IELTS Writing Task 1

Merak sorusu

Mert ilk birinci görev denemesini çevrim içi çalıştığı öğretmeni Fiona'ya gönderiyor. Görevde bir sütun grafiği var: 2010 ile 2020 arasında üç ülkede kömürden, gazdan ve yenilenebilir kaynaklardan üretilen elektrik. Mert'in metni grafiğin her sütununu sırayla anlatıyor: önce birinci ülkenin her yılı, sonra ikincisinin, sonra üçüncüsünün. Toplam yirmi dört sayı, hepsi doğru. Son cümle ise şöyle: "In my opinion, renewable energy is the future of the world."

Fiona'nın notu iki satır: "Every number is correct, but after reading this I couldn't tell you what the chart is about. Where's your overview? And the task didn't ask for your opinion." Mert şaşırıyor. Grafiği eksiksiz anlatmıştı; eksik olan ne olabilirdi?

Anlatım

Görev ne istiyor

Resmî sayfaya göre birinci görevde bir ya da birkaç grafik, çizelge ya da tablo, ya da bir nesnenin, bir aygıtın, bir sürecin veya bir olayın diyagramı verilir. Senden beklenen, bu bilgiyi kendi sözcüklerinle düzenlemek, sunmak ve gerekiyorsa karşılaştırmak; bir sürecin aşamalarını ya da bir şeyin nasıl çalıştığını anlatmaktır. Sözcük alt sınırı yüz ellidir ve bu göreve yirmi dakikadan fazla ayrılmaması önerilir. Cevap madde işaretleriyle ya da notlarla değil, bağlantılı bir metin olarak yazılmalıdır.

Bu tanımda iki fiil öne çıkar: düzenlemek ve karşılaştırmak. Görev bir döküm değil, bir özettir. Mert'in metni bir dökümdü; her bilgiyi verdi ama hiçbirini seçmedi.

Değişimi anlatmanın dili zaten elinde

Grafik anlatmanın temel dilini, değişim fiillerini, hız ve büyüklük zarflarını, by, to ve from farkını, yüzde ile yüzde puan ayrımını Ders EP2.14'te bir iş sunumu üzerinden çalışmıştık. Karşılaştırma yapılarını ise Ders EN2.8'de görmüştük. Bu derste o dili tekrar etmiyor, onu sınavın istediği bir yapıya yerleştiriyoruz.

Dört parçalı iskelet

Birinci görev için yaygın ve işe yarayan bir iskelet dört paragraftan oluşur. Giriş, grafiğin ne gösterdiğini bir cümleyle, soru kâğıdındaki ifadeyi kendi sözcüklerinle yeniden kurarak söyler. Genel bakış, en önemli iki ya da üç özelliği sayı vermeden özetler. Ardından iki gövde paragrafı gelir; her biri bir grup veriyi sayılarla ve karşılaştırmalarla anlatır.

Girişte soru kâğıdındaki cümleyi kelimesi kelimesine kopyalamak bir şey kazandırmaz; onu farklı bir yapıyla ve eş anlamlı sözcüklerle yeniden kurmak, dil becerini ilk cümleden gösterir.

Genel bakış: görevin kalbi

Genel bakış, okuyucunun grafiğe bir kez baktığında aklında kalması gereken şeydir: en büyük eğilim, en belirgin fark, en çarpıcı değişim. Bu paragrafta ayrıntılı sayı verilmez. "Overall" ya da "In general" ile başlayan iki cümle çoğu zaman yeter.

Genel bakış ile bir sonuç paragrafı aynı şey değildir. Sonuç paragrafı yorum yapar ya da bir görüş bildirir; birinci görev ise yorum istemez. Grafikte olmayan bir sebebi, bir tahmini ya da bir kişisel görüşü eklemek, görevin dışına çıkmaktır. Mert'in son cümlesi tam bu yüzden sorunluydu.

Seçmek ve gruplamak

Yüz elli sözcükte yirmi dört sayıyı anlatmak hem imkânsızdır hem de gereksiz. Gövde paragraflarında önce veriyi gruplara ayır. Bir gruplama yolu türe göredir: bir paragrafta fosil kaynaklar, öbüründe yenilenebilirler. Başka bir yol benzerliğe göredir: benzer değişim gösteren ülkeler bir paragrafta, farklı olan öbüründe. Hangi yolu seçersen seç, her paragrafta yalnızca o grubu anlatan en önemli sayıları kullan: başlangıç, bitiş, en yüksek nokta, en büyük fark.

Süreç diyagramları

Görev bir grafik değil de bir süreç diyagramı olduğunda dil değişir. Burada değişim fiilleri yerine aşamaları sıralayan ifadeler ve edilgen yapı öne çıkar: "First,…", "After that,…", "Once…, …", "Finally,…". Süreçte işi kimin yaptığı genellikle önemli değildir, bu yüzden edilgen doğal düşer: "The beans are roasted and then ground." Edilgen yapıyı Ders EN3.14'te görmüştük. Süreç diyagramında da genel bakış yazılır: sürecin kaç aşamadan oluştuğu, nerede başlayıp nerede bittiği.

Uzunluk ve zaman

Resmî sayfa, cevap çok kısa olduğunda yüksek bantlar için gereken dil özelliklerine dair yeterli kanıt olmayabileceğini belirtir. Yüz elli sözcüğün altına düşmemek bu yüzden önemlidir. Öte yandan yazma puanında ağırlığın üçte ikisi ikinci görevdedir; birinci göreve yirmi dakikadan fazla harcamak, daha değerli olan ikinci görevden zaman çalmaktır.

Türkçe köprüsü

Türkçe kompozisyon geleneğinde bir metin çoğu zaman giriş, gelişme ve sonuçtan oluşur ve sonuç paragrafında yazarın bir değerlendirme yapması beklenir. Mert'in "In my opinion" cümlesi bu alışkanlığın doğal bir uzantısıydı. Birinci görevde ise sonuç yerine genel bakış vardır ve genel bakış yorum değil, özetin özetidir. Görüş bildirmek ikinci görevin işidir.

Bir de veri anlatma alışkanlığı var. Okulda bir tabloyu anlatırken çoğumuz satır satır ilerleriz: önce birinci satır, sonra ikinci. Bu düzen eksiksiz ama yorgun bir metin üretir. İngilizce sınav metninde okuyucu, tablonun her hücresini değil, hücreler arasındaki ilişkiyi görmek ister. Bu yüzden satır satır değil, eğilim eğilim düşün.

Gerçek hayattan örnekler

Mert aynı görevi yeniden yazıyor. Önce grafiğe iki dakika bakıp üç not alıyor: kömür her yerde düştü, yenilenebilir her yerde arttı, en büyük değişim ikinci ülkede. Sonra dört paragrafı kuruyor: grafiği yeniden ifade eden bir giriş, bu üç notu sayısız veren bir genel bakış, fosil kaynakları anlatan bir paragraf ve yenilenebilirleri anlatan bir paragraf.

Bu kez metinde yirmi dört değil, dokuz sayı var ve her biri bir karşılaştırmanın içinde duruyor. Son paragraf bir görüşle değil, ikinci ülkedeki çarpıcı artışla bitiyor. Metin yüz yetmiş sözcük tutuyor ve Mert onu on dokuz dakikada bitiriyor. Fiona'nın notu bu kez tek satır: "Now I can see the chart without looking at it."

Sık yapılan hata

İkinci hata girişte soru cümlesini olduğu gibi kopyalamaktır. Kopyalanan cümle sözcük sayısına katkı yapar gibi görünür, ama senin dilini göstermez. Aynı bilgiyi farklı bir yapıyla ve eş anlamlılarla kur.

Mini alıştırma

1. Resmî sayfaya göre birinci görevde hangi tür görseller verilebilir?
2. Genel bakış paragrafında neden ayrıntılı sayı verilmez?
3. Genel bakış ile bir sonuç paragrafı arasındaki fark nedir?
4. Bir sütun grafiğindeki veriyi gövde paragraflarına ayırmanın iki yolu nedir?
5. Süreç diyagramında hangi dilbilgisi yapısı öne çıkar ve neden?

Cevaplar

1. Bir ya da birkaç grafik, çizelge ya da tablo, ya da bir nesnenin, aygıtın, sürecin veya olayın diyagramı.
2. Çünkü genel bakış en önemli eğilimleri özetler; ayrıntı gövde paragraflarına aittir.
3. Genel bakış yalnızca özetler; sonuç paragrafı yorum ya da görüş ekler ve birinci görevde istenmez.
4. Türe göre ya da benzer değişim gösteren öğelere göre gruplamak.
5. Edilgen yapı; çünkü süreçte işi kimin yaptığı genellikle önemli değildir.

Sesli tekrar görevi

Ardından bir süreç seç, örneğin çay demlemek ya da bir mektubun postaya verilmesi, ve aşamalarını edilgen yapıyla sesli anlat: "First, the water is boiled. After that, …" Her aşamayı bir sıralama ifadesiyle bağla ve sonunda sürecin kaç aşamadan oluştuğunu söyleyen bir genel bakış cümlesi ekle.

Özet kartı

1. Birinci görev bir döküm değil, bir özettir: düzenle, seç, karşılaştır.
2. Dört paragraf: yeniden ifade edilen giriş, sayısız genel bakış, iki gövde paragrafı.
3. Genel bakış görevin kalbidir; yorum ve görüş yoktur.
4. Veriyi türe ya da benzerliğe göre grupla; yalnızca önemli sayıları ver.
5. Süreç diyagramında sıralama ifadeleri ve edilgen yapı.
6. Alt sınır yüz elli sözcük, süre yaklaşık yirmi dakika; puanın büyük kısmı ikinci görevden gelir.

Sonraki derse köprü

Birinci görevde görüş bildirmek yasaktı; ikinci görevde ise tam olarak bu istenir. Bir tartışmalı ifade, bir sorun ya da iki karşıt görüş verilir ve senden iki yüz elli sözcüğün altına düşmeden, yaklaşık kırk dakikada, bir tavır alıp onu savunman beklenir. Yazma puanının daha büyük kısmı bu görevden gelir ve en sık puan kaybı, sorunun bütün parçalarına cevap vermemekten doğar. Sıradaki derste bu görüş yazısının nasıl planlanacağını ve sorunun her parçasının nasıl karşılanacağını çalışıyoruz.