunu düşündürür.
Mini alıştırma
- Görüş yazısında senden hangi dört tür düşünme işi istenebilir?
- İkinci görevde kendi deneyiminden örnek vermek kabul edilir mi?
- Konu dışı yazmanın sonucu nedir?
- Görüş istenen bir soruda tavır nerede söylenmelidir?
- Kırk dakikayı nasıl bölmek işe yarar?
Cevaplar
- Bir soruna çözüm sunmak, bir görüşü gerekçelendirmek, kanıtları ve görüşleri karşılaştırmak, fikirleri ya da bir argümanı değerlendirip sorgulamak.
- Evet; resmî sayfa ilgiliyse kendi deneyiminden örnek kullanmaya izin verir.
- Puan kaybettirir.
- Girişte; metnin sonuna kadar değişmeden sürer ve sonuçta yeniden kurulur.
- Birkaç dakika soruyu parçalayıp planlamak, otuz dakikaya yakın yazmak, son birkaç dakikada kontrol etmek.
Sesli tekrar görevi
Ardından iki gövde paragrafının konu cümlelerini ve her biri için kendi hayatından birer örneği sesli anlat: "One clear benefit is… For example, when I…" Bu çalışma yazmadan önce yapılan bir plan gibidir; planı sesli kurabiliyorsan, metni yazmak çok daha hızlı olur.
Özet kartı
- Görev bir konu verir ve en önemli meselelerin tartışılmasını ister; konu dışı yazı puan kaybettirir.
- Yazmadan önce soruyu parçala; her talep metinde açıkça karşılanmalı.
- Görüş istenen soruda tavır girişte söylenir ve sonuna kadar değişmez.
- Paragraf başına tek fikir, bir gerekçe ve bir örnek; kendi deneyimin geçerli bir kaynaktır.
- Ezber açılış ve kapanışlardan kaçın; ilk cümleyi soruya bağla.
- En az iki yüz elli sözcük, kırk dakika: plan, yazım, kontrol.
Sonraki derse köprü
Yazmada metni düşünüp düzeltmeye zamanın vardı; konuşmada ise cevap anında, bir sınav görevlisinin karşısında verilir. Konuşma bölümü üç parçadan oluşur: tanıdık konularda kısa sorular, hazırlık için kısa bir süre verilen bir konuşma kartı ve o konunun daha soyut yönlerini tartışan bir sohbet. Her parça farklı bir beceri ölçer ve en sık hata, üçüne de aynı biçimde cevap vermektir. Sıradaki derste bu üç parçanın her birinde sınav görevlisinin neyi dinlediğini çalışıyoruz.