Anlatı zamanı
- Sıra: Olayların kronolojisi ile sunuluş sırası.
- Süre: Bir olayın gerçek süresi ile anlatıda kapladığı alan.
- Sıklık: Bir olayın bir kez yaşanıp kaç kez anlatıldığı.
Bir saniyelik kaza beş sayfada anlatılabilir; on yıllık evlilik tek paragrafta özetlenebilir.
Geri dönüş ve ileri sıçrama
Geri dönüş geçmişi açıklamak için değil, şimdiki andaki kararın anlamını değiştirmek için kullanılmalıdır.
- Zayıf: Karakterin bütün çocukluğunu kesintisiz anlatmak.
- Güçlü: Ada yardım istemeyi reddettiği anda, babasının “Kimseye muhtaç olma” sözünü kısa bir duyusal anıyla hatırlamak.
Tempo
Tempoyu hızlandıranlar:
- kısa cümle ve paragraflar,
- yaklaşan zaman sınırı,
- kesintiler,
- hızlı eylem–tepki,
- az açıklama,
- sahneler arası sert geçiş.
Tempoyu yavaşlatanlar:
- duyusal ayrıntı,
- iç düşünce,
- uzun cümle,
- betimleme,
- sessizlik,
- sonuçların sindirilmesi.
Hız her zaman heyecan değildir. Sürekli yüksek tempo, olayların ağırlığını azaltabilir. Ritim; baskı, boşalma ve yeniden baskı kurar.
Geri sayım
Zaman baskısı kararı keskinleştirir:
Jeolog raporuna göre kuyu kırk sekiz saat içinde tamamen çökecek.
Geri sayım yalnızca aksiyonda değil, romantik veya toplumsal anlatıda da çalışır: tren kalkmadan önce, düğünden önce, seçim gününe kadar, hafıza tamamen silinmeden önce.