İçe aktarma ve katalog

Öğrenme hedefi

Fotoğrafları bir düzenleme programına aldığında onların nereye gittiğini ve programın onlarla ne yaptığını açıklayabilecek ve katalogla güvenli çalışmanın alışkanlıklarını kazanacaksın. Katalog dosyasının fotoğrafları değil, onların yerini, bilgisini ve düzenlemelerini tuttuğunu görecek, zaten arşivde duran fotoğrafları yerinde eklemeyi karttan gelenleri kopyalamaktan ayıracak, içe aktarma sırasında hedef klasörü, adlandırmayı, anahtar kelimeleri ve önizleme boyutunu seçecek, fotoğrafları program dışında taşıdığında ortaya çıkan kayıp dosya sorununu önleyip çözecek ve bir fotoğrafı kopyalamadan birden çok gruba koyan koleksiyonları kullanacaksın. İçe aktarırken bütün fotoğraflara tek bir hazır ayar uygulamanın, farklı tenlerdeki yüzleri nasıl etkileyebileceğini de öğreneceksin.

Merak sorusu

Arkadaşlarınla bir hafta sonu bisiklet turundan döndün; kartta üç yüz on iki kare var. Programı açıp içe aktar düğmesine bastığında karşına bir pencere çıkıyor ve en üstte üç seçenek duruyor: ekle, kopyala, taşı. Hangisini seçmen gerektiğini bilmediğin için rastgele birini seçiyorsun. Birkaç dakika sonra küçük resimler ekrana diziliyor; ama bir tuhaflık var: resimler önce canlı görünüyor, sonra birer birer biraz değişiyor, renkleri hafifçe sönüyor.

Ertesi gün fotoğrafları bilgisayarında başka bir klasöre sürüklediğinde, programdaki küçük resimlerin köşesinde soru işaretleri beliriyor ve fotoğraflar açılmıyor. Fotoğraflar programa nasıl girer? Programın içine giren şey fotoğrafın kendisi mi, yoksa ona ait bir not mu? Bu derste içe aktarmayı ve kataloğu konuşacağız.

Bağlam

Ders 15.3'te fotoğrafları karttan bilgisayara taşımayı, dosyaları kopyalamayı ve aktarımı doğrulamayı, Ders 15.4'te de onları tarih düzeninde klasörlere yerleştirmeyi görmüştük. O derslerde dosyaların kendisiyle ilgileniyorduk. Katalog tabanlı bir programda ise bir katman daha vardır: dosyalar bir klasörde dururken, program onlar hakkında ayrı bir kayıt tutar.

Bu ayrımı anlamak, düzenleme programıyla yaşanan birçok şaşkınlığı önler: programı silince fotoğrafların silinip silinmeyeceği, bir fotoğrafın aynı anda iki albümde nasıl durabildiği, küçük resimlerin neden değiştiği ya da fotoğrafların neden birden kaybolmuş gibi göründüğü. Bu ders, o kayıt defterinin nasıl çalıştığını ve onunla nasıl güvenli çalışılacağını anlatıyor.

Basit açıklama

Katalog neyi tutar?

Katalog dosyası, programın bilgisayarda sakladığı ve her fotoğrafın adresini, bilgilerini, anahtar kelimelerini, yıldızlarını ve bütün düzenlemelerini kaydeden veri dosyasıdır. Fotoğrafların kendisi bu dosyanın içinde değildir; klasörlerinde durmaya devam eder. Bir kütüphanenin kart kataloğunu düşün: kartlar kitapların yerini ve bilgisini tutar, ama kitaplar raflardadır. Katalog silinirse fotoğraflar kaybolmaz, ama onlar hakkında tuttuğun notlar ve düzenlemeler kaybolur.

Bu ayrım, bir fotoğrafı silmek istediğinde de karşına çıkar. Katalog tabanlı programların çoğu iki seçenek sunar: fotoğrafı yalnızca katalogdan kaldırmak ya da dosyayı diskten de silmek. İlkinde dosya klasöründe durmaya devam eder, yalnızca program onu artık göstermez; ikincisinde dosya çöp kutusuna gider. Hangi düğmeye bastığını okumadan onaylamak, istemediğin bir kaybın en sık yoludur; emin olmadığında önce yalnızca katalogdan kaldırmak her zaman geri dönülebilir bir seçimdir.

Önizleme, programın bir fotoğrafı hızlı göstermek için oluşturduğu küçük ya da orta boy bir görüntü kopyasıdır. İçe aktarmanın hemen başında program, RAW dosyasının içine makinenin gömdüğü küçük bir JPEG'i gösterir; bu görüntü makinenin kendi renk ve kontrast tercihlerini taşır. Birkaç saniye sonra program ham veriyi kendi yöntemiyle işleyip yeni bir önizleme oluşturur ve küçük resimler değişir. Renklerin hafifçe sönmesi bir hata değil, makinenin yorumundan programın yorumuna geçiştir; düzenleme zaten bu noktadan başlar.

İçe aktarırken neler seçilir?

Yerinde ekleme, zaten arşiv klasöründe duran fotoğrafları taşımadan ya da kopyalamadan kataloğa tanıtmaktır; Ders 15.3'teki gibi önceden bilgisayara kopyalanmış ve yedeklenmiş fotoğraflar için en sade yoldur. Fotoğraflar hâlâ karttaysa, kopyalama seçeneği onları senin belirlediğin tarih klasörüne kopyalar ve aynı anda kataloğa ekler. Taşıma seçeneği ise dosyaları özgün yerinden kaldırır; karttan içe aktarırken güvenli değildir.

İçe aktarma penceresi, dosyalara bilgi eklemek için de iyi bir yerdir: adlara tarih ve etkinlik ekleyen bir şablon uygulamak, bütün çekime ortak anahtar kelimeleri ve telif bilgisini eklemek ve önizleme boyutunu seçmek. Küçük önizlemeler içe aktarmayı hızlandırır ama fotoğrafları büyüttüğünde bekletir; büyük önizlemeler içe aktarmayı yavaşlatır ama sonra gezinmeyi hızlandırır. Birçok program, aynı dosyanın ikinci kez içe aktarılmasını önleyen bir seçenek de sunar.

Kayıp dosya ve koleksiyon nedir?

Kayıp dosya, katalogda kaydı bulunan ama program onu kayıtlı yerinde bulamadığı için açamadığı fotoğraftır. En sık nedeni, fotoğrafları programın dışında, bilgisayarın dosya yöneticisiyle taşımak ya da yeniden adlandırmaktır: dosya yerini değiştirmiştir ama kataloğun kaydı eski adresi göstermeye devam eder. Bunu önlemenin yolu, taşıma ve yeniden adlandırmayı programın içinden yapmaktır; olduğunda ise programın bul ya da yeniden bağla seçeneğiyle dosyanın yeni yerini göstermek, kaydı yeniden bağlar. Dosyalar silinmemişse hiçbir düzenleme kaybolmaz.

Koleksiyon, fotoğrafları klasörlerinden bağımsız olarak bir araya getiren sanal bir gruptur. Bir fotoğraf, dosyası kopyalanmadan aynı anda birkaç koleksiyonda durabilir: bisiklet turu, en iyi portreler, sergi adayları. Klasörler dosyaların gerçek yerini, koleksiyonlar senin onlarla ne yapmak istediğini gösterir. Katalog bütün bu bilgiyi tuttuğu için, Ders 15.6'daki yedek düzenine katalog dosyasını da katmak gerekir.

İçe aktarırken bütün fotoğraflara bir hazır ayar, yani önceden kaydedilmiş bir düzenleme dizisi uygulamak da mümkündür. Ama bir portre üstünde ayarlanmış ve belirli bir teni güzel gösteren sıcak ve kontrastlı bir hazır ayar, başka bir tende aynı sonucu vermeyebilir: açık bir teni turuncuya, koyu bir teni fazla koyulaşmış ve düz bir tona itebilir. İçe aktarırken nötr bir başlangıçla yetinmek ve yüzleri sonra tek tek ele almak daha güvenlidir.

Görsel kanıt

Bisiklet turunun ikinci kartını bu kez planlayarak içe aktarıyorsun. Kopyalama seçeneğini seçiyor, hedef olarak arşivindeki tarih klasörünü gösteriyor, dosyaları çekim tarihi ve «bisiklet-turu» adıyla yeniden adlandırıyorsun. Bütün kareye «bisiklet», «arkadaşlar», «yayla yolu» anahtar kelimelerini ve telif bilgini ekliyor, büyük önizleme seçip kahveni alıyorsun. Döndüğünde küçük resimler makinenin canlı yorumundan programın sakin yorumuna geçmiş.

Önceki gün dışarıda taşıdığın ilk klasörü, programın kayıp dosya işaretine tıklayıp yeni yerini göstererek yeniden bağlıyorsun; bütün düzenlemeler yerinde duruyor. Sonra «tur-portreleri» adında bir koleksiyon açıp dört arkadaşının portrelerini, dosyalarını kopyalamadan, oraya ekliyorsun. İçe aktarırken denediğin sıcak bir hazır ayarın, çilli ve açık tenli arkadaşını turuncuya, koyu tenli arkadaşını ise gölgeleri kapanmış düz bir tona ittiğini görüyor, onu kaldırıp iki portreyi ayrı ayrı düzenliyorsun. Akşam katalog dosyasını da harici diske yedekliyorsun.

Sık yapılan hata

Özet

Katalog dosyası fotoğrafları değil, onların adresini, bilgisini ve düzenleme geçmişini tutar; fotoğraflar klasörlerinde kalır ve içe aktarmanın başında görülen gömülü önizleme, birkaç saniye sonra programın kendi yorumuyla yer değiştirir. Arşivde duran fotoğraflar yerinde eklenir, karttakiler kopyalanır; içe aktarma sırasında hedef klasör, adlandırma, anahtar kelime ve önizleme boyutu seçilir, fotoğraflar programın dışında taşınırsa kayıp dosya olur ve yeniden bağlanmaları gerekir. Koleksiyonlar dosyaları kopyalamadan gruplar, katalog dosyası da yedeğe katılır; içe aktarırken nötr bir başlangıçla yetinip yüzleri sonra ayrı ayrı düzenlemek, her tenin rengini korur.

Mini ödev

Bu ödevde bir çekimi programına planlı biçimde içe aktaracaksın.

1. Bir kartı içe aktarırken kopyalama seçeneğini seç, hedef olarak tarih düzenindeki arşiv klasörünü göster ve adlara çekim tarihini ve etkinliği ekleyen bir şablon seç.
2. Bütün çekime ortak anahtar kelimeleri ve telif bilgini içe aktarma penceresinden ekle.
3. İçe aktarmanın başında küçük resimlerin nasıl değiştiğini izle ve makinenin gömülü önizlemesiyle programın yorumu arasındaki farkı not et.
4. Bir fotoğrafı üç farklı koleksiyona ekle; sonra katalog dosyanın bilgisayarda nerede durduğunu bul ve yedeğine kat.

Kendini değerlendir

• Katalog dosyasıyla fotoğraf dosyaları arasındaki farkı birine anlatabilir misin?
• Bir fotoğrafı program dışında taşısan, onu nasıl yeniden bağlayacağını biliyor musun?
• İçe aktarırken hazır ayar kullandıysan, farklı tenlerdeki yüzlerin rengi bu ayardan nasıl etkilendi?

Sözlük

Mini test

1. Katalog dosyası neyi içerir?

• A) Fotoğrafların kendisini
• B) Yalnızca JPEG kopyaları
• C) Fotoğrafların adresini, bilgisini ve düzenleme geçmişini
• D) Makinenin ayarlarını

2. İçe aktarmanın başında küçük resimlerin birkaç saniye sonra renk değiştirmesinin nedeni nedir?

• A) Programın makinenin gömülü önizlemesinden kendi işlediği önizlemeye geçmesi
• B) Dosyaların bozulması
• C) Kartın yavaş olması
• D) Katalogun silinmesi

3. Fotoğrafları program dışında başka bir klasöre taşıdın ve programda soru işaretleri belirdi. Ne yapmalısın?

• A) Fotoğrafları yeniden çekmek
• B) Kataloğu silmek
• C) Programı kaldırmak
• D) Programın bul ya da yeniden bağla seçeneğiyle yeni yeri göstermek

4. İçe aktarırken uyguladığın sıcak bir hazır ayar, açık tenli bir arkadaşını turuncuya kaydırdı. Ne yapmak en güvenlidir?

• A) Nötr bir başlangıçla içe aktarıp yüzleri sonra tek tek düzenlemek
• B) Hazır ayarı daha da güçlendirmek
• C) Portreleri silmek
• D) Katalog dosyasını yeniden adlandırmak

Cevaplar

1. C — Katalog fotoğrafların kaydını tutar; fotoğraflar klasörlerinde kalır.
2. A — Gömülü önizleme makinenin yorumudur; program kendi yorumunu oluşturunca küçük resimler değişir.
3. D — Yeniden bağlamak, kaydı dosyanın yeni yerine yönlendirir; düzenlemeler kaybolmaz.
4. A — Tek bir hazır ayar her tende aynı sonucu vermez; yüzler ayrı ayrı ele alınmalıdır.

Özet kartı

• Katalog fotoğrafların kaydını tutar; fotoğraflar klasörlerinde kalır.
• İlk görünen gömülü önizleme; sonra programın yorumu.
• Arşivdekiler yerinde eklenir, karttakiler kopyalanır; taşıma riskli.
• Taşımayı programın içinden yap; kaybolursa yeniden bağla. Katalog dosyasını yedekle.
• Koleksiyonlar sanaldır; içe aktarırken nötr başla, yüzleri tek tek düzenle.

Sonraki derse köprü

Bisiklet turundan üç yüz on iki kare artık katalogda, düzenlenmeyi bekliyor. Ama hepsini düzenlemek günler sürer ve çoğu zaten bulanık, tekrar eden ya da gözleri kapalı karelerden oluşuyor. Bir sergi için yirmi kare seçmen gerekiyor; hangilerini tutup hangilerini eleyeceksin? 500 fotoğraftan 20'sini nasıl seçeriz? Sonraki ders seçmeyi, yıldızlarla ve bayraklarla iki turda hızlı ve kararlı biçimde elemeyi konuşuyor.