Cinsel sorunlarda ne zaman uzmana

Açılış sahnesi

Melis ile Tamer on dört yıldır evli. Melis bir hastanenin muhasebe biriminde çalışıyor, Tamer bir yapı market zincirinde depo sorumlusu. Geçen kışın sonundan beri Tamer'in sertleşmesi eskisi gibi değil. İlk birkaç seferde yorgunluğa verdiler, sonra ikisi de konuyu açmamayı seçti. Tamer yakınlaşmayı başlatmayı bıraktı. Melis bunu kendine yordu: Kilo aldığını, artık çekici bulunmadığını düşünmeye başladı.

Bir gece Tamer telefonda bir şey okurken Melis ekrana göz atıyor. Bir forumda, "doktora gitmeden çözmenin yolları" başlıklı bir sayfa açık. Altında yüzlerce yorum, kimi kesin tarifler veriyor, kimi "Kafada bitiyor bu iş" diyor. Melis bir şey söylemiyor ama aklına başka bir şey takılıyor. Tamer son aylarda merdiven çıkarken eskisinden çabuk soluyor, geçen ay da işyerindeki muayenede tansiyonunun yüksek çıktığını söylemişti.

Ertesi sabah kahvaltıda Melis cümleyi kuruyor: "Bunu bir doktora mı konuşsak, yoksa bir terapiste mi?" Tamer omuz silkiyor: "Bir hastalık değil ki bu. Geçer." İkisinin de bilmediği şey, sorunun hangi kapıya ait olduğu. Ve belki daha önemlisi, tek bir kapı olmayabileceği.

Bu derste ne olacak

Önce cinsel güçlüklerin sıklığına ve ne kadar az kişinin bir uzmana başvurduğuna bakacağız. Ardından bir değerlendirmeyi gerektiren işaretleri, sonra sertleşme güçlüğü ile kalp-damar sağlığı arasındaki bağı, en sonda da bu işi hangi mesleklerin yaptığını konuşacağız.

Bu ders bir tanı ya da tedavi dersi değil. Amaç daha mütevazı: hangi durumda kapıyı çalmak gerektiğini ve hangi kapının nereye açıldığını ayırt edebilmek.

Ders tek bir soru etrafında dönüyor: Bir çift, cinsel hayatlarındaki bir değişikliğin kendi aralarında konuşarak geçecek bir şey mi, yoksa bir hekimin ya da bir terapistin bakması gereken bir şey mi olduğunu nasıl anlayabilir?

Sıfır noktası

Bu modül cinselliği büyük ölçüde ilişkinin içinden konuştu: M09-D04 isteğin her zaman önceden gelmediğini, M09-D07 performans kaygısının bedeni nasıl kilitleyebildiğini, M09-D09 yaşam evrelerinin etkisini gösterdi. Ortak varsayım, değişikliğin kaynağının çoğu zaman ilişkide ya da hayatın akışında olmasıydı. Bazen bir cinsel değişiklik bedenin başka bir yerinden gelen bir haber; bazen de ilişkinin içinde konuşmak yetmeyecek kadar uzun süredir sıkıntı veriyor.

Terapi S09-P01-D04 hastalık, ağrı ve cinsellik üçgenine terapistin koltuğundan baktı; bu ders kapıyı çalacak kişinin tarafından bakıyor.

Mekanizma

Yaygın olan ile yardım aranan arasındaki boşluk

Cinsel güçlüklerin yaygın olması, onlar için bir uzmana başvurulduğu anlamına gelmiyor.

Bu bulguda iki boşluk var: Kişi kapıyı çalmıyor, kapının içindeki de sormuyor. Partnerle konuşmanın en sık yol olması iyi bir haber; M09-D05'in konusu çoğu çiftin ilk durağı. Ama partner bir hekim değil ve bazı sorular ancak bir muayenede cevap bulabiliyor.

İki sayı arasındaki fark dersin mantığını taşıyor. M09-D09'un adını koyduğu sıkıntı burada pratik bir ölçüt oluyor: Sıkıntı vermeyen bir değişiklik çoğu zaman değerlendirme gerektirmiyor. Ama düşük işlevin depresyonla ve kötü sağlıkla birlikte görülmesi, bazı değişikliklerin yalnızca cinsel olmadığını hatırlatıyor; M08-D08'deki depresyon tablosu yatak odasına da uzanıyor olabilir.

Hangi işaretler bir değerlendirmeyi gerektirir

Her cinsel değişiklik bir uzmana gitmeyi gerektirmez. Aşağıdakiler bir tanı listesi değil, kapıyı çalmak için makul nedenler.

Birincisi başlangıç. Yıllar içinde gelen bir değişiklik ile birkaç hafta içinde beliren bir değişiklik farklı şeyler anlatabilir; ortada belirgin bir hayat olayı yokken ani bir başlangıç bakılmayı hak eder. İkincisi ağrı. Birleşme sırasında ya da sonrasında süren ağrı, yanma ya da kanama, konuşarak çözülecek bir şey değildir; önce bir hekim bakar. Üçüncüsü eşlik eden belirtiler: yorgunluk, soluk darlığı, idrarda değişiklik, beklenmedik kilo değişimi ya da uzun süren bir ruh hâli düşüşü varsa, cinsellik o tablonun bir parçası olabilir. Dördüncüsü zamanlama. Yeni bir ilaçtan ya da ilaç değişikliğinden sonra gelen bir değişiklik, reçeteyi yazan hekimle konuşulur; ilacı kendi başına bırakmak ya da değiştirmek değil. Beşincisi sıkıntı ve ilişkiye etki. Değişiklik aylardır sıkıntı veriyor, kaçınmaya ya da uzaklaşmaya yol açıyorsa, kaynağı ne olursa olsun bir uzmanla konuşmak anlam kazanır.

Birden çok güçlük bir aradaysa, örneğin istek azalmış, uyarılma güçleşmiş ve bir de ağrı varsa, hangisinin hangisini tetiklediğini dışarıdan bir bakış olmadan çözmek zor.

Beden bir şey söylüyor olabilir

Bazı cinsel güçlükler, bedenin başka bir yerindeki bir sorunun ilk görünen yüzü olabilir. En çok incelenen örnek, sertleşme güçlüğü ile kalp-damar hastalıkları arasındaki bağ.

Tamer'in güçlüğü, merdivendeki soluklanması ve yüksek çıkan tansiyonu tek başına bir şey söylemiyor; bu ders ona bir tanı koymuyor. Ama üçü birlikte, "Geçer" demek yerine bir hekime gitmek için yeterince iyi bir neden. Forumdaki tarifler belirtiyi ortadan kaldırmaya çalışıyor, neye işaret ettiğini sormuyor. Bu bağ ilişkiye de dokunuyor: Tamer'in bedeninde olan şey Melis'in çekiciliğiyle ilgili olmayabilir ve bunu bilmek suçlama döngüsünü gevşetebilir.

Bu işi kim yapar

Burada tek bir doğru kapı yok; meslekler farklı parçalara bakıyor. Aile hekimi çoğu zaman ilk duraktır: Genel sağlığı, ilaçları ve eşlik eden belirtileri bir arada görüp gerekirse yönlendirebilir. Erkeklerde cinsel işlevle ilgili bedensel sorunlara çoğunlukla üroloji uzmanları, kadınlarda ağrı ya da kanama gibi yakınmalara kadın hastalıkları ve doğum uzmanları bakar. Depresyon, kaygı ya da kullanılan bir psikiyatrik ilaçla bağlantılı olabilecek bir değişiklikte psikiyatri devreye girebilir. Ruhsal ve ilişkisel tarafta ise cinsel terapi alanında ayrıca eğitim almış klinik psikologlar ve çift terapistleri çalışır. Unvanların ve eğitimlerin neyi gösterdiği ülkeden ülkeye değişiyor; bir uzmana cinsel konularda nasıl bir eğitim aldığını sormak meşru.

Bedensel bir neden bulunması ilişkisel tarafı, ilişkisel bir örüntü görülmesi de bedensel kontrolü gereksiz kılmıyor. M08-D10'un konusu olan alkol ve madde kullanımı da böyle bir değerlendirmede sorulan başlıklardan biri.

Usta katmanı

Çift terapisti için ilk soru, cinsel bir yakınmayla gelen çiftte ilişki dinamiklerine geçmeden önce bedensel bir değerlendirme yapılıp yapılmadığı. Bu tanı koymak değil, kendi alanının sınırını bilmek. Yukarıdaki işaretlerden biri varsa terapist hekime yönlendiriyor ve çalışmayı paralel yürütüyor.

Yönlendirmenin dili de önemli. "Bu benim alanım değil" çifte yanlış kapıya gelmiş gibi hissettirebilir; "Bunu bir hekimin de görmesi iyi olur, biz burada devam ederiz" ise değerlendirmeyi çalışmanın parçası yapar.

Natsal-3 verisinde düşük işlev, kolay konuşamamakla ve ilişkide mutsuzlukla da bağlantılıydı; bedensel yanıt düzelse bile aylar süren kaçınma kendiliğinden geri dönmüyor.

Ağrıya rağmen sürdürülen birleşme partnerin ısrarından ya da bir baskıdan geliyorsa, konu artık işlev değil, M09-D06'nın rıza sorusudur; terapist işlevi düzeltmeye girişmeden önce birleşmenin gerçekten istenip istenmediğini partnerin duymadığı bir anda öğrenir.

Kanıtın sınırı

Bu dersteki yaygınlık verileri büyük ölçüde kendi bildirimine dayanan anketlerden geliyor; "sorun" her çalışmada farklı tanımlanıyor. McCabe ve arkadaşlarının uyarısı burada ağır basıyor: Ölçüm araçları, yaş grupları ve kültürel bağlamlar arasındaki farklar nedeniyle tek bir yaygınlık rakamı vermek mümkün değil. Sertleşme güçlüğü ile kalp-damar hastalığı arasındaki bağ, belirli bir yaşın üstündeki erkeklerde güçlü biçimde gösterildi; genç erkeklere ve kadınlardaki cinsel güçlüklere ne ölçüde genellenebileceği bilinmiyor; kadınlar için benzer bir erken belirteç bağını da burada başvurduğumuz kaynaklar incelemiyor. Yardım arama verisi 2000'lerin başına ait; çevrim içi bilginin yaygınlaştığı bugün insanların nasıl davrandığı tekrarlanarak sınanmalı. Son olarak, bu derste sıralanan işaretler bir yönlendirme çerçevesi; hiçbir işaret tek başına bir tanı anlamına gelmiyor ve hiçbir işaretin yokluğu her şeyin yolunda olduğunu kanıtlamıyor.

Kendin dene

Aklında kalsın

Cinsel güçlükler yaygın ama uzmana taşınanlar az; üstelik çoğu muayenede soruyu hasta açmak zorunda kalıyor.

Bir değişiklik yaşamak ile ondan sıkıntı duymak farklı şeyler; değerlendirme ihtiyacını çoğu zaman ikincisi belirliyor.

Ani başlangıç, ağrı, başka belirtilerle birliktelik, ilaçla zamanlama ve uzun süren sıkıntı, kapıyı çalmak için yeterli nedenler.

Bir cinsel güçlük bedenin başka bir yerinden haber getirebilir; bu yüzden "geçer" demeden önce bakılması gerekebilir.

Hekim ile terapist birbirinin alternatifi değil, çoğu zaman birbirinin tamamlayıcısı.

Sonraki derse köprü

Melis'in kahvaltıdaki sorusu, "doktor mu, terapist mi", aslında ikinci bir sorunun üstünü örtüyordu: Bu konuyu bir yabancıya nasıl anlatacaklardı? Tamer'in "Hastalık değil ki" cevabı da yalnızca tıbbi bir değerlendirme değildi; içinde hangi konunun kime, hangi kelimelerle açılabileceğine dair yıllardır taşınan bir ölçü vardı. Yardım aramanın en zor adımı çoğu zaman kapıyı çalmak değil, içeride ilk cümleyi kurmak. O cümle, büyünen ortamın cinsellik hakkında neyi söylenebilir saydığından ayrı kurulmuyor. Kültürün bu sessizliği nasıl kurduğunu ve onu aşacak bir dilin nasıl bulunabileceğini konuşmak gerekiyor: Kültür ve cinsellik üzerine konuşmak.