Bir filmin içine "girdiğimizi" söyleriz; psikoloji bu deneyimi anlatıya taşınma (narrative transportation) ve özdeşleşme (identification) kavramlarıyla ölçmeye çalışır. Modül, Green ve Brock'un taşınma kavramından parasosyal bağa, öznel kameranın özdeşleşme yaratıp yaratmadığından film bitince değişen inançlara kadar izleyicinin perdeyle kurduğu bağı araştırmanın diliyle okur. Psikanalitik özdeşleşme ile ölçülen özdeşleşmenin aynı şey olmadığı da burada ayrılır.
Psikoloji merceği. Ölçülmüş olan: tasvirin klinik doğruluğu, izleyici araştırmaları, bilişsel film kuramı — kanıt etiketiyle.
Bu modülün sonunda
- Anlatıya taşınma, özdeşleşme ve parasosyal ilişki kavramlarını tanımıyla birbirinden ayırır.
- Bir sahnenin izleyiciyi içine çeken ve dışarıda tutan biçimsel araçlarını adlandırır.
- Psikanalitik özdeşleşme kavramı ile ölçek sorularıyla ölçülen özdeşleşme arasındaki farkı gösterir.
- Kurgunun izleyici inancını değiştirdiği iddiasının hangi araştırma desenleriyle sınandığını açıklar.
Dersler
- M66-D01Kendini filmde kaybetmek: anlatıya taşınmaProgramda
The Purple Rose of Cairo'da perdeden inen karakteri ve Vizontele'de televizyonla ilk kez karşılaşan köylüleri kullanarak anlatıya taşınmanın dikkat, imge ve duygu bileşenlerini ayırır.
Filmler: The Purple Rose of Cairo (Woody Allen, 1985) · Vizontele (Yılmaz Erdoğan, Ömer Faruk Sorak, 2001)
- M66-D02Karakterin yerine geçmek mi, yanında durmak mıProgramda
Close-Up'ta bir yönetmenin kimliğine bürünen adamı ve Shirin'de görmediğimiz bir filmi izleyen kadınların yüzlerini karşılaştırarak özdeşleşmenin yer değiştirme ile yakınlık biçimlerini ayırır.
Filmler: Close-Up (Abbas Kiarostami, 1990) · Shirin (Abbas Kiarostami, 2008)
- M66-D03Parasosyal bağ: tanımadığımız birini tanımakProgramda
Her'deki işletim sistemiyle kurulan ilişkiyi ve The Truman Show'da Truman'ı yıllarca izleyen seyircileri parasosyal ilişki (parasocial relationship) kavramıyla okur ve kavramın sınırını adlandırır.
Filmler: Her (Spike Jonze, 2013) · Truman Show (Peter Weir, 1998)
- M66-D04Öznel kamera özdeşleşme yaratır mıProgramda
Peeping Tom'un katil bakışlı öznel planlarını ve Son of Saul'un omuz hizasındaki dar çerçevesini karşılaştırarak bakış açısı paylaşmanın duygusal özdeşleşmeyi garanti etmediğini gerekçelendirir.
Filmler: Peeping Tom (Michael Powell, 1960) · Son of Saul (László Nemes, 2015)
- M66-D05Film bitince: anlatı yoluyla iknaProgramda
Philadelphia ve Milk üzerinden bir filmin tutum değiştirdiği iddiasını anlatıyla ikna (narrative persuasion) araştırmasının deneysel deseniyle sınar ve kısa süreli etkiyle kalıcı etkiyi ayırır.
Filmler: Philadelphia (Jonathan Demme, 1993) · Milk (Gus Van Sant, 2008)
- M66-D06Çocuk izleyici: korku, kayıp ve sevgiProgramda
E.T.'nin ayrılık sahnesini ve Bambi'deki annenin ölümünü çocuk izleyicinin gelişim düzeyine göre okur ve çocuklarda korku tepkisini araştıran çalışmaların ne ölçtüğünü adlandırır.
Filmler: E.T. the Extra-Terrestrial (Steven Spielberg, 1982) · Bambi (David Hand, 1942)
- M66-D07Büyüyü bozmak: yabancılaştırma ve mesafeProgramda
Dogville'in tebeşirle çizilmiş sahnesini ve Annie Hall'un kameraya konuşan anlatıcısını yabancılaştırma (Verfremdung) aracı olarak okur ve taşınmayı bilerek engelleyen biçimin izleyicide ne bıraktığını tartışır.
Filmler: Dogville (Lars von Trier, 2003) · Annie Hall (Woody Allen, 1977)