Me, him, them — nesne zamirleri

Merak sorusu

Priya'nın doğum günü ve Ali ona küçük bir pasta almış. Mutfak masasına pastayı bırakıp üstüne bir not iliştiriyor: "This cake is for she." Akşam Tom notu okuyor, gülümsüyor ve kalemle küçük bir düzeltme yapıyor: "she" sözcüğünün üstünü çiziyor, yanına "her" yazıyor.

Ali doğru zamiri seçmişti; pasta bir kadın içindi, bu yüzden "she" düşünmüştü. Ama İngilizcede zamir, cümledeki görevine göre biçim değiştirir. İşi yapan kişi "she" olur, işten etkilenen ya da bir şeyin gittiği kişi ise "her". Bu ders, zamirlerin bu ikinci yüzünü anlatıyor.

Anlatım

Özne mi, nesne mi?

Zamirleri tanırken onları cümlenin başında, işi yapan kişi olarak gördük: I, you, he, she, it, we, they. Bu biçimlere özne zamiri denir. Aynı kişiler cümlede işten etkilenen konumda olduğunda başka biçimlere bürünür. Bu biçimlere nesne zamiri denir.

Eşleşme şöyledir: "I" yerine "me", "he" yerine "him", "she" yerine "her", "we" yerine "us", "they" yerine "them" gelir. "You" ve "it" ise iki görevde de aynı kalır. "I love her" ben onu seviyorum, "She loves me" o beni seviyor demektir; aynı iki kişi, yer değiştirince biçim de değişir.

Fiilden sonra

Nesne zamirleri en sık fiilin hemen arkasında durur. "Help me" bana yardım et, "Call him" onu ara, "Ask them" onlara sor demektir. Cümle düzeni dersinde gördüğün sıra burada da geçerli: özne, fiil, nesne. Nesne bir zamirse, o zamir nesne biçiminde olur.

Günlük konuşmada bu kalıplar çok sık duyulur ve çoğu zaman tek bir parça gibi söylenir. "Can you help me?" bana yardım edebilir misin, "Tell her" ona söyle, "Look at them" onlara bak gibi.

Edatlardan sonra

Nesne zamirleri "for", "with", "to" ve "from" gibi küçük sözcüklerden sonra da gelir. Bu sözcüklere edat denir ve Türkçedeki "için", "ile", "-e" ve "-den" gibi anlamları taşırlar. "For her" onun için, "with me" benimle, "to them" onlara, "from us" bizden demektir.

Ali'nin notundaki hata tam burada ortaya çıktı. "For" bir edattır ve ardından özne değil nesne zamiri gelir. "This cake is for her" bu pasta onun için demektir.

Her, iki görev

"Her" sözcüğünü sahiplik sözcüğü olarak da gördük: "her bag" onun çantası. Nesne zamiri olarak da "her" kullanılır: "I see her" onu görüyorum. Yazıda ve seste aynı sözcük iki ayrı iş görür. Hangisi olduğunu arkadan gelen sözcük söyler: "her" ardından bir isim geliyorsa sahiplik, gelmiyorsa nesne zamiridir.

Erkekler için ise iki ayrı sözcük vardır: sahiplikte "his", nesnede "him". "His car" onun arabası, "I see him" onu görüyorum. Bu yüzden "her" iki görevde aynı kalırken, erkek için hangi görev olduğuna dikkat etmek gerekir.

Me too ve It's me

İki kalıp gündelik konuşmada çok sık geçer. Birinin söylediğine katıldığında "Me too" dersin, yani ben de. Kapı çaldığında ya da telefonda kim olduğun sorulduğunda "It's me" dersin, yani benim. Dilbilgisi kitaplarında "It is I" diye bir biçim geçebilir, ama gündelik İngilizcede neredeyse hiç kullanılmaz; "It's me" doğal olandır.

Türkçe köprüsü

Türkçede zamirler eklerle biçim değiştirir. "Ben" sözcüğü "beni", "bana", "bende", "benden", "benimle" olur. Her ek başka bir görev taşır. İngilizcede ise bu görevlerin hepsi tek bir nesne zamirinde, "me" sözcüğünde toplanır; farkı zamirin önüne gelen edat yapar. "Beni" me, "bana" to me ya da çoğu zaman sadece me, "benden" from me, "benimle" with me olur.

Bu fark işini kolaylaştırır: İngilizcede bir zamirin öğrenilecek yalnızca iki biçimi vardır, özne ve nesne. Türkçedeki eklerin taşıdığı bilginin çoğu ise edatlara geçer. "Ona" derken tek sözcükte söylediğini, İngilizcede "to him" ya da "to her" diye iki sözcükle söylersin.

Bir de cinsiyet var. Türkçedeki "onu" ve "ona" sözcükleri kimden söz edildiğini söylemez. İngilizcede nesne zamiri de, özne zamiri gibi, erkek için "him", kadın için "her", eşya için "it" olarak ayrılır. Yani iki ayrı karar verirsin: kişi kim ve cümledeki görevi ne?

Gerçek hayattan örnekler

Priya pastayı görüyor ve Ali'ye mesaj atıyor.

Bu kısa mesajda üç nesne var: pasta için "it", bir isim olarak "Tom" ve Priya'nın kendisi için "me". "From me" benden anlamına gelir; Türkçedeki "-den" eki İngilizcede "from" edatına dönüşmüş.

Akşam ev arkadaşları birlikte yemek yapıyor ve Tom bir şey istiyor.

"Give me" kalıbında "me", Türkçedeki "bana" anlamını taşır ve edatsız kullanılır. İngilizcede bazı fiillerden sonra kişi, edat olmadan doğrudan fiilin arkasına gelebilir. "Here you are" ise bir şeyi uzatırken söylenen kalıptır.

Sık yapılan hata

Aynı hata fiilden sonra da görülür: "Can you help I?" ya da "I see he". Kendini yakalamanın yolu, zamirin cümlede ne iş yaptığını sormaktır. Fiilin öncesinde, işi yapan kişiyse özne biçimi; fiilin ya da edatın arkasındaysa nesne biçimi gelir.

Mini alıştırma

1. "He", "she" ve "they" zamirlerinin nesne biçimleri nedir?
2. "Bana yardım et" İngilizcede nasıl söylenir?
3. "Bizimle gel" cümlesinde hangi edat ve zamir kullanılır?
4. "I see her" ile "her bag" arasındaki "her" farkı nedir?
5. "This is for he" cümlesini düzelt.

Cevaplar

1. "Him", "her" ve "them".
2. "Help me."
3. "With" edatı ve "us" zamiri: "Come with us."
4. İlkinde nesne zamiridir, ikincisinde sahiplik sözcüğüdür; ardından isim gelmesi sahipliği gösterir.
5. "This is for him."

Sesli tekrar görevi

Sonra Ali'nin doğum günü notunu kendi hayatından biri için yeniden yaz ve sesli oku: "This is for …". Kayıtta her edattan sonra nesne zamiri, her fiilden önce özne zamiri kullandığını kontrol et.

Özet kartı

1. Nesne zamirleri: me, you, him, her, it, us, them.
2. Özne fiilden önce, nesne fiilden sonra gelir: I love her, she loves me.
3. Edatlardan sonra nesne zamiri kullanılır: for her, with me, to them, from us.
4. "Her" hem nesne zamiri hem sahiplik sözcüğüdür; "his" ile "him" ise ayrıdır.
5. "Me too" ben de, "It's me" benim demektir.
6. Türkçede beni, bana, benden gibi ekli biçimler İngilizcede "me" ve bir edatla karşılanır.

Sonraki derse köprü

Bu modülde "books", "bags", "boxes" gibi pek çok çoğul ve "Ali's", "Tom's" gibi sahiplik biçimleri söyledin. Yazıda hepsi bir s ile bitiyor, ama kulağına dikkat edersen hepsi aynı sesle bitmiyor: kimi keskin bir s, kimi daha yumuşak bir z gibi, kimi de sözcüğe yeni bir hece ekleyerek. Bu farkın rastgele olmadığını, sözcüğün son sesine bağlı olduğunu sıradaki telaffuz dersinde göreceksin.