This, that, these, those — uzaklık neden önemli?

Merak sorusu

Bir meyve tezgâhının önünde duruyorsun. Önünde kırmızı elmalar var, tezgâhın arka tarafında ise yeşil olanlar. Satıcıya "These apples, please" diyorsun ve eline önündeki kırmızılardan birkaçını alıyorsun. Sonra fikrini değiştiriyorsun, parmağınla arkayı gösteriyorsun: "No, sorry. Those apples, please."

Satıcı hemen arkadaki yeşil elmalara uzanıyor. Senin kullandığın iki küçük sözcük, "these" ve "those", ona hem kaç tane elmadan söz ettiğini hem de onların sana ne kadar uzak durduğunu söyledi. Bu ders, İngilizcede bir şeyi gösterirken kullanılan dört sözcüğü ve onları seçerken dikkat edilen iki ölçüyü anlatıyor.

Anlatım

İki ölçü: yakın mı, uzak mı? Tek mi, çok mu?

İngilizcede bir şeyi göstermenin dört yolu vardır ve hepsi iki soruya aynı anda cevap verir: gösterdiğin şey yanında mı, uzakta mı; tek bir şey mi, birden fazla mı?

Yakın ve tek bir şey için "this", yakın ve birden fazla şey için "these" kullanılır. Uzak ve tek bir şey için "that", uzak ve birden fazla şey için "those" kullanılır. Bu dört sözcüğü bir kareye yerleştirmek aklında tutmayı kolaylaştırır: bir yanda yakınlar, öbür yanda uzaklar; üstte tekler, altta çoklar.

İsimle ya da tek başına

Bu sözcükler bir ismin önünde kullanılabilir: "this book" bu kitap, "those shoes" şu ayakkabılar. Tek başlarına da kullanılabilirler; o zaman ismin yerini tutarlar. "This is my son" bu benim oğlum, "Those are my keys" şunlar benim anahtarlarım demektir.

Tek başına kullanıldıklarında ardından gelen fiile dikkat etmek gerekir. "This" ve "that" tekil olduğu için "is" alır. "These" ve "those" çoğul olduğu için "are" alır. "This is", "that is" ve "these are", "those are" birbirinden ayrılmaz ikililerdir.

Söyleyiş: this mi, these mi?

"This" ile "these" arasındaki fark, daha önce öğrendiğin ship ile sheep arasındaki farkla aynıdır. "This" sözcüğündeki i kısacık geçer; "these" sözcüğünde ise ses uzar ve gerilir, "ii" olur. Bir de son ses değişir: "this" sözcüğü s ile, "these" ise daha yumuşak, z'ye yakın bir sesle biter.

"That" sözcüğündeki a, "cat" sözcüğündeki açık ses gibidir; çene aşağı iner. "Those" ise "ou" diye kayan bir ünlüyle söylenir. Dördünün de başında titreşimli th vardır. Türkçedeki gibi "dis" ya da "zis" dersen yine anlaşılırsın, ama th sesini doğru çıkarmak bu dört sık sözcükle çok hızlı gelişir.

Telefonda ve zamanda

"This" sözcüğü telefonda da kullanılır. Birini aradığında kendini tanıtırken "Hello, this is Mert" dersin, yani merhaba, ben Mert. Burada "I am Mert" demek İngilizcede tuhaf kaçar; telefonda "this is" kalıbı yerleşmiştir.

Zaman söylerken de yakınlık ve uzaklık işe yarar. "This week" bu hafta, "this year" bu yıl demektir; içinde bulunduğun zamandır. "That day" o gün ise geçmişte ya da gelecekte, şimdiden uzak bir günü anlatır. Bir de bir şeye tepki verirken "that" çok sık duyulur: "That's great!" harika, "That's right" doğru.

Türkçe köprüsü

Türkçede gösterme sözcükleri üç tanedir: "bu", "şu" ve "o". "Bu" en yakındakini, "şu" biraz uzakta ama gözle görülebileni, "o" ise daha uzaktakini ya da o an görmediğimiz ama sözü edilen bir şeyi gösterir. İngilizce ise yalnızca iki basamak kullanır: yakın için "this", uzak için "that". Türkçedeki "şu" ve "o" İngilizcede çoğu zaman aynı sözcükle, "that" ile karşılanır.

Sayı konusunda iki dil farklı yollar seçer. Türkçede isimden önce gelen gösterme sözcüğü çoğul olmaz; çoğulluğu isim taşır: "bu elma", "bu elmalar". İngilizcede ise gösterme sözcüğünün kendisi değişir: "this apple", "these apples". Yani İngilizcede çoğul bilgisi hem gösterme sözcüğünde hem isimde görünür.

Tek başına kullanımda da benzer bir fark var. Türkçede "Bunlar benim kızlarım" derken çoğul eki "bu" sözcüğüne eklenir. İngilizcede "these" sözcüğü zaten çoğuldur ve ardından "are" gelir. Türkçedeki "-ler" ekini aradığında, İngilizcede onun "these" ve "those" biçimlerinin içine saklandığını hatırla.

Gerçek hayattan örnekler

Aynı akşam bir restoranda aile yemeği var. Baba, yan masadaki bir arkadaşına çocuklarını tanıtıyor.

Oğlu yanında oturduğu için "this", kızları salonun öbür ucunda oyun oynadığı için "those" dedi. "Over there" yani orada ifadesi uzaklığı ayrıca vurgular ve "those" sözcüğüyle çok sık birlikte kullanılır.

Bir giyim mağazasında ise tezgâhtaki satıcıya yaklaşıyorsun.

Ayakkabılar elinde ve birden fazla olduğu için "these", çanta raftaki uzak bir köşede ve tek olduğu için "that". Bir cümlede iki ayrı ölçüyü aynı anda kullanmış oldun.

Sık yapılan hata

Söyleyişte de benzer bir karışıklık görülür: "these" yerine kısa "this" sesiyle konuşmak. Dinleyen kişi bu durumda tek bir şeyden söz ettiğini sanabilir. "These" sözcüğündeki uzun "ii" sesini, "sheep" sözcüğündeki gibi uzatmak, çoğul olduğunu kulağa da duyurur.

Mini alıştırma

1. Yakındaki tek bir kitap için hangi gösterme sözcüğünü kullanırsın?
2. Uzaktaki birkaç arabadan söz ederken hangi sözcük gelir?
3. "These" ile "this" arasındaki söyleyiş farkı nedir?
4. Telefonda kendini tanıtırken "ben Mert" nasıl söylenir?
5. "This are my friends" cümlesini düzelt.

Cevaplar

1. "This": "this book".
2. "Those": "those cars".
3. "This" sözcüğündeki i kısa, "these" sözcüğündeki "ii" uzundur; "these" ayrıca z'ye yakın bir sesle biter.
4. "Hello, this is Mert."
5. "These are my friends."

Sesli tekrar görevi

Sonra bir telefon açılışını canlandır: "Hello, this is …" diyerek kendi adınla başla ve biriyle konuşmak istediğini sor. Kayda aldığın bu cümlelerde iki şeye kulak ver: "this" ile "these" arasındaki uzunluk farkı ve "is" ile "are" seçimi.

Özet kartı

1. Yakın ve tek: this. Yakın ve çok: these. Uzak ve tek: that. Uzak ve çok: those.
2. This ve that "is", these ve those "are" alır.
3. This kısa i ile, these uzun "ii" ile söylenir; farkı ship ile sheep arasındaki fark gibidir.
4. Telefonda kendini tanıtmak için "Hello, this is …" kullanılır.
5. Türkçedeki bu, şu, o üçlüsü İngilizcede iki basamağa iner: this ve that.
6. İsimden önce Türkçede gösterme sözcüğü değişmez, İngilizcede değişir: bu elmalar, these apples.

Sonraki derse köprü

Babanın cümlesinde her gösterme sözcüğünün arkasında küçük bir sözcük daha vardı: "my son", "my daughters". Türkçede "oğlum" derken sahipliği sözcüğün sonundaki ek söyler; İngilizcede ise ismin önüne ayrı bir sözcük gelir. Üstelik bu sözcük, sahibin kadın mı erkek mi olduğuna göre de değişebilir. Sıradaki derste kimin neyi olduğunu söyleyen bu sahiplik sözcüklerini öğreneceksin.