Astro düzenleme

Öğrenme hedefi

Bir gece gökyüzü karesindeki kumlanmayı aynı kadrajdan çekilmiş birkaç kareyi üst üste koyarak azaltabileceksin. Karelerin ortalamasını almanın rastgele kumlanmayı neden azalttığını ve kare sayısı arttıkça bu kazancın nasıl büyüdüğünü bileceksin. Gökyüzü kareden kareye kaydığı için yıldızları birbirine göre hizalayan programları kullanacak, sabit kalan ön planı ayrıca işleyecek ve ikisini birleştireceksin. Şehir ışıklarının gökyüzünde bıraktığı düzensiz parlaklığı gidererek gökyüzünü dengeli bir koyuluğa getirecek, gökyüzünün rengini doğal bir yere çekecek ve yıldızları ya da Samanyolu'nu abartmadan güçlendireceksin. Olmayan yıldızları eklemenin ya da başka bir gecenin gökyüzünü koymanın bir düzenleme değil, söylenmesi gereken bir birleştirme olduğunu bileceksin. Karedeki bir insanı gökyüzü düzenlemelerinin dışında tutarak tenini gerçek tonunda bırakacaksın. Gece rotasının projesiyle beş karelik bir gece seçkisi kuracaksın.

Merak sorusu

Arkadaşın gece rotasının bütün karelerini bir klasörde topluyor ve Samanyolu karelerini ekranda büyütüyor. Gökyüzü kumlu; karanlık bölgelerde kırmızı, yeşil, mavi küçük benekler var, ufka yakın gökyüzü şehrin tarafında turuncuya dönmüş. Perşembe akşamı kulüpte biri laptopunu açıyor: ekranda aynı yerden peş peşe alınmış on pozun tek görüntüde üst üste bindirilmiş hâli var; gökyüzü kadife gibi, ufuk düz ve dengeli. Gürültüsüz gece gökyüzü nasıl elde edilir?

Bağlam

Birden çok pozu ortalamasını alarak tek görüntüde buluşturmayı, pozları üst üste bindirme üzerine çalışırken denemiştin (Ders 22.8). Uzun pozlamada sensörün ısınmasından doğan sıcak pikselleri, perde kapalıyken çekilen bir karanlık kareyle ayıklamayı saniyeler süren pozlamaları konuşurken öğrenmiştin (Ders 22.1). Düzenlemeyi bir bölgeye sınırlayan maskeleri de düzenleme bölümünde kullanmıştın (Ders 21.3).

Gece gökyüzü, fotoğrafın en zorlu konularından biridir: çok az ışık vardır, sensör yüksek ISO'da çalışır ve her karede rastgele bir kumlanma belirir. Tek bir karede bu kumlanmayı yumuşatmak ayrıntıyı da siler. Ama aynı kareyi birkaç kez çekersen, gerçek ayrıntı her karede aynı yerde, rastgele kumlanma ise her karede farklı bir yerde olur. Bu ders, bu farkı kullanarak temiz bir gece gökyüzü kurmayı ve sonra onu dürüstçe düzenlemeyi ele alıyor.

Basit açıklama

Birkaç kare kumlanmayı nasıl azaltır?

Kare istifleme, aynı kadrajdan art arda çekilmiş birkaç gece karesini üst üste koyup her noktada ortalamalarını alarak rastgele kumlanmayı azaltmaktır. Yıldızlar ve Samanyolu her karede aynı yerde, aynı parlaklıktadır ve ortalamada korunur. Kumlanma ise rastgeledir; bir karede parlak olan bir nokta bir sonrakinde koyudur ve ortalamada birbirini söndürür. Kabaca, kare sayısı dört katına çıktığında kumlanma yarıya iner: dört kare kumlanmayı yarıya, on altı kare dörtte bire indirir.

Bu yüzden Samanyolu gecesinde aynı kadrajdan on ile yirmi kare çekmek, tek bir kareden çok daha temiz bir gökyüzü verir. Karanlık kareler, aynı süre ve ISO'yla, objektifin kapağı takılıyken çekilir ve sıcak pikselleri ayırmak için istifleme programına verilir. Bazı programlar objektifin köşelerdeki kararmasını düzeltmek için düz ve aydınlık bir yüzeyden çekilmiş kareleri de kullanır. Karelerin tamamı aynı ayarlarla ve ham kayıtla çekilmelidir.

Kayan gökyüzü nasıl birleştirilir?

Yıldız hizalama, istiflemede gökyüzü kareden kareye kaydığı için programın yıldızları tanıyıp her kareyi onlara göre döndürüp kaydırarak üst üste oturtmasıdır. Takip cihazı olmadan çekilen on karede gökyüzü birkaç dakika boyunca kayar; hizalama yapılmadan ortalama alınırsa yıldızlar yine çizgiye döner. Gece gökyüzü için yapılmış istifleme programları bu hizalamayı kendiliğinden yapar.

Ön plan ise kaymaz; yıldızlara göre hizalanan karelerde yer bulanıklaşır. Bu yüzden gökyüzü ve ön plan ayrı ayrı istiflenir: gökyüzü yıldızlara göre hizalanarak, ön plan hiç kaydırılmadan. Sonra iki istif bir maskeyle birleştirilir. Ağaçların ve tepelerin kenarında maskeyi özenle çizmek, kenarlarda ince haleler kalmasını önler. Karedeki bir insan istiflenen karelerde kıpırdamışsa hayalet bırakır; yüzünü tek bir kareden, örneğin ışıkla aydınlattığın kareden almak onu keskin tutar.

Gökyüzü nasıl dengelenir?

Gökyüzü eğimi, şehir ışıklarının ya da ufka yakın havanın gökyüzünde bıraktığı, bir kenardan karşı kenara düzensizce değişen parlaklık ve renk farkıdır. Şehrin tarafındaki ufuk turuncu ve parlak, tepedeki gökyüzü koyu mavi olabilir. Birçok düzenleme programında bu eğimi bulup gökyüzünden çıkaran araçlar vardır; gökyüzü böylece dengeli bir koyuluğa gelir ve Samanyolu belirginleşir. Ardından gökyüzünün rengini, simsiyah değil koyu ve nötr bir griye yaklaştırmak doğal bir gece verir.

Samanyolu'nu ve yıldızları güçlendirmek için kontrastı ve doygunluğu artırırken abartmaktan kaçınmak gerekir; aşırı güçlendirme kumlanmayı geri getirir ve gökyüzüne yapay bir mor ya da yeşil verir. Olmayan yıldızları eklemek ya da başka bir gecenin gökyüzünü koymak bir düzenleme değil, bir birleştirmedir ve söylenir. Gökyüzüne uyguladığın renk ve eğim düzeltmeleri karedeki insanın tenine de yayılabilir; açık bir ten maviye, koyu bir ten griye kayabilir. İnsanı bir maskeyle bu düzenlemelerin dışında tutmak onu kendi tonunda bırakır.

Görsel kanıt

Arkadaşın ağaçlı Samanyolu kadrajından çektiği on altı gökyüzü karesini, dört karanlık kareyi ve dört ön plan karesini bir istifleme programına veriyor. Program yıldızları hizalıyor; istiflenmiş gökyüzünde kumlanma belirgin biçimde azalmış, renkli benekler kaybolmuş, toz şeritleri keskin.

Ön plan karelerini kaydırmadan ayrıca istifliyor ve iki istifi ağacın kenarında özenle çizilmiş bir maskeyle birleştiriyor. Şehir tarafındaki turuncu eğimi bir araçla çıkarıyor; gökyüzü dengeli, koyu ve nötr. Samanyolu'nun kontrastını biraz artırıyor, yıldızları abartmıyor.

Selin'in yüzünü ışıkla aydınlattığı tek kareden alıyor ve gökyüzü düzenlemelerinin dışında bir maskeyle koruyor. Esmer yüzü gökyüzüne uygulanan soğutmadan etkilenmiyor. Paylaşım notu şöyle: «On altı gökyüzü ve dört ön plan karesinin istifi; gökyüzü ve ön plan aynı gece, aynı yerden.»

Sık yapılan hata

Özet

Gürültüsüz gece gökyüzü, aynı kadrajdan çekilmiş birkaç karenin istiflenmesiyle elde edilir: gerçek ayrıntı her karede aynı kalır, rastgele kumlanma ortalamada söner ve kare sayısı dört katına çıktıkça kumlanma yarıya iner. Kayan gökyüzü yıldızlara göre hizalanarak, sabit ön plan ayrıca istiflenir ve ikisi bir maskeyle birleştirilir; şehir ışıklarının gökyüzü eğimi giderilir, renk nötre çekilir, yıldızlar abartılmadan güçlendirilir. Olmayan yıldız eklemek ve başka bir gökyüzü koymak söylenir; karedeki insan düzenlemelerin dışında tutularak teni gerçek tonunda bırakılır.

Mini ödev

Gece rotasının kapanış projesi bu ödevde: beş karelik bir gece seçkisi kuracaksın.

1. Gece boyunca biriktirdiğin becerilerle beş kare üret: mavi saatte bir şehir, karanlık bir yerde nokta yıldızlı bir gökyüzü, bir Samanyolu karesi, bir yıldız izi ya da bir takipli kare ve bir ay karesi.
2. Samanyolu karesini on ile yirmi kareden istifle; gökyüzünü ve ön planı ayrı istifle, birleştir, gökyüzü eğimini gider ve rengi nötre çek.
3. Seçkinin her karesine iki satırlık bir künye ekle: kaç poz kullanıldı, bir birleştirme yapıldı mı, karede biri varsa yüzü neyle aydınlandı ve rengi kaydı mı.

Kendini değerlendir

• İstiflenmiş gökyüzü tek kareden ne kadar temiz?
• Gökyüzü ile ön planın birleştiği kenarlarda hale kaldı mı?
• Seçkideki her karenin nasıl yapıldığı notunda açıkça yazıyor mu?

Sözlük

Mini test

1. Kare istifleme kumlanmayı neden azaltır?

• A) Kareleri daha parlak yaptığı için
• B) Gerçek ayrıntı her karede aynı kalırken rastgele kumlanma ortalamada söndüğü için
• C) Diyaframı kıstığı için
• D) ISO'yu düşürdüğü için

2. On altı kare istiflendiğinde kumlanma kabaca ne olur?

• A) Değişmez
• B) İki katına çıkar
• C) Yarıya iner
• D) Dörtte birine iner

3. Gökyüzü ile ön plan neden ayrı istiflenir?

• A) Gökyüzü kayarken ön plan kaymadığı için
• B) Ön plan daha parlak olduğu için
• C) Program öyle istediği için
• D) Gökyüzü daha az kare istediği için

4. Başka bir gecenin gökyüzünü bir karede kullanmak nedir?

• A) Sıradan bir renk düzeltmesi
• B) Kumlanma azaltma
• C) Söylenmesi gereken bir birleştirme
• D) Yıldız hizalama

Cevaplar

1. B — Yıldızlar her karede aynı yerdedir, kumlanma ise rastgele olduğu için ortalamada birbirini söndürür.
2. D — Kare sayısı dört katına çıktıkça kumlanma yarıya iner; on altı kare iki kez dört katıdır.
3. A — Yıldızlara göre hizalanan karelerde sabit yer kayar, bu yüzden ikisi ayrı işlenir.
4. C — Başka bir anın gökyüzü, karenin tek bir gecenin kaydı olmadığını gösterir ve söylenir.

Özet kartı

• Aynı kadrajdan on ile yirmi kare; istifle, kumlanma söner.
• Kare dört katı, kumlanma yarısı.
• Gökyüzünü yıldızlara göre, ön planı sabit istifle; maskeyle birleştir.
• Gökyüzü eğimini gider, rengi nötre çek, abartma.
• Birleştirmeyi söyle; insanı düzenlemelerin dışında tut.

Sonraki derse köprü

Gece ve astrofotoğraf rotası burada bitiyor: karanlıkta görmeden şehrin mavi saatine, ışık kirliliğinden planlamaya, nokta yıldızlardan Samanyolu'na, yıldız izlerinden takibe, aydan istiflemeye. Seçkisini kulüpte gösterdikten sonra arkadaşın gündüz şehre dönüyor. Eski bir hanın taş cephesini yakından, aşağıdan çekiyor; ekranda bina geriye doğru yatıyor, köşeleri yukarıda birbirine yaklaşıyor. Binalar neden geriye düşüyor gibi görünür? Sıradaki ders, Mimari ve İç Mekân rotasını açıyor ve dikey çizgileri düz tutmayı ele alıyor.