Drone fotoğrafçılığına giriş

Öğrenme hedefi

Uçan bir kameranın, yani bir drone'un, bir fotoğrafçıya yerden erişilemeyen hangi bakışları açtığını açıklayabileceksin. Kamerayı tam aşağı çeviren dik bakışla ufku da gösteren eğik bakış arasındaki farkı görecek ve hangisinin neyi anlattığına göre seçeceksin. Aynı sahnenin on, kırk ve yüz metreden nasıl başka bir şeye dönüştüğünü, yükseldikçe insanların ve ayrıntıların nasıl bir desenin parçası hâline geldiğini hesaplayacaksın. Güneş alçaldığında yerdeki nesnelerin ve insanların uzun gölgelerinin tepeden bakışta nasıl asıl biçim hâline geldiğini okuyacaksın. Yukarıdan çekilen karelerde insanlar küçük olsa da tenlerinin rengini, abartılı bir doygunlukla turuncuya çevirmeden koruyacaksın. Drone ve hava rotasının ilk adımını atacaksın.

Merak sorusu

Uçuş bitince drone'un sahibi, emekli bir coğrafya öğretmeni, pervaneleri katlayıp telefonunu uzatıyor. Ekranda adanın koyları turkuaz ve lacivert şeritler, zeytinlikler düzenli nokta dizileri, beyaz evlerin çatıları bir satranç tahtası gibi. Kumsaldaki şemsiyeler renkli daireler, yüzücüler denizin içinde küçük gölgeler. Arkadaşın bir haftadır bu adada yürüyor, ama hiçbirini böyle görmemiş. Aynı yer, yalnızca yukarıdan bakılınca bambaşka bir resim. Kuşbakışı neden büyüleyici?

Bağlam

Makinenin tam tepeden yere dik bakmasının derinliği kaldırıp sahneyi bir haritaya dönüştürdüğünü, yani kuş bakışını kompozisyonun bakış açısı dersinde tanımıştın (Ders 14.6). Bir biçimin kareyi dolduracak kadar tekrarlanmasıyla oluşan deseni ve aralıklı tekrarın ritmini simetri ve desen dersinde çalışmıştın (Ders 14.3). Soluk renkleri daha çok, ten tonlarını daha az artıran canlılık ayarını da renk düzenlemesinde doygunluktan ayırmıştın (Ders 17.5).

Kuş bakışı, bir zamanlar yalnızca bir uçaktan, bir balondan ya da yüksek bir yapıdan mümkündü. Küçük drone'lar bu bakışı bir çantaya sığdırdı. Bu rota altı derste kuralları ve izinleri, güvenli uçuşu, yukarıdan kompozisyonu, pozlamayı ve hava videosunu ele alacak. Hepsinden önce yukarıdan bakmanın neyi değiştirdiği sorusu var.

Basit açıklama

Yukarıdan nasıl bakılır?

Bir drone kamerası iki temel bakış verir. Dik bakış, kameranın tam aşağıya çevrildiği kuş bakışıdır: ufuk kaybolur, derinlik silinir, dünya bir haritaya, bir desene ya da bir soyut resme döner. Eğik hava karesi ise kameranın aşağıya belli bir açıyla eğildiği, ufkun ya da uzak bir arka planın da kareye girdiği karedir: bir kıyının denize uzanışı, bir yolun tepeler arasında kıvrılışı, bir köyün vadideki yeri. Eğik kare bir yeri bağlamıyla, dik kare ise yalnızca yüzeyiyle gösterir.

İkisi iki ayrı soruya cevap verir. Eğik kare «bu yer nerede, çevresi ne?» sorusunu yanıtlar; bir seyahat dizisinin açılış karesi olmaya çok uygundur. Dik kare «bu yer yukarıdan nasıl bir desen?» sorusunu yanıtlar; yerden hiç görülmeyen düzeni, tekrarı ve rengi öne çıkarır. Aynı yerden ikisini de çekmek, bir dizide birbirini tamamlayan iki kare verir.

Yükseldikçe ne değişir?

Yükseklik basamağı, aynı sahnenin farklı yüksekliklerden başka bir konuya dönüşmesidir. Tam karede yirmi dört milimetreye eşdeğer bir drone kamerası, tam aşağı bakarken yerde yüksekliğinin kabaca bir buçuk katı genişliğinde bir alan görür. On metreden bu, on beş metrelik bir alandır: insanlar, yüzleri olmasa da duruşları ve hareketleriyle okunur. Kırk metreden altmış metrelik bir alan görünür: insanlar küçülür, sokaklar, bahçeler ve kumsal bir düzen kazanır. Yüz metreden yüz elli metrelik bir alan görünür ve insanlar bir desenin noktalarına dönüşür.

Bu yüzden yükseklik bir kadraj kararıdır. Daha yükseğe çıkmak her zaman daha iyi değildir; çoğu zaman en ilginç kare, bir sahnenin biçiminin henüz okunduğu ama deseninin de belirdiği ara bir yükseklikte durur. Aynı noktanın üzerinde yavaşça yükselip birkaç yükseklikte kare çekmek, sahnenin hangi basamakta en güçlü olduğunu gösterir.

Tepeden bakışta neyi okuruz?

Tepe gölgesi, alçak bir güneşte yerdeki nesnelerin ve insanların tepeden bakıldığında kendilerinden daha belirgin görünen uzun gölgeleridir. Dik bakışta bir insan, bir başın ve omuzların küçük bir lekesidir; ama sabahın ya da akşamüstünün alçak güneşinde yere düşen gölgesi, bütün bedenin uzun ve tanınır bir silueti olur. Ağaçlar, direkler, otlayan bir sürü, hepsi gölgeleriyle anlatılır. Öğlen güneşinde ise gölgeler kısalır ve tepeden bakış düzleşir.

Yukarıdan çekilen karelerde insanlar küçüktür, ama tenleri kareden silinmez. Hava karelerinde renkleri canlı göstermek için doygunluğu artırmak yaygın bir alışkanlıktır. Doygunluk bütün renkleri birlikte artırır ve kumsaldaki küçük insanların tenlerini turuncu ya da kırmızı lekelere çevirir; açık bir ten yanık, koyu bir ten boyanmış gibi görünür. Canlılık ayarı ise ten tonlarını daha az artırır ve suyun, bitkilerin rengini öne çıkarırken tenleri kendi renginde bırakır.

Görsel kanıt

Arkadaşın adaya dönmeden önce drone sahibiyle birlikte bir koyun kenarına gidiyor ve onun izniyle uçuşu izleyip kareleri birlikte seçiyor. Kumsalda oturan aileye önce ne yapacaklarını anlatıp onaylarını alıyorlar. Drone on metreye yükseliyor: şemsiyenin altında yan yana uzanan aile, yüzleri seçilmese de duruşlarıyla okunuyor.

Kırk metrede kumsal renkli şemsiyelerin düzenli bir dizisine, deniz kıyıdan açığa doğru turkuazdan laciverte uzanan şeritlere dönüşüyor. Yüz metrede koyun bütünü bir kıvrım olarak görünüyor ve insanlar noktalara iniyor. Aynı yükseklikten kamerayı eğip ufku kareye alınca, koyun adanın hangi köşesinde olduğu da okunuyor.

Akşamüstü güneş alçalınca aynı kumsalın üstünden dik bir kare çekiyorlar. Kıyıda yürüyen iki kadının kendileri küçük birer leke, ama gölgeleri kumun üstüne uzanmış iki uzun siluet. Drone sahibi kareyi doygunluğu artırarak düzenlemiş; koyu tenli kadının teni boyanmış bir turuncu, açık tenli arkadaşınınki kırmızı. Doygunluğu geri alıp canlılığı artırınca deniz ve kum yine canlı, iki tenin rengi ise kendi hâlinde.

Sık yapılan hata

Özet

Kuşbakışı büyüleyicidir, çünkü yerden hiç görülmeyen düzeni, deseni ve rengi gösterir: dik bakış dünyayı bir haritaya çevirir, eğik hava karesi ise bir yeri bağlamıyla gösterir. Yükseklik basamağı sahnenin hangi yükseklikte en güçlü olduğunu belirler ve alçak güneşte tepe gölgeleri küçük insanları ve nesneleri uzun siluetlere dönüştürür. Renkleri doygunluk yerine canlılıkla artırmak, yukarıdan küçük görünen insanların tenlerini kendi renginde tutar.

Mini ödev

Bu ödevde yukarıdan bakışı, bir drone olmadan da deneyerek keşfedeceksin.

1. Yüksek bir yerden, bir köprüden, bir binanın terasından ya da bir tepeden, aynı sahnenin hem tam aşağıya bakan hem de ufku gösteren bir karesini çek.
2. Farklı yüksekliklerden, örneğin bir evin balkonundan, bir binanın üst katından ve bir tepeden, aynı türden bir sahneyi çekip insanların ve ayrıntıların nasıl desene dönüştüğüne bak.
3. Alçak bir güneşte yukarıdan uzun gölgeleri çek; bir karede insanlar varsa düzenlemede doygunluk ile canlılığın tenleri nasıl etkilediğini karşılaştır.

Kendini değerlendir

• Dik ve eğik karelerin her biri neyi anlatıyor?
• Hangi yükseklikte sahnenin biçimi ve deseni birlikte en güçlü?
• Canlılıkla düzenlenen karede tenler kendi renginde mi?

Sözlük

Mini test

1. Dik bakış ile eğik hava karesi arasındaki fark nedir?

• A) Dik bakış ufku gösterir, eğik kare göstermez
• B) Dik bakış tam aşağı bakıp bir harita verir, eğik kare ufku ya da arka planı da gösterip bağlam verir
• C) İkisi aynıdır
• D) Eğik kare yalnızca gece çekilir

2. Yirmi dört milimetreye eşdeğer bir drone kamerası kırk metreden tam aşağı bakınca kabaca ne kadar genişlik görür?

• A) Altı metre
• B) Dört yüz metre
• C) Kırk metre
• D) Altmış metre

3. Alçak güneşte tepeden bakışta insanlar neden daha iyi tanınır?

• A) Uzun gölgeleri bedenlerinin tanınır bir siluetini yere düşürdüğü için
• B) Renkleri daha canlı olduğu için
• C) Daha büyük göründükleri için
• D) Yüzleri görüldüğü için

4. Hava karelerinde küçük insanların tenleri neden turuncuya kayabilir?

• A) Drone kamerası tenleri algılamadığı için
• B) Doygunluk bütün renkleri, ten tonlarını da birlikte artırdığı için
• C) Yükseklik renkleri değiştirdiği için
• D) Gölgeler uzun olduğu için

Cevaplar

1. B — Biri yüzeyi ve deseni, öteki yerin çevresiyle ilişkisini gösterir.
2. D — Bu açıda yerde görülen genişlik yüksekliğin kabaca bir buçuk katıdır.
3. A — Tepeden baş ve omuzlar küçük bir lekedir; gölge ise bütün bedeni çizer.
4. B — Canlılık ten tonlarını korurken doygunluk onları da abartır.

Özet kartı

• Dik bakış haritayı, eğik hava karesi bağlamı gösterir.
• Yükseklik bir kadraj kararıdır: biçim ile desenin buluştuğu basamağı bul.
• Yirmi dört milimetre eşdeğeri: yerde yüksekliğin bir buçuk katı genişlik.
• Alçak güneşte tepe gölgeleri asıl biçimdir.
• Doygunluk değil canlılık; küçük insanların tenleri kendi renginde.

Sonraki derse köprü

Arkadaşın eve dönünce küçük bir drone almaya karar veriyor, ama kulüpte biri onu uyarıyor: «Uçurmadan önce kurallara bak; her yerde uçulmaz, bazen kayıt ve izin gerekir.» Havaalanlarının çevresi, askeri bölgeler, kalabalıkların üstü, milli parklar; arkadaşın hangisinin neden yasak olduğunu bilmiyor. Drone uçurmak için ne gerekir? Sonraki ders, bir drone'u uçurmadan önce bilinmesi gereken kuralları, kayıtları ve izinleri ele alıyor.