IELTS Listening

Merak sorusu

Mert ikinci deneme sınavının dinleme bölümünü bitirdiğinde kendinden emin. İlk bölümdeki telefon konuşmasını, bir kadının spor salonuna üye olmak için bilgi aldığı sahneyi, neredeyse kelimesi kelimesine anlamış. Cevap anahtarını açtığında ise ilk on sorudan üçünü kaçırdığını görüyor. Birinde yönerge "ONE WORD ONLY" diyordu ve o "Wednesday morning" yazmıştı. Birinde kadının soyadı harf harf söylenmişti ve Mert bir harfi yanlış yazmıştı. Üçüncüsünde ise ücreti "fifty" yerine "fifteen" diye not etmişti.

Üç soru, üç farklı neden ve hiçbiri anlamamaktan kaynaklanmıyor. Dinleme bölümü yalnızca anlamayı değil, duyduğunu doğru biçimde, doğru uzunlukta ve doğru yazımla kâğıda geçirmeyi de ölçüyor. Puanı nerede kaybettiğini görmeyen biri, daha çok dinleyerek aynı hataları tekrarlar.

Anlatım

Bölümün yapısı

Resmî sayfaya göre dinleme bölümü yaklaşık otuz dakika sürer ve dört bölümden oluşur. İlk iki bölüm gündelik ve sosyal durumlardır: birincisinde iki kişi arasında bir konuşma, örneğin bir seyahat ayarlaması; ikincisinde tek bir konuşmacının gündelik bir konuyu anlatması, örneğin bir yerin olanaklarını tanıtması. Son iki bölüm eğitim ortamına geçer: üçüncüsü bir eğitim bağlamında iki ana konuşmacı arasında bir konuşma, örneğin bir hocayla öğrenciler; dördüncüsü ise tek bir konuşmacının akademik bir konuyu anlattığı bir sunum.

Toplam kırk soru vardır ve her doğru cevap bir puan getirir. Her kaydı yalnızca bir kez duyarsın; geri sarmak yoktur. Konuşmacılar farklı aksanlarla konuşur; resmî sayfa İngiliz, Avustralya, Yeni Zelanda ve Kuzey Amerika aksanlarını sayar. Bölümler ilerledikçe hem konu soyutlaşır hem de konuşmanın hızı ve yoğunluğu artar.

Soru türleri

Dinleme bölümünde birçok soru türü vardır: çoktan seçmeli, eşleştirme, bir plan, harita ya da diyagram üzerinde etiketleme, form, not, tablo ya da akış şeması doldurma, cümle tamamlama ve kısa cevaplı sorular. Bunların çoğunda cevap, kayıtta geçen bir sözcük, bir sayı ya da bir addır ve onu senin yazman gerekir. Bu yüzden bu bölüm, bir tür hızlı ve dikkatli not tutma becerisidir.

Sözcük sınırı

Birçok soru, cevabın uzunluğuna bir sınır koyar: "NO MORE THAN TWO WORDS AND/OR A NUMBER" gibi. Resmî sayfa bu konuda açıktır: sözcük sınırını aşan bir cevap, içeriği doğru olsa bile puan kaybettirir. Aynı sayfaya göre "check-in" gibi tire ile bağlanmış sözcükler tek sözcük sayılır. Mert'in "Wednesday morning" cevabı bu yüzden yanlış sayıldı: doğru bilgiyi duymuştu, ama sınır tek sözcüktü.

Sınırı okurken üç şeye dikkat et: kaç sözcük, sayıya izin var mı ve bu sınır o soru grubunun tamamı için mi geçerli? Yönerge her soru grubunun başında yazar ve bir gruptan öbürüne değişebilir.

Dinlemeden önce: cevabın türünü tahmin et

Kayıt başlamadan önce soruları okumak için kısa bir süre verilir. Dinlemeden önce tahmin etmeyi ve vurgulu sözcükleri yakalamayı Ders EN3.37'de görmüştük. Sınavda bu tahmin daha somut bir hâl alır: her boşluğa bak ve oraya ne tür bir cevap geleceğini kendine sor. Bir tarih mi, bir fiyat mı, bir ad mı, çoğul bir isim mi? "Membership fee: £___" boşluğuna bir sayı gelir; "Name of instructor: ___" boşluğuna büyük olasılıkla harf harf söylenecek bir ad.

Bu tahmin kulağını doğru yere yönlendirir. Kayıtta bir sayı duyduğunda, onu hangi boşluğa koyacağını zaten bilirsin.

Fikir değiştiren konuşmacılar

Dinleme kayıtlarında konuşmacılar sık sık fikir değiştirir ya da kendilerini düzeltir. "The class is on Tuesday… oh, sorry, they've moved it to Thursday this term." İlk duyduğun bilgiyi hemen yazan biri, düzeltmeyi kaçırır. Bu yüzden "actually", "sorry", "no, wait", "that's changed" gibi sözcükler duyduğunda kalemini bir an beklet: doğru cevap çoğu zaman düzeltmeden sonra gelir.

Aynı anlam, farklı sözcükler

Soru kâğıdındaki sözcükler ile kayıttaki sözcükler çoğu zaman aynı değildir. Soru "What does the woman want to improve?" derken, kayıtta kadın "I'd really like to get fitter" diyebilir. Kayıtta soru kâğıdındaki sözcüğü birebir beklemek, cevabın geçtiği anı kaçırmana yol açar. Dinlerken sözcüğü değil, anlamı izle.

Sayılar, harfler ve yazım

Sayılar ve harf harf söylenen adlar, Türk adayların en çok puan kaybettiği yerlerdendir. Fifteen ile fifty arasındaki farkı Ders EN0.10'da görmüştük: belirleyici olan vurgunun yeri ve sondaki sestir. Harf harf söylenen adlarda ise İngiliz alfabesinin harf adlarını hızla tanımak gerekir. Doğru duyduğun bir sözcüğü doğru yazmak da hazırlığın bir parçasıdır; bu yüzden formlarda sık geçen sözcüklerin, ay ve gün adlarının, adres ve meslek sözcüklerinin yazımını ayrıca çalış.

Türkçe köprüsü

Türkçede harflerin adları büyük ölçüde seslerine yakındır ve harf harf söylenen bir ad kolayca yazılır. İngilizcede ise harf adları seslerden çok farklıdır. E harfi "ii", I harfi "ay" diye okunur; G ile J, A ile R, E ile I gibi çiftler Türk kulağında kolayca karışır. Bir soyadı hızla "T-H-O-R-P-E" diye söylendiğinde, Türkçe harf adlarıyla düşünen biri bir harfi kaçırır. Bu karışıklığı Ders EN0.5'te çalışmıştık; sınavda o beceri hız kazanmak zorundadır.

Not tutma alışkanlığı da bir fark yaratır. Türkçe ders notlarında çoğumuz anlamı kısaltarak, kendi sözcüklerimizle yazarız. Dinleme sınavında ise bu alışkanlık tehlikelidir: cevabın kayıtta geçen sözcük olması ve sınıra uyması gerekir. Anlamı kendi sözcüklerinle yazmak yerine, duyduğun sözcüğü olduğu gibi yazmayı alışkanlık hâline getir.

Gerçek hayattan örnekler

Mert bir sonraki hafta yalnızca birinci bölümü çalışıyor. Her kayıttan önce boşluklara bakıp her birinin yanına küçük bir işaret koyuyor: sayı, ad, gün, isim.

Bu kez harfleri dinlerken her birini hemen yazıyor ve sonunda adın tamamını kontrol ediyor. Ücreti duyduğunda vurgunun ilk hecede mi ikinci hecede mi olduğuna dikkat ediyor ve "fifty" yazıyor. Gün sorusunda konuşmacı önce salıyı söyleyip sonra perşembeye düzeltince kalemini bekletiyor. Yönergeyi tekrar okuyup tek sözcük sınırını görünce yalnızca "Thursday" yazıyor. Birinci bölümde on sorunun onunu da doğru yapıyor.

Sık yapılan hata

İkinci yaygın hata ilk duyulan bilgiyi hemen yazmaktır. Konuşmacının kendini düzelttiği durumlarda ilk bilgi çoğu zaman bir tuzaktır. "Actually" ya da "sorry" gibi bir işaret duyduğunda yazdığını değiştirmeye hazır ol.

Mini alıştırma

1. Dinleme bölümünün dört bölümü hangi durumlardan oluşur?
2. Kayıtlar kaç kez dinletilir?
3. Sözcük sınırını aşan ama içeriği doğru olan bir cevap ne olur?
4. "check-in" kaç sözcük sayılır?
5. Konuşmacı bir bilgiyi düzelttiğinde hangi bilgiyi yazmalısın?

Cevaplar

1. İlk ikisi gündelik ve sosyal durumlar, son ikisi eğitim ve öğretim bağlamları; dördüncüsü akademik bir konuda tek konuşmacı.
2. Yalnızca bir kez.
3. Puan kaybettirir.
4. Tek sözcük.
5. Düzeltmeden sonra gelen bilgiyi.

Sesli tekrar görevi

Ardından sayı çiftlerini söyle ve vurguyu abart: "fifteen, fifty", "thirteen, thirty", "seventeen, seventy". Son olarak fikir değiştiren bir cümle kur ve söyle: "It starts at six… no, sorry, at half past six." Bu tür cümleleri kendin üretmek, onları sınavda duyduğunda tanımanı kolaylaştırır.

Özet kartı

1. Dört bölüm: iki gündelik, iki eğitim bağlamı; kırk soru, her biri bir puan, kayıt bir kez.
2. Farklı aksanlar: İngiliz, Avustralya, Yeni Zelanda, Kuzey Amerika.
3. Sözcük sınırını aşan cevap doğru olsa bile puan kaybettirir; tireli sözcük tek sayılır.
4. Dinlemeden önce her boşluğa gelecek cevabın türünü tahmin et.
5. Konuşmacının düzeltmesini bekle; kayıttaki sözcük soru kâğıdındakinden farklı olabilir.
6. Sayılar, harf harf söylenen adlar ve yazım ayrıca çalışılır.

Sonraki derse köprü

Dinlemede bilgi sana gelir ve bir kez geçer; okumada ise metin önündedir ama zaman azdır. Altmış dakikada üç uzun metin ve kırk soru, her metni dikkatle baştan sona okumaya yetmez. Bu bölümde başarı, metni okumaktan çok, nerede okuyacağını bilmekten gelir: bir soruyu metnin hangi paragrafına bağlayacağını hızla bulmak ve doğru, yanlış ve verilmemiş gibi cevaplar arasındaki ince farkı görmek. Sıradaki derste IELTS okuma bölümünü ve onun soru türlerini çalışıyoruz.