IELTS'i tanımak: Academic ve General Training

Merak sorusu

Mert sınav kaydını yapmak için IELTS başvuru sayfasını açıyor ve iki seçenek görüyor: biri Academic, öbürü General Training. Bir an düşünüyor. "General" sözcüğü ona daha kolay, daha genel bir sınavı çağrıştırıyor; "Academic" ise ağır makaleler ve zor sorular. Hollanda'da yüksek lisans yapacak olsa da puanı yüksek almak istiyor ve imleci General Training'in üzerine getiriyor.

Tam o sırada Zehra'dan bir mesaj geliyor: "Before you pay, check which one your university asks for." Mert başvuracağı üniversitenin sayfasına dönüyor ve şartı yeniden okuyor; orada açıkça IELTS Academic yazıyor. Yanlış türe girmiş olsaydı, sonuç belgesi ne kadar yüksek olursa olsun başvurusunda işe yaramayacaktı. Peki bu iki tür birbirinden gerçekte nasıl ayrılıyor, ve biri öbüründen gerçekten daha mı kolay?

Anlatım

Kolay ve zor değil, iki ayrı amaç

IELTS'in iki türü bir zorluk sıralaması değildir; iki farklı amaca göre tasarlanmıştır. Academic, üniversiteye girmek ya da bir meslek kuruluşuna kaydolmak isteyenler içindir; General Training ise başka bir ülkeye yerleşmek, orada çalışmak ya da eğitim almak isteyenlerin başvurularında kullanılır. Bir üniversite Academic istiyorsa, General Training sonucu genellikle kabul edilmez; bir göç başvurusu General Training istiyorsa, bunun tersi de geçerli olabilir. Hangi türe gireceğine sınav değil, başvurduğun kurum karar verir.

İki türün puan ölçeği aynıdır: her bölüm ve genel sonuç, sıfırdan dokuza kadar, araya yarım puanlar da girecek biçimde verilir. Ama aynı bant, iki türde farklı metinler ve farklı görevlerle elde edilir. Bu yüzden "General Training'de daha kolay yüksek puan alınır" düşüncesi bir kısayol değil, çoğu zaman bir yanılgıdır.

Ortak olan iki bölüm

Resmî sayfaya göre dinlemede ve konuşmada iki tür arasında hiçbir fark yoktur. Dinleme yaklaşık otuz dakika sürer, dört bölümden ve toplam kırk sorudan oluşur; kayıtlar yalnızca bir kez dinletilir. Konuşma on bir ile on dört dakika sürer, üç bölümden oluşur ve sınav görevlisiyle yüz yüze bir görüşme biçimindedir. Bu iki bölüme Academic için de General Training için de aynı biçimde hazırlanırsın.

Konuşma bölümü genellikle böyle tanıdık, kişisel sorularla açılır ve giderek daha soyut konulara ilerler. Bu bölümün ayrıntılarını ayrı bir derste göreceğiz.

Okuma: aynı süre, farklı metinler

Okuma bölümü iki türde de altmış dakika sürer, üç bölüme ayrılır ve kırk soru içerir. Fark metinlerin türündedir. Academic'te metinler kitaplardan, dergilerden, gazetelerden ve çevrim içi kaynaklardan alınır ve genel bir okur kitlesine yönelik, akademik konulara yakın yazılardır.

General Training'de ise bölümler gündelik hayattan iş hayatına ve genel ilgi alanlarına doğru ilerler. İlk bölüm duyurular, ilanlar ve tarifeler gibi gündelik metinlerden önemli bilgiyi bulmayı ister. İkinci bölüm iş yeriyle ilgilidir: iş tanımları, sözleşmeler, eğitim malzemeleri. Üçüncü bölüm ise gazete, dergi ve kitaplardan alınmış daha uzun, betimleyici ve anlatı türünde bir metindir.

Yazma: aynı iskelet, farklı ilk görev

Yazma bölümü iki türde de altmış dakika sürer ve iki görevden oluşur. Birinci görevde en az yüz elli sözcük yazılır ve yaklaşık yirmi dakika ayrılması önerilir. İkinci görevde en az iki yüz elli sözcük yazılır ve yaklaşık kırk dakika önerilir. Resmî sayfaya göre ikinci görev, yazma puanına birinci görevin iki katı katkı yapar. Bu yüzden zamanı ikinci göreve yeterince bırakmak bir strateji meselesidir.

Asıl fark birinci görevdedir. Academic'te bir grafik, tablo, çizelge ya da diyagram verilir ve bu görsel bilgiyi kendi sözcüklerinle anlatman istenir. General Training'de ise bir duruma cevap olarak bir mektup yazarsın: konut, iş yeri ya da yaşadığın çevreyle ilgili gündelik bir sorun. Mektup, alıcıya ve duruma göre kişisel, yarı resmî ya da resmî olabilir. İkinci görev iki türde de bir görüşü, bir tartışmayı ya da bir sorunu ele alan bir denemedir.

Bu iki örnek, gerçek sınav sorusu değil, iki türün birinci görevinin nasıl farklılaştığını gösteren örneklerdir.

Sınavın biçimi ve süresi

Okuma, yazma ve dinleme bölümleri toplamda yaklaşık iki buçuk saat tutar; buna konuşma bölümü eklenir. Resmî sayfaya göre yazma bölümü bilgisayarda yazılarak ya da kâğıt üzerinde elle yazılarak yapılabilir; hangi biçimin sunulduğu sınav merkezine göre değişir. Hangi biçime gireceğini kayıt sırasında seçersin ve hazırlığını o biçimde yapman akıllıcadır: bilgisayarda yazmaya alışkın biri kâğıtta yavaşlayabilir, elle yazmaya alışkın biri de klavyede.

Türkçe köprüsü

Türkçede "genel" sözcüğü çoğu zaman daha kolay ve daha yüzeysel bir şeyi çağrıştırır: genel kültür, genel tekrar. "Akademik" ise ağır ve zor bir şeyi. Mert'in tereddüdü bu çağrışımdan geliyordu. Oysa General Training'deki "general", sınavın zorluğunu değil, metinlerin alanını anlatır: gündelik hayat ve iş hayatı. Academic ise üniversite ortamına yakın metinleri ve görevleri anlatır.

Mektup görevi de Türk adaylar için kendine özgü bir tuzak taşır. Türkçede resmî yazışmanın bilinen kalıbı dilekçedir ve bir ev sahibine ya da bir yöneticiye yazılan mektup kolayca dilekçe tonuna kayar. Bir İngilizce mektubun nasıl açılıp nasıl kapandığı Ders EN4.34'ün konusuydu. General Training'in mektup görevinde asıl beceri, alıcıya göre tonu ayarlamaktır: bir arkadaşa yazılan kişisel mektup ile bir şirkete yazılan resmî mektup aynı sorunu bambaşka bir dille anlatır.

Gerçek hayattan örnekler

Mert IELTS Academic'e kaydoluyor ve planındaki her haftayı yeniden gözden geçiriyor. Dinleme ve konuşma için hazırlığı değişmiyor. Okuma için artık gündelik ilanlarla değil, popüler bilim dergilerindeki uzun metinlerle çalışıyor. Yazmanın birinci görevi için grafik ve tablo anlatımı çalışması gerektiğini fark ediyor.

Aynı hafta üniversiteden arkadaşı Burak, Kanada'da iş ve göç başvurusu için hazırlandığını anlatıyor ve başvurusunun General Training istediğini söylüyor. Burak'ın hazırlığı başka: gündelik metinlerde hızlı bilgi bulmak ve farklı tonlarda mektup yazmak. İkisi aynı sınava, aynı ölçekle, ama farklı hedeflere hazırlanıyor.

Sık yapılan hata

İkinci hata yazma bölümünde zamanı yanlış bölmektir. Birinci göreve takılıp ikinci göreve az zaman bırakan aday, puana iki kat katkı yapan görevi aceleyle yazar. Önerilen yirmi ve kırk dakikalık dağılım bir alışkanlık hâline getirilmelidir.

Mini alıştırma

1. Academic ile General Training'i birbirinden ayıran şey nedir?
2. Hangi iki bölüm iki türde de aynıdır?
3. General Training okumasının üç bölümü hangi metin türlerine odaklanır?
4. Yazma bölümünün birinci görevi iki türde nasıl farklılaşır?
5. Yazma puanına daha çok katkı yapan görev hangisidir?

Cevaplar

1. Academic üniversite ve meslek kaydı için; General Training yerleşme, çalışma ve eğitim başvuruları için.
2. Dinleme ve konuşma.
3. Gündelik metinler, iş yeriyle ilgili metinler ve genel ilgi alanından daha uzun bir metin.
4. Academic'te görsel bir bilgiyi anlatmak, General Training'de bir duruma cevap olarak mektup yazmak.
5. İkinci görev; resmî sayfaya göre birinci görevin iki katı katkı yapar.

Sesli tekrar görevi

Ardından neden bu türü seçtiğini İngilizce söyle: "I'm taking IELTS Academic because… The section I need to work on most is…" Arkadaşın Burak gibi General Training'e giren biriyse, onun yerine de konuş: "He's taking General Training because…" İki cümle arasındaki farkı, türlerin amacını adlandırarak belirt.

Özet kartı

1. İki tür bir zorluk sıralaması değil, iki ayrı amaçtır; hangisine gireceğini kurum belirler.
2. İki türün ölçeği aynıdır: sıfır ile dokuz arası, yarım puanlar dahil.
3. Dinleme ve konuşma iki türde aynıdır.
4. Okuma: iki türde de altmış dakika ve kırk soru; Academic'te akademik konulara yakın metinler, General Training'de gündelik, iş ve genel ilgi metinleri.
5. Yazma birinci görev: Academic'te görsel bilgi anlatımı, General Training'de mektup.
6. İkinci görev yazma puanına iki kat katkı yapar; zamanı buna göre böl.

Sonraki derse köprü

İki türde de ortak olan ilk bölüm dinlemedir ve çoğu adayın hazırlığını en çok hafife aldığı bölüm de odur. Dört bölüm gündelik bir konuşmadan bir akademik derse doğru zorlaşır, kayıtlar yalnızca bir kez çalınır ve soruyu okumak, dinlemek ve yazmak aynı anda yapılmak zorundadır. Bir sayıyı ya da bir adın yazılışını kaçırmak, bilgiyi anlamış olsan bile puan kaybettirir. Sıradaki derste IELTS dinleme bölümünü ve bu bölümde puanı nerede kaybettiğini görmeyi çalışıyoruz.