Evcil hayvan

Öğrenme hedefi

Kendi bildiğini yapan bir kediyi, onu zorlamadan, onun zamanına ve alanına uyarak portreleyebileceksin. Çekimi kedinin gün içindeki alışkanlıklarına göre planlayacak, onun sevdiği yerlerde, onun hizasında ve sessizce bekleyeceksin. Makinenin sesini kısacak, kediye makineyi tanıma fırsatı verecek, dikkatini çekecek sesleri en zayıftan en güçlüye doğru ve yalnızca gerektiğinde kullanacaksın. Kediyi çekimden sonra ödüllendirerek makineyi iyi bir deneyime bağlayacak, kulaklarında, kuyruğunda ve gözlerinde stres işaretlerini okuyup çekimi o anda bırakacaksın. Kediyle onu seven insanı aynı karede çekerken ikisi arasındaki bağı ve her birinin tonunu birlikte gözeteceksin.

Merak sorusu

Çocuklar evin tekirini de fotoğrafta istiyor. Tekirin başka planları var: yarım saattir kanepenin altındaki karanlıktan yalnızca iki parlak göz görünüyor. Sonunda dışarı çıkıyor, ama arkadaşın bir adım atınca kuyruğunu dikip mutfağa yürüyor. Çocuklar çağırıyor, şeker sallıyor, tüy sallıyor; kedi bir kez bakıp esniyor. Arkadaşın koşan torunları yakalamayı başarmıştı ama bu küçük hayvan hiçbir oyuna katılmıyor. Kediler neden en zor modeldir?

Bağlam

Hareket eden bir hayvanı donduran enstantaneyi, hayvanın göz hizasına inmeyi, bakışı yönlendiren dikkat çekicileri ve siyah ya da beyaz tüyün pozlamasını evcil hayvan tadımlık dersinde çalışmıştın (Ders 16.9). Makinenin bir hayvanın gözünü de tanıyıp izleyebildiğini göz takibi dersinden biliyorsun (Ders 10.4). Koşan çocukları, önceden hazırladığın bir bekleme noktasında yakalamayı da bir önceki derste denedin (Ders P.9).

Bu ders o bilgilerin üstüne kedinin kendisini koyuyor. Bir çocuk bir oyuna çağrılabilir, bir yetişkin yönlendirilebilir; bir kedi ise çoğu zaman yalnızca kendi istediği zaman ve kendi istediği yerde görünür. Onu çekmek, onu fotoğrafa uydurmak değil, fotoğrafçının kendini kediye uydurmasıdır. Bunun için bir yöntem, biraz bilgi ve çok sabır gerekir.

Basit açıklama

Kedi ne zaman ve nerede çekilir?

Kedi rutini, bir kedinin gün içinde tekrarladığı alışkanlıkların, uyuduğu, güneşlendiği, oynadığı ve yemek beklediği saatlerin ve yerlerin bütünüdür. Birçok kedinin gün içinde oyuna daha açık olduğu kısa zamanlar vardır; bir uykudan uyandıktan sonra ya da yemek saatinden önce enerjileri artabilir. Güneşlendiği pencere kenarı, kıvrılıp uyuduğu sepet, dışarıyı izlediği balkon kapısı ise onun kendi seçtiği sahnelerdir ve çoğu zaman en iyi ışığı da oralarda bulur. Kediyi başka bir yere taşımak yerine onun sevdiği yerde çekmek, hem onu rahat tutar hem de karakterinden bir parçayı kareye taşır.

Kedinin alanına girerken yavaş hareket etmek, yere oturmak ve onun gelmesini beklemek önemlidir. Birçok kedi, üzerine doğru gelen bir insandan çekinir; kendi yaklaşabildiği birine ise daha kolay alışır. Makineyi yere, kedinin koklayabileceği bir yere koymak, onun bu yeni nesneyi tanımasına fırsat verir. Bir kedi ilk on dakikada saklanabilir; ama yerde sessizce oturan birinin yanına zamanla gelir.

Kedinin dikkati nasıl çekilir?

Sessiz çekim, makinenin mekanik perde sesini kapatıp elektronik perdeyle ya da sessiz modla çekmektir. Birçok kedi ani ve keskin seslere karşı hassastır; ilk deklanşör sesiyle kaçan bir kedi aynı gün yeniden gelmeyebilir. Elektronik perde, hızlı hareket eden bir konuyu ya da bazı yapay ışıkları çekerken görüntüde bozulmalara yol açabilir; sakin duran bir kedide ise çoğunlukla sorun çıkarmaz ve çekimi kedinin gözünde görünmez kılar.

Ses sırası, kedinin dikkatini çekmek için kullanılan seslerin en zayıftan en güçlüye doğru ve yalnızca kadraj ve netlik hazır olduğunda kullanılmasıdır. Bir kedi yeni bir sese çoğu zaman bir iki kez bakar, sonra ona alışır ve artık tepki vermez. Bu yüzden en güçlü ses, bir kâğıt hışırtısı, bir mama kabının tıkırtısı ya da objektifin hemen üstünde sallanan bir tüy, kare tam kurulduğu ana saklanır. Önce hafif bir dil şaklatması, sonra bir hışırtı, en son kabın sesi; her biri tek bir kez, her biri tam doğru anda.

Çekim ne zaman bırakılır?

Stres işareti, bir kedinin rahatsız ya da korkmuş olduğunu gösteren beden dilidir: geriye ya da yana yatan kulaklar, sert ve hızlı sallanan bir kuyruk ucu, büyümüş göz bebekleri, yere sinmiş bir beden, kabaran tüyler ya da saklanmak için kaçış. Bu işaretleri görmek, çekimi o anda bırakmanın zamanı geldiğini söyler. Hiçbir kare bir hayvanın korkusuna değmez; zorla tutulan ya da kovalanan bir kedinin karesi zaten gergin ve mutsuz görünür.

Ödül, çekim sırasında değil, çoğu zaman çekimin sonunda verilir: sevdiği bir mama, bir oyun, bir okşama. Böylece makine kedinin gözünde kötü bir deneyim değil, iyi bir şeyin habercisi olur ve bir sonraki çekim daha kolaylaşır. Doğrudan ve patlayan bir flaş da birçok hayvanı ürkütebilir; kediler için pencere ışığı ya da tavandan sektirilmiş yumuşak bir ışık daha sakin bir çekim sağlar.

Bir kediyi onu seven insanla birlikte çekerken, portrenin konusu ikisi arasındaki bağdır: bir elin tüyde duruşu, bir bakışma, bir kucakta gevşeyen bir beden. Kediyi kucakta tutmak için zorlamamak, insanın yüzünü de kedinin yüzünü de okunur tutmak gerekir; pozlama öyle seçilir ki ne insanın teni ne de kedinin tüyü ayrıntısını yitirsin.

Görsel kanıt

İlk yarım saatte arkadaşın kediyi kovalıyor: koltuğun altı, başka bir oda, kapı aralığı. Karelerde bir kuyruk, bir sırt, bulanık bir tüy yumağı var. Her deklanşör sesinde kedi biraz daha uzaklaşıyor; kulakları geriye yatıyor, kuyruğunun ucu sertçe sallanıyor.

Arkadaşın makineyi sessiz çekime alıyor ve çocuklardan kovalamayı bırakmalarını istiyor. Kedinin öğleden sonra güneşlendiği pencere kenarını biliyor; oraya yakın yere oturup makineyi yere koyuyor. Bir süre sonra kedi geliyor, makineyi kokluyor ve pencere kenarına kıvrılıyor. Arkadaşın onun hizasına iniyor, netliği yakın göze kuruyor ve ancak o zaman bir kez kâğıdı hışırdatıyor. Kedi başını kaldırıyor; güneş gözlerinde.

Sonra ustanın koyu tenli küçük torunu yavaşça kedinin yanına oturuyor ve elini tüyüne koyuyor. Kedi gözlerini yarı kapatıyor. Pozlama torunun yüzüne ve tekirin kahverengi çizgilerine birlikte uyuyor. Çekimden sonra kedi mamasını alıyor.

Sık yapılan hata

Özet

Kediler en zor modeldir, çünkü yönlendirilemez, ancak kendi zamanlarında ve kendi yerlerinde görünürler; fotoğrafçı kedinin rutinine uyar, onun sevdiği yerde yere oturup gelmesini bekler, makineyi sessize alır ve dikkat çeken sesleri en zayıftan en güçlüye doğru, kare hazır olduğunda tek tek kullanır. Stres işaretleri görüldüğünde çekim bırakılır, ödül çekimin sonunda verilir ve kedi bir insanla birlikte çekildiğinde portrenin konusu aradaki bağ olur.

Mini ödev

Bu ödevde bir kediyi, ya da yoksa başka bir evcil hayvanı, onun rutinine uyarak çekeceksin.

1. Hayvanın gün içinde nerede ve ne zaman dinlendiğini, güneşlendiğini ya da oynadığını bir gün boyunca gözlemle ve not et.
2. O saatte onun sevdiği yerin yakınına sessizce otur, makineyi sessiz çekime al, hizasına in ve gelmesini bekle.
3. Kare hazır olduğunda en zayıf sesten başlayarak dikkatini çek, stres işaretlerine dikkat et ve çekimden sonra onu sevdiği bir şeyle ödüllendir.

Kendini değerlendir

• Hayvanı kovaladın mı, yoksa gelmesini mi bekledin?
• En güçlü sesi en doğru ana saklayabildin mi?
• Bir stres işareti gördüğünde çekimi bıraktın mı?

Sözlük

Mini test

1. Bir kediyi çekmek için en iyi yer genellikle neresidir?

• A) Fotoğrafçının getirdiği bir fon
• B) Kedinin kendi seçtiği, sevdiği yer
• C) Karanlık bir oda
• D) Kedinin hiç bilmediği bir yer

2. En güçlü dikkat sesi neden kareye saklanır?

• A) Kedi yeni bir sese birkaç kez bakıp sonra alışır
• B) Güçlü sesler makineye zarar verir
• C) Işık değişir
• D) Kedi güçlü sese hiç tepki vermez

3. Aşağıdakilerden hangisi bir stres işaretidir?

• A) Yarı kapalı, gevşek gözler
• B) Pencere kenarında kıvrılıp yatmak
• C) Geriye yatık kulaklar ve sertçe sallanan bir kuyruk ucu
• D) Makineyi koklamak

4. Kediye ödül çoğu zaman ne zaman verilir?

• A) Hiçbir zaman
• B) Çekimden önce, bütün mamayı bir kerede
• C) Her kareden sonra, çekimi keserek
• D) Çekimin sonunda, makineyi iyi bir deneyime bağlamak için

Cevaplar

1. B — Kedi kendi yerinde rahattır ve o yerler çoğu zaman en iyi ışığı alır.
2. A — Alışan bir kedi artık tepki vermez; ses en doğru an için saklanmalıdır.
3. C — Yatık kulaklar ve sert kuyruk hareketi rahatsızlığı gösterir; gevşek gözler rahatlıktır.
4. D — Sondaki ödül, bir sonraki çekimi kolaylaştıran olumlu bir bağ kurar.

Özet kartı

• Kediyi kovalama; onun rutinine ve sevdiği yere uy.
• Yere otur, makineyi koklat, gelmesini bekle.
• Sessiz çekim; ani ses bir kediyi o gün kaçırabilir.
• Ses sırası: zayıftan güçlüye, her biri bir kez, kare hazırken.
• Kulak, kuyruk, göz bebeği: stres işaretinde bırak; ödül sonda.

Sonraki derse köprü

Tekir artık pencere kenarında uyuyor. Arkadaşın çiçekçinin sahibine söz vermişti: dükkânını, kovalarını ve çiçeklerini tek bir karede gösteren bir portre. Ama dükkân dar, kovalar her yerde, sahibi ya çok küçük kalıyor ya da çiçekler kaybolup yalnızca bir yüz kalıyor. Birinin dünyasını tek karede anlatmak mümkün mü? Sonraki ders kişiyi, mekânı ve uğraşını birlikte kuran çevresel portreyi ele alıyor.