Reading and Use of English

Merak sorusu

Ilgın B2 First için ilk örnek kâğıdını çözerken dördüncü bölümde duraksıyor. Bir cümle verilmiş, altında bir anahtar sözcük ve onunla kurulacak ikinci bir cümlenin boşluklu hâli. Ilgın anlamı hemen kavrıyor ve boşluğa yedi sözcüklük düzgün bir öbek yazıyor. Cevap anahtarına baktığında hem sıfır puan aldığını hem de nedenini görüyor: yönerge iki ile beş sözcük arasında yazılmasını istiyordu.

Üçüncü bölümde ise başka bir şey oluyor. Satırın sonunda büyük harflerle "DECIDE" yazıyor ve boşluk bir kişiyi anlatan bir sıfat istiyor. Ilgın "decisive" yazıyor; cümle ise karar veremeyen birinden söz ediyor. Doğru biçim "indecisive". Sözcüğün kökünü bilmek yetmemiş, cümlenin olumsuz bir anlam istediğini de görmek gerekiyormuş. Bu kâğıdın her bölümü, okumanın ve dilbilgisinin farklı bir köşesini ölçüyor.

Anlatım

Bir kâğıt, iki puan

Ders EP3.19'da gördüğümüz gibi ilk kâğıt sonuç belgesine iki ayrı puan olarak yansır. B2 kitapçığındaki dağılım şöyledir: Reading puanı birinci, beşinci, altıncı ve yedinci bölümlerden; Use of English puanı ise ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerden gelir. C1 Advanced'te de Use of English aynı üç bölümden oluşur; Reading puanına ise birinci bölümle beşinci ile sekizinci arasındaki bölümler katkı yapar. Bu ayrım hazırlığın da iki ayrı damar olduğunu gösterir: bir yanda okuma becerisi, öbür yanda dilbilgisi ve sözcük bilgisinin hassas kullanımı.

Boşluklu metinler

Birinci bölümde bir metindeki boşluklar için seçenekler verilir. C1 Advanced kitapçığına göre her boşluk için dört seçenek vardır; seçenekler çoğu zaman anlamca birbirine yakındır ve fark eşdizimde ya da boşluktan sonra gelen yapıdadır. İkinci bölümde ise seçenek yoktur. Her boşluğa tek bir sözcük yazarsın ve bu sözcük çoğu zaman bir edat, bir bağlaç, bir zamir ya da bir yardımcı fiildir.

İkinci bölüm Türk adaylar için özellikle öğreticidir, çünkü bu küçük sözcükler Türkçede çoğu zaman eklerle karşılanır. "Despite", "whose", "unless", "having" gibi sözcükler, cümlenin iskeletini kuran parçalardır.

Bu cümlede "unless" sözcüğü tek başına koşulun yönünü belirler; boşluğa "if" yazmak cümlenin anlamını tersine çevirirdi. B2 First kitapçığı bu bölümler için önemli bir ipucu verir: boşluktan sonra gelen sözcükleri oku, çünkü onlar cevabı etkileyebilir.

Sözcük türetme

Üçüncü bölümde her boşluk için satırın sonunda büyük harfle bir kök sözcük verilir ve onu boşluğa uyacak biçime dönüştürürsün. C1 Advanced kitapçığı bunu anlamı ve dilbilgisel biçimi birlikte gözeterek doğru biçimi kullanmak olarak tarif eder. B2 First kitapçığı da sözcüğün olumsuz ya da çoğul biçime dönüşmesi gerekebileceğini hatırlatır.

Bu bölümde iki soru sorulur. Boşluk hangi sözcük türünü istiyor: isim mi, sıfat mı, fiil mi, zarf mı? Cümlenin anlamı olumlu mu, olumsuz mu, tekil mi, çoğul mu? Ilgın'ın "decisive" cevabı ilk soruyu doğru, ikinci soruyu yanlış cevaplamıştı.

Anahtar sözcükle yeniden yazma

Dördüncü bölümde metin yoktur. Bir cümle, bir anahtar sözcük ve ikinci cümlenin boşluklu hâli verilir; anahtar sözcüğü kullanarak ilk cümleyle aynı anlamı taşıyan bir öbek yazarsın. B2 First kitapçığı burada açık bir kural koyar: yalnızca iki ile beş sözcük arasında yaz ve cümlenin tamamını yazma. Aynı kitapçığa göre "doesn't" ve "isn't" gibi kısaltmalar açık biçimleriyle sayılır, yani iki sözcüktür. Anahtar sözcüğün kendisi değiştirilmez.

Puanlama da bu bölümde özeldir. Kitapçığa göre bu görevdeki cümle iki parçadan oluşur; bir parçayı doğru tamamlarsan, öbür parçadaki küçük bir hata yüzünden o parçadan puan alamasan bile bir puan alırsın. Yani yarım bir doğru, boş bırakmaktan iyidir.

Bu örnekte anahtar sözcük "last" ve boşluğa giren öbek "time I saw Leyla was" kadar kısa bir parçadır; bütün cümleyi yeniden yazmak gerekmez.

Okuma bölümleri

Okuma bölümleri uzun metinler ve farklı görevler içerir: bir metin üzerine çoktan seçmeli sorular, metinden çıkarılmış cümle ya da paragrafları yerine koyma, sorularla metin bölümlerini eşleştirme. C1 Advanced kitapçığı bu bölümler için yol gösterici bir uyarı yapar: önce metni genel anlamı için hızla oku ve sorularla metnin bölümleri arasındaki bağlantıları bul, sonra belirli yerlere dikkatle dön. Aynı kitapçığa göre birinci ve beşinci bölümlerde sorular, metindeki cevaplarla aynı sırayla gelir.

Paragraf yerleştirme görevinde kitapçık bir yöntem daha önerir: her seçimde öbür seçeneklerin neden yanlış olduğuna da karar ver ve fazladan verilen paragrafın gerçekten hiçbir yere uymadığından emin ol.

Yanlış cevap puan götürmez

B2 First kitapçığına göre doğru bir cevap bir ya da iki puan getirir; yanlış bir cevap da boş bırakılan bir soru da sıfır puandır. Kitapçık bunu açıkça söyler: emin değilsen bir tahminde bulunmak en iyisidir. Türkiye'deki iki yabancı dil sınavında karşılaştığımız ilke burada da geçerli: boş bırakılan bir boşluk, kaybedilmiş bir fırsattır.

Türkçe köprüsü

Türkçede bir sözcüğü olumsuz yapmak için çoğu zaman sona bir ek eklenir: kararlı, kararsız. İngilizcede ise olumsuzluk çoğu zaman başa gelir: decisive, indecisive. Hangi önekin kullanılacağı da sözcükten sözcüğe değişir: un-, in-, im-, dis-, ir-. Türk öğrenci son eke bakmaya alışkındır; sözcük türetme bölümünde ise hem sona hem başa bakmak gerekir.

İkinci bölümdeki küçük sözcükler için de bir köprü var. Türkçede "rağmen", "-dığı için", "-madıkça" gibi anlamlar eklerle ve sonradan gelen sözcüklerle kurulur. İngilizcede bunlar cümlenin ortasında, ayrı birer sözcük olarak durur. Türkçe düşünen biri bu boşluklarda bir anlam arar; oysa doğru cevabı çoğu zaman cümlenin dilbilgisel iskeleti verir.

Gerçek hayattan örnekler

Ilgın yedi gün art arda, akşam yemeğinden sonra dördüncü bölümden altı cümle çözüyor ve yazdığı her cevabın sözcüklerini parmaklarıyla sayıyor; kısaltmaları açarak. Beşi aşan her cevabı daha kısa bir yapıyla yeniden kuruyor. Üçüncü bölüm için bir defter tutuyor: her kök sözcüğün yanına isim, sıfat, fiil ve zarf biçimlerini, bir de olumsuz biçimini yazıyor.

Okuma bölümlerinde C1 kitapçığındaki öneriyi uyguluyor: metni bir kez hızla okuyup soruların hangi bölüme ait olduğunu işaretliyor, sonra yalnızca o bölümlere dönüyor. İkinci örnek kâğıtta dördüncü bölümün altı sorusundan dördünü tam, ikisini yarım puanla tamamlıyor ve hiçbir boşluğu boş bırakmıyor.

Sık yapılan hata

İkinci yaygın hata sözcük türetmede yalnızca sözcük türüne bakıp anlamı kontrol etmemektir. Doğru türde ama yanlış anlamda bir sözcük, örneğin olumsuz bir bağlamda olumlu bir sıfat, puan getirmez.

Mini alıştırma

1. B2 First'te Use of English puanı hangi bölümlerden gelir?
2. İkinci bölümde boşluklara ne tür sözcükler yazılır?
3. Sözcük türetme bölümünde hangi iki soruyu sormak gerekir?
4. Dördüncü bölümde kaç sözcük yazılır ve "isn't" kaç sözcük sayılır?
5. Dördüncü bölümde cümlenin bir parçasını doğru, öbür parçasını yanlış yazarsan ne olur?

Cevaplar

1. İkinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerden.
2. Tek bir sözcük; çoğu zaman edat, bağlaç, zamir ya da yardımcı fiil gibi yapı sözcükleri.
3. Boşluk hangi sözcük türünü istiyor ve cümlenin anlamı olumlu mu olumsuz mu, tekil mi çoğul mu?
4. İki ile beş sözcük; "isn't" iki sözcük sayılır.
5. Doğru parça için bir puan alırsın.

Sesli tekrar görevi

Sonra üç cümleyi anahtar sözcükle sesli yeniden kur ve her seferinde kullandığın sözcükleri parmaklarınla say: "It's not necessary to bring food. NEED — You don't need to bring food." İki ile beş sözcük arasında kaldığını ve anahtar sözcüğün değişmediğini kontrol et.

Özet kartı

1. Bir kâğıt, iki puan: Reading ve Use of English; Use of English ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümlerdir.
2. Boşluklu metinlerde boşluktan sonra gelen sözcükler cevabı belirleyebilir.
3. Sözcük türetme: önce sözcük türü, sonra anlam; olumsuz ve çoğul biçimlere dikkat.
4. Anahtar sözcükle yeniden yazma: iki ile beş sözcük, kısaltmalar iki sözcük, iki parçalı puan.
5. Okuma bölümlerinde önce hızla genel anlam, sonra sorularla bölümler arasında bağlantı.
6. Yanlış cevap da boş cevap da sıfırdır; emin değilsen tahmin et.

Sonraki derse köprü

Okuma ve dilbilgisinde doğru cevap bir yerdeydi; yazma ve konuşmada ise cevabı sen üretirsin ve sınav görevlisi onu belirli ölçütlerle değerlendirir. Cambridge yazma kâğıdında iki görev, konuşma kâğıdında ise bir başka adayla birlikte yürütülen dört bölüm vardır. Bu iki kâğıtta ölçülen şey yalnızca dil değil, bir göreve uygun biçim ve bir sohbeti birlikte sürdürme becerisidir. Sıradaki derste Cambridge yazma ve konuşma kâğıtlarını çalışıyoruz.