B2 First ve C1 Advanced'i tanımak

Merak sorusu

Ilgın İzmir'de bir tasarım ofisinde iç mimar olarak çalışıyor ve uluslararası projelerde görev alabilmek için bir Cambridge belgesi almak istiyor. Kayıt sayfasında iki sınav görüyor: B2 First ve C1 Advanced. Hiç düşünmeden C1 Advanced'i seçmeye hazırlanıyor; daha yüksek bir belge, CV'de daha iyi görünür diye düşünüyor.

Bir arkadaşının önerisiyle önce resmî örnek testlerden birini çözüyor ve sonucunu Cambridge'in ölçeğine yerleştiriyor: B2 düzeyinin ortalarında bir yer. Sonra C1 Advanced'in aday kitapçığında bir tabloya rastlıyor ve ilk kez şunu fark ediyor: bu sınavlarda yanlış düzeyi seçmek, yalnızca daha düşük bir puan almak değil, hiç belge alamamak anlamına da gelebilir. Düzey hedefleyen bir sınavda doğru seçim nasıl yapılır?

Anlatım

Düzey hedefleyen sınavlar

Ders EP3.1 sınavları ayırırken bu ailenin özelliğini bir cümleyle söylemişti: her Cambridge sınavının bir hedef düzeyi vardır. B2 First, Avrupa Ortak Dil Çerçevesi'ndeki B2 düzeyi için; C1 Advanced ise C1 düzeyi için tasarlanmıştır. Herkesin aynı soruları çözüp bir ölçeğe yerleştiği sınavlardan farklı olarak burada hangi sınava gireceğine sen karar verirsin ve bu karar sonucun anlamını belirler.

Dört kâğıt, beş puan

İki sınav da dört kâğıttan oluşur: Reading and Use of English, Writing, Listening ve Speaking. Aday kitapçıklarına göre B2 First'te Reading and Use of English bir saat on beş dakika ve yedi bölüm, Writing bir saat yirmi dakika ve iki bölüm, Listening yaklaşık kırk dakika ve dört bölüm, Speaking yaklaşık on dört dakika ve dört bölümdür. C1 Advanced'te Reading and Use of English bir buçuk saat ve sekiz bölüm, Writing bir buçuk saat ve iki bölüm, Listening yaklaşık kırk dakika ve dört bölüm, Speaking yaklaşık on beş dakika ve dört bölümdür.

Sonuç belgesinde ise beş ayrı puan yer alır, çünkü ilk kâğıt iki puan verir: biri Reading, biri Use of English. Kitapçıkların ifadesiyle bu beş puanın her biri genel puanın hesabında eşit derecede önemlidir. Yani dilbilgisi ve sözcük bilgisi, ayrı bir beceri gibi genel sonucun beşte birini taşır.

Yazma ve konuşmadaki farklar

Yazma kâğıdında iki sınav arasındaki fark uzunlukta da görünür. B2 First'te her iki bölüm için yüz kırk ile yüz doksan sözcük, C1 Advanced'te iki yüz yirmi ile iki yüz altmış sözcük istenir. C1 Advanced'in birinci bölümü her zaman bir denemedir: verilen iki noktadan hangisinin daha önemli olduğunu gerekçeleriyle açıklarsın. İkinci bölümde üç seçenekten birini seçersin; bu bir mektup ya da e-posta, bir öneri, bir rapor ya da bir değerlendirme yazısı olabilir.

Bu tür bir cümle denemenin tavrını ilk paragrafta açıkça koyar; gerisi bu seçimin gerekçeleridir.

Konuşma kâğıdı ise çoğu zaman iki adayla birlikte yapılır. B2 First kitapçığına göre ilk bölümde her aday sınav görevlisiyle kısa bir genel sohbet yapar; ikinci bölümde her aday iki fotoğraf hakkında bir dakika konuşur ve öbür adayın konuşmasına otuz saniye cevap verir; üçüncü bölümde adaylar birlikte bir karar verme görevini tartışır; dördüncü bölümde herkes, üçüncü bölümün konusuyla ilgili konular üzerine birlikte konuşur.

Üçüncü bölümün asıl becerisi bu cümlede saklıdır: tek başına konuşmak değil, bir başkasıyla birlikte karara varmak. Söz vermek, karşındakinin fikrine bağlanmak ve bir sonuca doğru ilerlemek ölçülür.

Ölçek ve belge tabloları

Asıl karar, sonucun hangi belgeye dönüştüğünü gösteren tablolarda verilir. B2 First aday kitapçığına göre Cambridge English Scale'de yüz seksen ile yüz doksan arası A notudur ve C1 düzeyinde belge verir. Yüz altmış ile yüz yetmiş dokuz arası B ya da C notudur ve B2 belgesi verir. Yüz kırk ile yüz elli dokuz arası B1 düzeyinde belge verir. Yüz yirmi iki ile yüz otuz dokuz arasında not, düzey ya da belge verilmez.

C1 Advanced kitapçığındaki tablo bir basamak yukarıdadır. İki yüz ile iki yüz on arası A notudur ve C2 düzeyinde belge verir. Yüz seksen ile yüz doksan dokuz arası B ya da C notudur ve C1 belgesi verir. Yüz altmış ile yüz yetmiş dokuz arası B2 düzeyinde belge verir. Bu iki tablo yan yana konunca bir şey açıkça görülür: her sınav, hedeflediği düzeyin bir basamak altını ve bir basamak üstünü de belgeleyebilir, ama ondan daha uzaktaki sonuçlar belgesiz kalır.

Dijital ya da kâğıt

İki sınav da dijital ya da kâğıt üzerinde yapılabilir. Kitapçıklara göre iki biçimin içeriği, puanlaması ve sonunda verilen belge aynıdır; iki biçim yalnızca adaya seçenek ve esneklik sağlamak için sunulur. Hangisini seçeceğin, hangisinde daha rahat çalıştığına bağlıdır.

Türkçe köprüsü

Türkiye'de sınav seçerken çoğumuz "en yükseğini hedefle" deriz; daha zor bir sınav daha değerli bir belge gibi görünür. Düzey hedefleyen sınavlarda bu tavır risklidir. Ilgın'ın B2 düzeyinde bir kişi olarak C1 Advanced'e girmesi, iyi bir günde B2 belgesiyle sonuçlanabilir, ama kötü bir günde yüz altmışın altında kalıp hiç belge almamasına yol açabilir. Aynı kişi B2 First'e girdiğinde ise iyi bir performans ona bir B2 belgesi, çok iyi bir performans C1 düzeyinde bir belge bile kazandırabilir.

Bir de "Use of English" kavramı var. Türk öğrenciler dilbilgisi ve sözcük sorularını genellikle güçlü buldukları bir alan olarak görür, çünkü okul yılları boyunca bu tür sorularla çalışırlar. Cambridge sınavında bu alan genel puanın beşte birini ayrı olarak taşır. Bu, Türk adaylar için bir fırsattır; ama aynı oranda yazma ve konuşma da ayrı ayrı sayılır ve güçlü bir dilbilgisi puanı zayıf bir konuşma puanını kendi başına kapatmaz.

Gerçek hayattan örnekler

Ilgın iki aday kitapçığını yan yana açıp tabloları karşılaştırıyor. Deneme puanının yaklaşık yüz yetmiş olduğunu, bunun B2 First'te bir B ya da C notuna, C1 Advanced'te ise ancak B2 düzeyinde bir belgeye karşılık geldiğini görüyor. Eğer o gün biraz daha kötü bir performans gösterirse C1 Advanced'te belgesiz kalma riskinin olduğunu da fark ediyor.

Kararını B2 First'ten yana veriyor ve iki ay sonra sınava giriyor. Altı ay sonraki ikinci adımı ise C1 Advanced olacak. Arkadaşına yazdığı mesajda kararını İngilizce özetliyor: "I'd rather get a solid B2 now than risk getting nothing at C1." Bu kararın arkasında bir sezgi değil, iki resmî tablonun yan yana okunması duruyor.

Sık yapılan hata

İkinci yaygın hata Use of English'i küçümsemektir. Okumanın içinde bir alt bölüm gibi görünse de sonuç belgesinde ayrı bir puandır ve genel puanın hesabında öbür dört puanla eşit ağırlık taşır.

Mini alıştırma

1. B2 First ve C1 Advanced'in dört kâğıdı nelerdir?
2. Sonuç belgesinde neden dört değil beş puan yer alır?
3. B2 First'te yüz seksen ile yüz doksan arası bir puan hangi düzeyde belge verir?
4. C1 Advanced'te yüz altmış ile yüz yetmiş dokuz arası bir puan ne anlama gelir?
5. Dijital ve kâğıt biçimler arasında puanlama ya da belge açısından fark var mıdır?

Cevaplar

1. Reading and Use of English, Writing, Listening ve Speaking.
2. Çünkü ilk kâğıt iki ayrı puan verir: Reading ve Use of English.
3. C1 düzeyinde belge verir ve A notu olarak gösterilir.
4. B2 düzeyinde bir belge alınır; C1 belgesi için yüz seksen gerekir.
5. Yoktur; içerik, puanlama ve belge aynıdır.

Sesli tekrar görevi

Sonra iki fotoğrafı karşılaştırıyormuş gibi bir dakika boyunca konuş: iki farklı çalışma ortamını düşün, biri kalabalık bir açık ofis, biri sessiz bir ev ofisi. Kronometreyi açık tut ve bir dakikayı doldurmaya çalış: "In the first picture…, whereas in the second one…, I imagine that…"

Özet kartı

1. Cambridge sınavları düzey hedefler: B2 First, B2 için; C1 Advanced, C1 için.
2. Dört kâğıt; ilk kâğıt Reading ve Use of English diye iki puan verir; beş puanın her biri eşit önemdedir.
3. Yazma: B2'de yüz kırk–yüz doksan, C1'de iki yüz yirmi–iki yüz altmış sözcük; C1'in ilk görevi bir denemedir.
4. Konuşma genellikle iki adayla; fotoğraf karşılaştırma ve birlikte karar verme bölümleri vardır.
5. Belge tabloları sınav seçiminin anahtarıdır; düzeyden uzak sonuçlar belgesiz kalır.
6. Dijital ve kâğıt biçimin içeriği, puanlaması ve belgesi aynıdır.

Sonraki derse köprü

İki sınavın da ilk kâğıdı, Reading and Use of English, Cambridge sınavlarının en kendine özgü bölümüdür. Bir yandan uzun metinler okunur, öbür yandan bir sözcüğü farklı bir biçime dönüştürmek ya da bir cümleyi verilen bir sözcükle yeniden yazmak gibi görevlerle dilbilgisi ve sözcük bilgisi sınanır. Sıradaki derste bu kâğıdın bölümlerini ve her birinde puanın nereden geldiğini çalışıyoruz.