Dışa aktarma

Öğrenme hedefi

Düzenlediğin bir fotoğrafı, gideceği yere göre doğru boyutta, doğru sıkıştırmayla ve doğru renk profiliyle bir dosyaya dönüştürebileceksin. Dışa aktarmanın özgün RAW'a dokunmadan yeni bir dosya ürettiğini açıklayacak, ekran ve sosyal medya için fotoğrafı uzun kenar ölçüsüyle boyutlandıracak, sıkıştırma kalitesi ile dosya boyutu arasındaki dengeyi kuracak, internet için sRGB profilini neden seçtiğini bilecek, baskı için baskı çözünürlüğünü hesaplayacak, çıktı netleştirmesini mecraya göre uygulayacak ve konum gibi kişisel bilgileri dışa aktarırken kaldıracaksın. Aynı portrenin telefonda, ekranda ve kâğıtta farklı görünebileceğini ve her tenin rengini her mecrada korumak için neyi kontrol edeceğini de öğreneceksin. Dersin sonunda seviyenin portfolyo projesini hazırlayacaksın.

Merak sorusu

Yirmi karelik seçki hazır; ama her karenin gideceği yer farklı. Kütüphanedeki sergi için yirmi kareyi otuza yirmi santimetre bastıracaksın, en iyi beşini bir sosyal medya hesabında paylaşacaksın, çeşme başındaki portreyi de arkadaşına mesajla göndereceksin. Programın dışa aktarma penceresini açtığında karşına bir sürü seçenek çıkıyor: dosya türü, kalite, boyut, piksel, inç, renk alanı, netleştirme. Denemek için bir kareyi en yüksek kaliteyle aktarıyorsun; dosya otuz megabaytı geçiyor ve paylaşım uygulaması onu kabul etmiyor.

Instagram'a mı, baskıya mı? Aynı fotoğraf farklı yerlere giderken neden farklı biçimde hazırlanmalı ve bu seçeneklerin her biri ne işe yarar? Modülün ve seviyenin bu son dersinde dışa aktarmayı konuşacağız.

Bağlam

Bir aşçı aynı yemeği bir düğün için büyük tencerelerde, bir kahvaltı için küçük tabaklarda, bir yolculuk için sızdırmaz kaplarda hazırlar. Yemek aynıdır, ama her durumun ölçüsü, kabı ve sunuşu farklıdır. Düzenlenmiş bir fotoğraf da böyledir: sosyal medya için küçük ve hafif, baskı için büyük ve ayrıntılı, bir mesaj için hızla gönderilebilir bir dosyaya ihtiyaç vardır.

Önceki derslerde özgün RAW'a hiç dokunmadan, katalogda yalnızca bir düzenleme listesi tuttuğumuzu gördük. Bu listenin bir fotoğrafa dönüştüğü yer dışa aktarmadır. Düzenlemenin son adımı olan bu ders, bir fotoğrafın ekranda gördüğün hâlini, gideceği yerde de aynı güzellikte görmenin yollarını anlatıyor.

Basit açıklama

Dışa aktarma ne yapar?

Dışa aktarma, özgün RAW'ı ve üzerindeki düzenlemeleri birleştirip seçtiğin ayarlarla yeni bir görüntü dosyası üretmektir. Özgün dosya ve düzenlemeler yerinde kalır; dışa aktarılan dosya onların bir çıktısıdır. Bu yüzden aynı fotoğraftan istediğin kadar farklı dosya üretebilir, her biri için ayrı bir boyut ve kalite seçebilirsin. Dışa aktarılan dosyalar arşivin değil, paylaşımın parçasıdır; Ders 15.4'teki gibi özgünlerin üstüne yazılmamalıdır.

Uzun kenar, bir fotoğrafın büyük kenarının piksel cinsinden uzunluğudur ve ekran için boyutlandırmanın en pratik ölçüsüdür. Yirmi dört megapiksellik bir karenin uzun kenarı yaklaşık 6000 pikseldir; ama bir telefon ekranında ya da bir sosyal medya akışında bu kadar büyük bir dosya gerekmez. Birçok platform yüklenen fotoğrafları kendi ölçülerine küçültür ve yeniden sıkıştırır. Bu yüzden fotoğrafı platformun önerdiği ölçüye yakın bir uzun kenarla kendin küçültmek, küçültmenin ve netleştirmenin senin denetiminde kalmasını sağlar.

Sıkıştırma ve renk nasıl seçilir?

Sıkıştırma kalitesi, JPEG dosyasının ne kadar sıkıştırılacağını belirleyen ayardır; yüksek kalite daha büyük dosya, düşük kalite daha küçük dosya demektir. En yüksek kaliteyle biraz daha düşük bir kalite arasındaki fark çoğu zaman gözle neredeyse görülmez, ama dosya boyutu belirgin biçimde küçülür. Kaliteyi çok düşürmek ise gökyüzü ve ten gibi yumuşak geçişlerde bloklara ve basamaklara yol açar. Dışa aktardıktan sonra bir yüzün yanağını ve gökyüzünü büyüterek kontrol etmek, doğru dengeyi bulmanın yoludur.

Renk profili, Ders 11.9'da gördüğümüz gibi bir dosyadaki sayıların hangi renklere karşılık geldiğini tanımlar. İnternet, telefonlar ve çoğu ekran için en güvenli seçim sRGB'dir. Daha geniş bir renk alanıyla dışa aktarılan bir dosya, bu profili tanımayan bir uygulamada ya da telefonda soluk ya da tuhaf renkli görünebilir. Bu fark en çok tende fark edilir: ekranda sıcak ve derin görünen koyu bir ten griye çalabilir, açık bir tenin pembesi sönebilir. Geniş bir renk alanını yalnızca baskı yapan kişi ya da kurum özellikle isterse kullanmak daha güvenlidir.

Baskı neden ayrı hazırlanır?

Baskı çözünürlüğü, bir baskının her inçine kaç görüntü pikselinin düştüğünü gösteren değerdir. Yakından bakılacak baskılar için inç başına üç yüz piksel sık önerilen bir değerdir. Otuza yirmi santimetrelik bir baskı yaklaşık on bir virgül sekize yedi virgül dokuz inç eder; inç başına üç yüz piksel için bu, yaklaşık 3540'a 2360 piksel demektir. Yirmi dört megapiksellik bir kare bunun rahatlıkla üstündedir; ama sıkı kırpılmış bir kare bu sınırın altına düşebilir. Uzaktan bakılacak büyük baskılarda daha düşük bir değer de çoğu zaman yeterlidir.

Ekran ışık yayar, kâğıt ise yalnızca üstüne düşen ışığı yansıtır; bu yüzden baskılar çoğu zaman ekranda göründüklerinden daha koyu ve daha az parlak çıkar. Bu fark en çok gölgelerde ve koyu tonlarda hissedilir: koyu bir tenin gölge tarafındaki ayrıntı kâğıtta kapanabilir, açık bir tenin ince geçişleri ise ekrandakinden daha düz görünebilir. Bir sergi için basmadan önce bir iki karenin küçük bir deneme baskısını almak, gerekirse baskı için gölgeleri biraz açan ayrı bir sanal kopya hazırlamak, ten ve gölge ayrıntısının kâğıtta da korunmasını sağlar.

Son ayarlar nelerdir?

Çıktı netleştirmesi, dosya üretilirken, karenin son ölçüsü ve gideceği yer hesaba katılarak eklenen netleştirmedir. Ders 17.6'daki netleştirme görüntünün ayrıntısını tam boyutta belirginleştiriyordu; küçültme ve baskı ise bu ayrıntıyı biraz yumuşatır. Birçok program, dışa aktarırken ekran, mat kâğıt ya da parlak kâğıt için hafif, orta ya da güçlü bir çıktı netleştirmesi seçmeyi sağlar. Bu ayar düşük tutulmalıdır; fazlası yüzlerde ve kenarlarda yeniden haleler yaratır.

Dışa aktarma penceresi, meta veriyi yönetmek için de son fırsattır: konum bilgisini kaldırmak, telif bilgisini bırakmak ve dosya adlarını Ders 15.4'teki düzenle vermek. Aynı mecra için sık kullandığın ayarları bir dışa aktarma hazır ayarı olarak kaydetmek, her seferinde bütün seçenekleri yeniden kurmaktan kurtarır: biri sosyal medya için, biri baskı için, biri mesajla göndermek için.

Görsel kanıt

Üç dışa aktarma hazır ayarı kuruyorsun. Sosyal medya için sRGB, orta bir sıkıştırma kalitesi, platformun önerdiği ölçüye yakın bir uzun kenar ve ekran için hafif bir çıktı netleştirmesi; konum bilgisini kaldırıyor, telif bilgisini bırakıyorsun. En iyi beş kare birer megabaytın altında çıkıyor. Telefonunda açtığında su içen koyu tenli arkadaşının portresi ekrandaki kadar sıcak ve derin; yanağındaki geçişte blok yok.

Baskı için otuza yirmi santimetre, inç başına üç yüz piksel ve mat kâğıt için orta bir çıktı netleştirmesi seçiyorsun. Önce iki karenin deneme baskısını alıyorsun: yokuşu tırmanan çilli arkadaşının karesi iyi, ama çeşme portresinde arkadaşının yüzünün gölge tarafı kâğıtta kapanmış. Bir sanal kopya oluşturup yalnızca baskı için koyu tonları biraz açıyor, yeniden basıyorsun; bu kez kirpikleri ve sakalının ayrıntısı kâğıtta da seçiliyor. Yirmi kareyi sergi için bu ayarlarla aktarıyorsun. Mesaj hazır ayarıyla da portreyi arkadaşına küçük bir dosya olarak gönderiyorsun; özgün RAW ve bütün düzenlemeler katalogda yerinde duruyor.

Sık yapılan hata

Özet

Dışa aktarma, özgün RAW'a dokunmadan düzenlemelerden yeni bir dosya üretir; ekran ve sosyal medya için fotoğraf uzun kenar ölçüsüyle küçültülür, sıkıştırma kalitesi dosya boyutuyla yumuşak geçişlerdeki bloklar arasında dengelenir ve internet için sRGB seçilir. Baskı için baskı çözünürlüğü hesaplanır, kâğıdın ekrandan daha koyu göstereceği hesaba katılarak deneme baskısı alınır ve çıktı netleştirmesi mecraya göre hafifçe uygulanır; konum gibi kişisel bilgiler dışa aktarırken kaldırılır. Her mecra için kaydedilen bir dışa aktarma hazır ayarı işi hızlandırır; telefonda, ekranda ve kâğıtta yüzleri kontrol etmek ise her tenin rengini ve gölge ayrıntısını her mecrada korur.

Mini ödev

Bu ödevin ilk üç adımı dışa aktarma içindir; son adım seviyenin portfolyo projesidir.

1. Sosyal medya, baskı ve mesaj için üç ayrı dışa aktarma hazır ayarı kur; her birinde boyutu, sıkıştırma kalitesini, renk profilini, çıktı netleştirmesini ve meta veriyi seç.
2. Aynı portreyi sosyal medya ayarıyla aktar ve telefonunda aç; tenin rengini ve yanaktaki geçişi ekrandaki özgünle karşılaştır.
3. Basmak istediğin bir karenin baskı boyutu için gereken piksel sayısını hesapla ve küçük bir deneme baskısı al; gölgelerdeki ayrıntıyı ekranla karşılaştır.
4. Seviye projesi: en iyi on fotoğrafını tutarlı bir düzenleme diliyle hazırla, her birinin önce ve sonra hâllerini yan yana koy ve bu seçkiyi paylaş.

Kendini değerlendir

• Sosyal medya için aktardığın dosya küçük olduğu hâlde yüzde ve gökyüzünde blok ya da basamak var mı?
• Deneme baskısı, ekranda gördüğünden ne kadar koyu çıktı ve bunu nasıl dengeledin?
• Portfolyo seçkindeki her portrede, telefonda, ekranda ve kâğıtta, kişinin teni kendi rengiyle ve gölge ayrıntısıyla mı duruyor?

Sözlük

Mini test

1. Dışa aktarma özgün RAW dosyasına ne yapar?

• A) Onu siler
• B) Onu JPEG'e dönüştürüp üstüne yazar
• C) Ona dokunmaz; düzenlemelerden yeni bir dosya üretir
• D) Onu küçültür

2. İnternette ve telefonlarda paylaşılacak bir fotoğraf için en güvenli renk profili hangisidir?

• A) sRGB
• B) En geniş renk alanı
• C) Hiçbir profil
• D) Baskı profili

3. Otuza yirmi santimetrelik bir baskı için inç başına üç yüz piksel gerekiyorsa yaklaşık kaç piksel gerekir?

• A) 1000'e 700
• B) 6000'e 4000
• C) 12000'e 8000
• D) 3540'a 2360

4. Ekranda iyi görünen koyu tenli bir portrenin baskısında yüzün gölge tarafı kapandı. Ne yapmak en çok işe yarar?

• A) Sıkıştırma kalitesini düşürmek
• B) Baskı için ayrı bir sanal kopyada koyu tonları biraz açıp yeniden deneme baskısı almak
• C) Renk profilini değiştirmeden aynı dosyayı daha büyük basmak
• D) Çıktı netleştirmesini en yükseğe almak

Cevaplar

1. C — Dışa aktarma bir çıktıdır; özgün ve düzenlemeler yerinde kalır.
2. A — sRGB, profili tanımayan uygulamalarda da renklerin doğru görünmesini sağlar.
3. D — 30 cm yaklaşık 11,8 inç, 20 cm yaklaşık 7,9 inç eder; üç yüzle çarpınca bu sonuç çıkar.
4. B — Kâğıt ekrandan koyu gösterir; baskıya özel hafif bir açma gölge ayrıntısını korur.

Özet kartı

• Dışa aktarma özgüne dokunmaz; her mecra için ayrı bir dosya.
• Ekran için uzun kenarla küçült; sıkıştırmayı geçişlere bakarak seç.
• İnternet ve telefon için sRGB.
• Baskı: inç başına piksel hesabı, deneme baskısı, gerekirse gölgeleri aç.
• Hafif çıktı netleştirmesi, konumu kaldır, dışa aktarma hazır ayarları kaydet.

Sonraki derse köprü

Bu ders, bir fotoğrafın ekrandan kâğıda ve telefona uzanan yolculuğunu tamamladı; çekimden arşive, arşivden düzenlemeye kadar bir fotoğrafın bütün hayatını artık baştan sona yönetebiliyorsun. Ama bu yolculuğun başında, deklanşöre basmadan önce, hâlâ en önemli karar duruyor: ışık. Deneme baskısındaki çeşme portresine bakarken, onu güzel yapanın kaydırıcılar değil, o sabah yüze yandan düşen yumuşak ışık olduğunu fark ediyorsun. Bir ışığı nasıl «okursun»? Sonraki ders ışığın dört özelliğini, kalitesini, yönünü, rengini ve şiddetini konuşuyor.