Gündem · 15 Ekim 2026
Her gün beş alandan olaylar; birincil kaynağından, kendi cümlelerimizle. Her alanda bir olayı derinlemesine açıyoruz: ne oldu, neden önemli, okulda hangi ders onu açıklıyor ve henüz neyi bilmiyoruz. Kalanlar iki cümlelik kısa notlar.
Taslak. Bu sayıyı yapay zekâ birincil kaynaklardan hazırladı; editör onayı bekliyor. Sayılar kaynakla otomatik karşılaştırıldı, yorumlar henüz bir insan tarafından okunmadı.
Kamu kurumlarının açıkladığı veri, karar ve buluntu; protokol ve siyaset değil.
Nasıl toplandı: 3 kurumun veri servisi · 3 kamu sitesi
TÜİK’in Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları bültenine göre Eylül 2026’da aylık en yüksek reel getiri Devlet İç Borçlanma Senetleri’nde (DİBS) gerçekleşti: tüketici fiyat endeksiyle (TÜFE) indirgendiğinde %1,40, yurt içi üretici fiyat endeksiyle (Yİ-ÜFE) indirgendiğinde %1,18. Aynı ay TÜFE’ye göre BIST 100 endeksi %5,79, külçe altın %2,02 kaybettirdi.
Gökyüzü, madde, canlılar, geçmiş: yeni bulgular ve arkasındaki yöntem.
Nasıl toplandı: 10 web araması
Gökbilimciler, Samanyolu’nun düzleminin neredeyse tam arkasında duran ve biçimi nedeniyle «Sol Anahtarı» (Treble Clef) adı verilen bir radyo yapısının nasıl oluştuğunu açıkladı. İtalya Ulusal Astrofizik Enstitüsü’nden (INAF) Andrea Botteon’un yürüttüğü çalışma Astronomy & Astrophysics dergisinde yayımlandı.
Yapay zekâ, güvenlik, uzay ve enerji: ne çıktı, nasıl çalışıyor.
Nasıl toplandı: 10 web araması
NASA'nın Mars gezgini Perseverance, 11 Ekim'de toplam 45,22 kilometreye ulaştı ve Opportunity'nin 45,16 kilometrelik rekorunu geçti. Opportunity bu mesafeyi 2004–2018 arasında, neredeyse 15 yılda almıştı; Perseverance aynı yolu beş buçuk yılda, görevinin 2006'ncı Mars gününde (sol) tamamladı.
Halk sağlığı, araştırma, iklim ve afet: veri ve belirsizliğiyle.
Nasıl toplandı: 9 web araması
Brezilya’nın Amazonas ve Pará eyaletlerinde, Manaus ile Santarém çevresinde orman yangınları sürüyor. Manaus yetkilileri 12 Ekim’de havadaki ince partikül (PM2,5) değerinin metreküpte 135 mikrogramı aştığını bildirdi; 2 milyonu aşkın nüfuslu şehirde okullar kapandı. Brezilya Ulusal Meteoroloji Enstitüsü’ne göre Manaus’a düşen yağış ağustosta normalin %95, eylülde %60 altında kaldı.
Bu hafta yayımlanan hakemli makaleler: ne buldular, nasıl buldular, nerede durur.
Nasıl toplandı: 10 akademik veri tabanı
British Journal of Clinical Psychology’de yayımlanan bir sistematik derleme ve meta-analiz, 10–24 yaş arası gençlerde sosyal medya kullanımı ile kaygı ve depresyon belirtileri arasındaki ilişkiyi yalnız boylamsal ve deneysel çalışmalardan topladı. Taramada uygun bulunan 37 çalışmanın 36’sı aynı gençleri zaman içinde izleyen gözlem çalışmasıydı; yalnız biri deneydi.
Sergi, edebiyat, müzik, mimarlık, miras: eser ve bağlamı.
Nasıl toplandı: 10 web araması
İsveç Akademisi 8 Ekim 2026'da Nobel Edebiyat Ödülü'nü Kanadalı şair, denemeci ve çevirmen Anne Carson'a verdi.
Sonuç, rekor ve kural; arkasındaki beden, zihin ve ölçüm.
Nasıl toplandı: 10 web araması
11 Ekim'de koşulan Chicago Maratonu'nda (World Athletics Platin Etiket yol yarışı) kadınlarda Etiyopyalı Hawi Feysa unvanını 2:13:33 ile korudu, erkeklerde Kenyalı Amos Kipruto 2:01:09 ile kazandı.