YDS ve YÖKDİL'i tanımak

Merak sorusu

Zehra, Mert'in kuzeni, bir devlet üniversitesinin biyoloji bölümünde araştırma görevlisi ve doktoraya başvurmak için bir yabancı dil puanına ihtiyaç duyuyor. Elindeki iki yıllık IELTS sonucunu kurumuna sormuştu; şimdi önünde iki yerli seçenek var: YDS ve YÖKDİL. Laboratuvardan bir arkadaşı kestirip atıyor: "YÖKDİL'e gir, kendi alanından soru geliyor, daha kolay." Bir başkası ise "YDS her yerde geçer" diyor.

Zehra iki sınavın ÖSYM kılavuzlarını açıyor ve şaşırıyor. İki sınavın da soru sayısı ve süresi aynı, ikisi de çoktan seçmeli. Peki o zaman fark nedir, ve hangisine gireceğine kim karar verir? Bir de kılavuzda gözüne çarpan bir cümle var: yanlış cevaplar dikkate alınmayacak. Bu, sınava nasıl yaklaşacağını değiştirir mi?

Anlatım

İki sınav, bir kurum

YDS'yi Ders EP3.1'de tanımıştık: ÖSYM'nin yaptığı, Türkiye içindeki kamu ve akademik süreçlerde yabancı dil şartı için kullanılan sınav. YÖKDİL de ÖSYM tarafından yapılır, ama farklı bir dayanağı vardır. 2026 YÖKDİL kılavuzuna göre sınav, Yükseköğretim Kurulu ile ÖSYM arasında imzalanan bir protokol uyarınca yapılır ve Yükseköğretim Kurulu ve kurumlarıyla, geçerliliği kendi mevzuatlarında kabul edilmiş öbür kurumlar tarafından aranan yabancı dil koşulunun sağlandığını belgelemek amacını taşır.

Bu amaç farkı, hangi sınava gireceğinin cevabını da verir. Doğru sınav, kurumunun mevzuatında kabul edilen sınavdır. Zehra'nın ilk işi bir arkadaşın tavsiyesini değil, başvuracağı doktora ilanının ve üniversitesinin lisansüstü yönetmeliğinin dil şartını okumak olmalı.

Aynı biçim

İki kılavuz biçim konusunda neredeyse aynı cümleleri kurar. Sınav çoktan seçmeli sorulardan oluşan testlerle yapılır; sorular sözcük bilgisi, dil bilgisi, çeviri ve okuduğunu anlama üzerinedir. Soru sayısı seksen, süre yüz seksen dakikadır. Her soru için beş seçenek vardır ve yalnızca biri doğrudur. Puan, doğru cevap sayısına göre yüz üzerinden hesaplanır.

Konuşma ve yazma bölümü iki sınavda da yoktur. Bu yüzden hazırlık, IELTS ve TOEFL hazırlığından çok farklıdır: sözcük ve dilbilgisi bilgisi, çeviri becerisi ve özellikle okuduğunu hızlı ve doğru anlamak öne çıkar. Soru türlerinin her biri bu bölümün sonraki derslerinde ayrı ayrı ele alınacak.

Yanlış doğruyu götürmez

İki kılavuzun değerlendirme bölümünde aynı açık kural yer alır: değerlendirmede yalnız doğru cevaplar dikkate alınır, yanlış cevaplar dikkate alınmaz. Bu cümlenin pratik anlamı büyüktür. Boş bırakılan bir soru ile yanlış cevaplanan bir soru arasında puan bakımından fark yoktur; ama işaretlenen bir tahmin doğru çıkabilir. Bu yüzden sınavın sonunda hiçbir soruyu boş bırakmamak mantıklıdır. Zamanın azaldığı son dakikalarda kalan soruları işaretlemek, kaybettirmeyen bir karardır.

YÖKDİL'in alanları

YÖKDİL'i YDS'den ayıran en görünür özellik alanlardır. Kılavuza göre İngilizcede sınav Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler alanlarında yapılır; aday başvuru sırasında bir alan seçer ve kendisine o alana ait sınav evrakı verilir. Bir dönemde yalnızca bir dilden ve bir alandan sınava girilebilir. Sınav yılda iki kez yapılır; 2026'da birinci oturum 8 Mart'ta, ikincisi 2 Ağustos'ta düzenlendi.

Alan seçimi, hazırlığın sözcük dağarcığını belirler. Fen Bilimleri alanında deney, ölçüm ve süreç anlatan cümleler; Sağlık Bilimleri alanında hasta, tedavi ve araştırma bulgusu anlatan cümleler; Sosyal Bilimler alanında toplum, tarih ve ekonomi tartışan cümleler öne çıkar.

Geçerlilik süresi

Sonucun ne kadar süre kullanılabileceği de sınavlar arasında bir karar ölçütüdür. YÖKDİL kılavuzuna göre sonuçlar lisansüstü eğitim ve yabancı dil hazırlık muafiyetinde sınav tarihinden itibaren beş yıl geçerlidir; öğretim elemanı kadroları ile doçentlik başvurularında ise sürekli geçerlidir. YDS kılavuzu ise geçerlilik süresini büyük ölçüde kurumların kendi mevzuatına bırakır. Bir akademik kariyer planlayan biri için bu fark önemlidir. Ama her durumda son söz, başvurulan kurumun güncel mevzuatındadır.

İki sınavın elektronik oturumları da vardır: e-YDS ve e-YÖKDİL. Bunların tarihleri ve koşulları ayrı kılavuzlarda yayımlanır; elektronik oturumu seçmeden önce ilgili kılavuzu okumak gerekir.

Türkçe köprüsü

Türkiye'de üniversite sınavına hazırlanan herkes "dört yanlış bir doğruyu götürür" kuralını bilir. Bu kural yıllarca "emin değilsen boş bırak" alışkanlığını besler; net sayısını korumak için tahmin yapmamak bir strateji hâline gelir. YDS ve YÖKDİL'de ise bu alışkanlık tersine döner. Yanlış cevaplar dikkate alınmadığı için boş bırakılan her soru, kazanılabilecek bir puandan vazgeçmek demektir.

"Kendi alanından soru geliyor, daha kolay" düşüncesi de yarı doğrudur. Alan metinleri tanıdık bir konuyu anlattığı için okumayı kolaylaştırabilir. Ama sınav yine bir dil sınavıdır; alan bilgisi bir sorunun cevabını vermez, yalnızca metnin bağlamını tanımayı kolaylaştırır. Okuma sorularında cevap, Ders EP3.5'te IELTS için gördüğümüz gibi, kendi bilgimizde değil metindedir.

Gerçek hayattan örnekler

Zehra önce üniversitesinin lisansüstü yönetmeliğini açıyor ve dil şartında iki sınavın da kabul edildiğini görüyor. Doçentlik hedefini de düşünerek YÖKDİL'de karar kılıyor, çünkü kılavuza göre sonucu öğretim elemanı kadroları ve doçentlik başvurularında sürekli geçerli. Alan olarak Fen Bilimleri'ni seçiyor.

Hazırlığa başlarken iki şey yapıyor. Kendi alanındaki İngilizce makalelerin özetlerinden her gün birkaç tanesini okuyup bilmediği sözcükleri bir deftere yazıyor. Bir de deneme sınavlarında bir kural koyuyor: son beş dakikada hiçbir soruyu boş bırakmamak. Mert'e yazdığı mesaj kısa: "No penalty for wrong answers. I'm not leaving anything blank this time."

Sık yapılan hata

İkinci hata sınavı arkadaş tavsiyesiyle seçmektir. Hangi sınavın ve hangi alanın kabul edileceğini, başvurulan kurumun güncel mevzuatı belirler; bunu bir kez okumak, yanlış sınava harcanacak aylarca hazırlığı önler.

Mini alıştırma

1. YÖKDİL hangi amaçla yapılır?
2. YDS ve YÖKDİL'in ortak biçimi nedir?
3. İki sınavda yanlış cevaplar puanı nasıl etkiler?
4. YÖKDİL'de İngilizce hangi alanlarda yapılır ve bir dönemde kaç alandan sınava girilebilir?
5. YÖKDİL sonuçları doçentlik başvurularında ne kadar süre geçerlidir?

Cevaplar

1. Yükseköğretim Kurulu ve kurumlarıyla, geçerliliği kendi mevzuatlarında kabul edilmiş öbür kurumların aradığı yabancı dil koşulunun sağlandığını belgelemek için.
2. Seksen soru, yüz seksen dakika, beş seçenekli çoktan seçmeli sorular; sözcük, dilbilgisi, çeviri ve okuma.
3. Etkilemez; değerlendirmede yalnız doğru cevaplar dikkate alınır.
4. Fen Bilimleri, Sağlık Bilimleri ve Sosyal Bilimler; bir dönemde yalnızca bir dil ve bir alan.
5. Sürekli geçerlidir.

Sesli tekrar görevi

Sonra kendi durumunu İngilizce iki cümleyle anlat: "I need a language score for… My institution accepts… so I'm going to take…" Bu iki cümle, bir danışmana ya da bir yabancı meslektaşa hedefini anlatırken de işine yarar.

Özet kartı

1. YDS ve YÖKDİL'i ÖSYM yapar; YÖKDİL, YÖK ile ÖSYM arasındaki bir protokole dayanır.
2. Ortak biçim: seksen soru, yüz seksen dakika, beş seçenekli çoktan seçmeli; konuşma ve yazma yok.
3. Yalnız doğru cevaplar dikkate alınır; boş bırakmak bir şey kazandırmaz.
4. YÖKDİL'de İngilizce için üç alan: Fen, Sağlık, Sosyal; dönemde tek alan.
5. YÖKDİL sonucu lisansüstü ve hazırlık muafiyetinde beş yıl, kadro ve doçentlikte sürekli geçerli.
6. Hangi sınav ve alan, başvurulan kurumun güncel mevzuatıyla belirlenir.

Sonraki derse köprü

İki sınavın sorularının önemli bir kısmı sözcük ve dilbilgisi üzerinedir: bir boşluğa uyan sözcüğü, bağlacı, zamanı ya da edatı seçmek. Bu sorular kısa görünür, ama doğru seçeneği bulmak çoğu zaman cümlenin tamamını okumayı ve şıklar arasındaki küçük anlam farklarını görmeyi ister. Sıradaki derste bu boşluk sorularında doğru şıkka hangi ipuçlarıyla ulaşılacağını çalışıyoruz.